Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

07 Mayıs '08

 
Kategori
Felsefe
Okunma Sayısı
15221
 

“akıllılar hep kuşku içindeyken aptallar küstahça kendinden emindir”

“akıllılar hep kuşku içindeyken aptallar küstahça kendinden emindir”
 

Bazı sözler insanın zihninde patlar, tüm dengesini bozar, sarsar ve bu sarsıntının sonunda zihnin yapısında yeni bir dengenin kurulmasını sağlar. Aynen yeryüzündeki depremler gibi.

Bertrand Russell’ın bu sözünü duyduğumda da böyle olmuştu benim için. Ancak beni üzen bir şey oldu bu. Üzüldüğüm şey, bu sarsıntıyı yaşamış olmak değil, bu kadar geç yaşamış olmaktı. (ne yazık ki üniversiteyi bitirdiğim yıllara denk gelmişti)

Sözler genellikle zekânın yansımasıdır. İçinde taşıdıkları cevher pırıltıları, çıktıkları madenin zenginliğini gösterir. Bu sözün çıktığı maden de, bu anlamıyla oldukça zengin bir rezerve sahip.

İşte o rezervden çıkan bir mücevher parçası daha;

"ne kadar az bilirseniz; o kadar şiddetle müdafaa edersiniz"

Bertrand Russell, geçen yüzyılın belli başlı filozoflarından ve eylem adamlarından birisi. Yaşamının son 10 yılında gerçek dünya ile bağları iyiden iyiye kopsa da, gerçekle doğru arasındaki zıtlığı fark eden ve ettirmeye çalışan birisi olmuştur. Uslanmaz bir aktivisttir. Barışın, özgürlüğün ve doğmalardan kopuk bir zihnin peşinde koşan bir ütopik de denebilir. Galiba günümüz dünyasının en büyük sorunlarından birisi de, ütopya peşinde koşan düşünürlerin ve bu düşünürlerden etkilenen bir toplumsal kesimin kalmamasıdır. Günümüz insanı ne yazık ki, gerçekliğin bulanık sularında, acıyı, gözyaşını, otoriteyi, savaşları, yasakları ve doğmayı meşru kılmanın peşinde koşmaktadır. Bu nedenle, bu zaman diliminde Bertnard Russell'i hatırlamanın anlamlı olduğunu düşünüyorum.

İşte size hayat hikâyesinin belli başlı köşe taşları;

1872’de Londra’da doğar, İngilizlerin eski ve soylu bir ailesindendir ama bir iddiaya göre ilerleyen yaşlarında soyluluk unvanını reddeder,

1890 yılında Cambridge’e girer ve felsefe, matematik ve ahlak okur,

1910-1916 arasında aynı üniversitede rektörlük yapar,

1916’da, kendi ülkesinin galip geleceği I. Dünya savaşına karşı çıktığı için tutuklanır ve görevinden uzaklaştırılır. Altı ay hapis yatar,

Hapisten çıkınca, ABD’de Californiya Üniversitesinde rektörlük görevini üstlenir,

İkinci dünya savaşından önce Çin ve SSCB gezilerine çıkar, ancak Rusya’daki izlenimlerinden sosyalizm adına karamsar görüşlerle döner,

1931'de, Lord'lar Kamarası'nda, erkek kardeşinin yerine geçer,

1950'de, bütün çalışmaları Nobel Edebiyat Ödülü ile onurlandırılır,

1954'te BBC'de yayınlanan ünlü "İnsanın Sorumluluğu" adli konuşmasında Bikini Adasındaki hidrojen bombası denemelerini lanetler. Bunu Nobel Ödüllü bilim adamlarının tepkisini dile getiren Russell- Einstein bildirisi ve her ikisine de başkanlık ettiği Doğu ve Batı dünyasından bilim adamlarının katıldığı I. Pugwash Konferansı (1957) ile 1958'de başlatılan Nükleer Silahsızlanma Kampanyası izler,

1960'ta ise başkanlıktan ayrılarak kitlesel pasif direniş eylemleri düzenlemeyi amaçlayan daha militan yaklaşımlı 100'ler Komitesini oluşturur,

1961'de eşi ile birlikte önderlik ettiği kitlesel oturma eylemleri yüzünden 2 ay hapis cezasına çarptırılır ama sağlık nedenleriyle cezası 7 güne indirilir,

Russell, Küba Bunalımı ve Çin-Hindistan sınır çatışmaları nedeniyle devlet başkanları ve dönemin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri nezdinde girişimde bulunduğu 1962 yılında 80 yaşındadır,

Warren Raporu'nun yayımlanmasından sonra Kennedy suikastını araştıran komiteye başkanlık eder,

ABD'nin Vietnam politikasına şiddetle karşı çıkar. Fransız varoluşçu düşünür Jean-Paul Sartre Yugoslav tarihçi Vladimir Dedijer, Polonya asıllı yazar Isaac Deutcsher ve daha başka ünlülerin de katkısıyla Uluslararası Savaş Suçlan Mahkemesi 'ni (Russell Mahkemesi) toplar.

Seksen dokuz yaşında olduğu halde, Parlamento Meydanı'nda nükleer silahlanmaya karşı yapılan bir gösteri sırasında tutuklanır.

Hayatı boyunca, matematik, mantık, felsefe, ahlak ve eğitim konularında fikir üretti ve bu fikirleri çok sayıda kitapta sergiler ama dünya üzerinde ismini esas ünlendiren gelişmeler her zaman savaşın ve silahlanmanın karşısında yer alması olur.

İşte sizlere bu derin rezervden birkaç ürün daha;

"insanlar bilgisiz doğar, aptal değil, eğitilerek aptal olurlar..."

“savaş kimin haklı olduğunu değil, kimin geriye (sağ) kalacağını (ve muhtemelen yakin geleceğe hâkim olacağını) belirler.”

"okullarda çocuklara okutulan tarih kitaplarının o ülkenin tarihçileri tarafından değil, başka bir ülkenin (hatta düşman ülkenin) tarihçileri tarafından yazılmışlardan okutulması" önerisi dinleyen kulakta ağrı yapabilir, ama "tarih" işte o zaman yıllar süren ve hep "bizim" kazandığımız kanlı bir savaş(masal) olmaktan çıkar. İşte o zaman bize karşı pencereden bakan komşunun "öcü" olmadığını o'nun da bizim gibi aşamalardan(okullardan) geçip tam da devletinin istediği gibi bir koyun (pardon özür diliyorum..tamamen "vatandaş" demek istemiştim oysa) olduğunu, ve tarihte kazanan büyük hükümdarın "savaşlarda galip gelen değil" aksine halkına "en uzun barışı" yaşatan küçük insanlardan olduğunu öğrenirdik..ve lakin mürekkeple değil kanla yazılıyor tarih dünyanın bütün devletlerinde..“

“İki kişinin aynı anda kavrayabileceği bir şey kesinlikle yoktur”

"akılsızca bir şeyi milyonlarca kişi söylese de o şey yine akılsızcadır."

“Milliyetçilik de kuşku götürür konularda ateşli inanç sahibi olmanın bir uç örneğidir. Şunu rahatça söyleyebilirim: Büyük Savaşın tarihini günümüzde ele alan bilimsel bir tarihçinin yazdıklarında, eğer bunlar savaş sırasında yazılmış olsalardı, çarpışan ülkelerin her birinde tarihçinin hapse atılmasına neden olacak ifadeler bulunması kaçınılmazdır. İnsanların kendileri hakkındaki gerçeklere tahammül gösterdikleri, Çin dışında, hiçbir ülke yoktur. Gerçekler normal zamanlarda sadece kabalık olarak, savaş halinde ise suç olarak algılanırlar. Birbirinin karşıtı katı inanç sistemleri oluşur; bu sistemlere yalnızca aynı ulusal eğilimi taşıyanların inanmaları, bunların yapay olduğunu açıkça ortaya koyar. Ancak bu inanç sistemlerine mantık uygulamak, vaktiyle dinsel dogmalara mantık uygulamanın günah olduğu kadar günahtır.”

“insanlığın iki tür ahlakı vardır. Biri sözünü edip uygulamadığımız, diğeri uygulayıp sözünü etmediğimiz.”


Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Russell, dehşet bir adamdır gözümde, bayılırım, idol olabilecek derecede büyük bir düşün adamıdır kanımca. En beğendiğim pasajlarından bir tanesi: "İçgüdüsel yapımız iki bölümden oluşur; birisi kendimizin ve çocuklarımızın yaşamını geliştirmeye, diğeri ise rakip gördüğümüz kişilerin yaşamını engellemeye yönelir. Birincisi yaşama aşkını, sevgiyi ve psikolojik olarak sevginin bir kolu olan sanatı içerir; ikincisi de rekabeti, milliyetçiliği ve savaşı. Geleneksel ahlak birincisini bastırmak, ikincisini yüreklendirmek için her şeyi yapar. Oysa ki, gerçek ahlak bunun tam tersini gerektirirdi." Neredeyse tüm yayınlarını okudum, artık İngilizcede olan ve dilimize çevrilmeyenlere dadandım. Şiddetle tavsiye ederim. Kendisini yüceltici ve tanıtıcı bu yazınız için teşekkür ederim sayın Bibliyofil. Bilimsel şüpheciliğinizin daim ve ebedi olması dileğiyle. Sevgi, saygı ve selamlarımla.

bilm-i yorum 
 11.05.2008 20:28
Cevap :
Sayın bilm-i yorum, öncelikle yorumunuza geç yanıt verdiğim için özür dilerim. Bir iş programı dolayısı ile internete ve dolayısı ile MB'ye ulaşma şansım olmamıştı. Katkınız son derece değerli. Bunun içinde ayrıca teşekkür ederim. Russell'i oldukça iyi tanıdığınız belli oluyor. Aktardığınız pasaj ise gerçekten değerli ve yerinde bir ifade. Ben bu ifadesine hiç denk gelmemiştim. Denk gelse idim kesinlikle sayfamda yer verirdim. Günümüzde Russell tarzı düşünürleri görmek neredeyse mümkün değil. Tüm düşünürler kendi ülkelerinin devlet politikalarının dümen suyuna girmiş durumdalar neredeyse. Belki günümüz için Noam Chomsy'yi bu tarz bir aydın olarak düşünmek mümkün ama, onunda aktivist yönünün olmadığı diğer bir gerçek. Umarım benim için dilediğiniz şüpheci zihin yapısından herhangi bir sapma göstermem. Benim için en büyük hazinem şüpheciliğimdir. Değerli katkınız için teşekkürler,  14.05.2008 10:33
 

Tam da bugünlerde ihtiyaç duyulan düşünürlerden. Bu kargaşada ne kadar öne çıkarılırdı bilemem ama metniniz çok yararlı, bilgilendirici ve unutanlar için anımsatıcı. Çocukluğumda radyodan dinlediğimiz Fransa -evet en çok onlar mı yapıyordu- Pasifik' de su altında nükleer deneme yaptı haberleri geldi usuma. O zamanlar bile kaygılanırdım. Herhalde kötü bi şey yapıldığı konuşulurdu ki evimizde öyle düşünürdüm. Kalın sağlıcakla.

Ezgi Umut 
 11.05.2008 17:40
Cevap :
Sayın Ezgi Umut, öncelikle geç yanıt verdiğim için özür dilerim. Bir iş programı dolayısı ile yaklaşık 4 gündür internet ile (galiba dünya ile demek gerekiyor) bağım kopuk durumda. Söylediklerinizde son derece haklısınız. Günümüzde bu tip düşünürlere son derece ihtiyaç var. Ancak sanki bu tip düşünürler dünyanın gidişatından umudunu kestikleri için başka diyarlara göçtüler. Son zamanlarda hiç kendisine düşünür sıfatı takılan insanlara rastlamıyorum:-)) Bu noktada Aziz Nesin aklıma geldi. Biliyorsunuz Aziz nesin'in toplumumuza yönelik bir tanımlaması oldu ve ciddi tepki çekti. Bir gazeteci neden Türk toplumuna bu şekilde saldırdığını ve diğer toplumlar için herhangi bir ifade kullanmadığını sorduğunda, "ben kendi toplumumdan sorumluyum ve en iyi kendi toplumumu ve devletimi tanırım. Benim Türk toplumu başka toplumlardan daha aptal demedim, belki de başka toplmlar bizden daha kötü durumdadır, onu kendi aydınları değerlendirecek" demişti. işte Russell bu tip aydınlardandı. Saygılarımla  14.05.2008 10:17
 

"insanın kendi dışındaki fiziksel ve toplumsal gerçeği ancak çarpıtarak algılayabileceği ve bu çarpıtmanın yönünün ve miktarının hiç bir zaman bilinemeyeceği varsayımı"na ilişkin zihniyetin felsefesine sahip bir düşünür olduğu dikkatimi çekmemişti üniversitede; zaten bende farkında değildim..:)) sayende öğrendim eline sağlık sevgilerimle..

Salih ERDAGI 
 11.05.2008 9:42
Cevap :
Sevgili Salih Erdağı, açıkcası beni ferahlattın. Bu düşünürü bu kadar geç tanımanın bana has birşey olduğunu düşünmüştüm hep. Demek yalnız değilmişim.:-)) Belki de üniversitede fikirleri karşılaşsam "çatlak bir profesör" olarak değerlendirip bir kenara atabilirdim. Çünkü aynı "gerçeğin" milyonlarca kişi tarafından aynı anda kavranabileceğini (daha doğrusu kavratılabileceğini demek gerekiyor) düşünen bir zihin yapım vardı. Russell'la geç tanışmış olmaktan dolayı üzgün olsam da, bunun hiç tanışmamış olmaktan daha iyi bir durum olduğunu düşünüyorum. Ayrıca vaktinde tanışmış olmanın doğruya daha fazla hizmet ediyor oluşunun mutluluğunu yaşıyorum. Umarım aynı mutluluğu sen de yaşıyorsundur:-) saygılar, sevgiler  11.05.2008 15:53
 

Büyük bir keyifle okudum yazınızı:) Ve düşündüm ki... İnsanlar (tabii ki insanların meydana getirdiği toplumlar), ne kadar bilirlerse bilsinler "gerçekleri ve doğruyu"... Yine de "kendileri ve ihtiyaçları (aslında çıkarları) kadar" yaşıyorlar hayatlarını. Yüreğinize sağlık. Mutlukalın:))

madamex 
 09.05.2008 9:38
Cevap :
Sayın Madamex, beğeniniz için çok teşekkür ederim. Haklısınız, çıkar ile doğru arasındaki çelişki dünyamızın yörüngesini belirliyor aslında. Ve ne yazık ki, çıkar dünyası gerçeklilik adı ile oldukça olagan bir anlayışa dönüşüyor. Oysa doğruyu temel alan idealizm insanlık için uzun zaman umut ışığı olmayı başardı. Umarım yeni dönemler, idealizmi yeniden uyandıracak düşünürlere geçit verir. Katkı için teşekkürler, saygılarımla  09.05.2008 16:55
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 453
Toplam yorum
: 1886
Toplam mesaj
: 174
Ort. okunma sayısı
: 1694
Kayıt tarihi
: 14.11.06
 
 

36 güneş yılı. 27 yıl G.antep, 9 yıl İstanbul. İstanbul, 90’lı yıllarda yaşandı, bitti.  Hep şe..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster