Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

22 Mart '10

 
Kategori
Siyaset
Okunma Sayısı
1156
 

100 soruda parlamento

100 soruda parlamento
 

100 Soruda Parlamento XIV + 303 sayfa. Nobel Yayın Dağıtım Eylül 2004 ANKARA


Son yıllarda gündemimize pek sık gelmese de, bir serzeniş olarak dillendirilen konulardan biri de TBMM'de özellikle ''kanunlaştırma'' işlerin ne iktidar partileri ne de muhalefet partileri tarafından istenildiği gibi yürümediği sorunudur.

TBMM TV
yayınlarında gördüğümüz ya da bazı canlı yayınlarda duyduğumuz gibi iktidarlar kanunlaştırma sürecinin bir çırpıda başlayıp bitmesini isterlerken; muhalefet partileri bunun bir dayatma olduğunu, kanunlaştırma süreci sırasında verilen önergelerin hiç dikkate alınmadığını öne sürmektedirler. Oysa bu süreçte iktidar milletvekilleri tarafından verilen önergeler; işin içinde karşılıklı danışıklılık da olduğundan oy çokluğu ile kabul edilmekte, muhalefetin bütün karşı çıkışlarına rağmen bazı değişiklik önergeleri kabul edilmemektedir.

Hepimiz biliyoruz ki toplumun maddi ve manevi ihtiyaçları için herkese eşit olarak uygulanması öngörülen ''kanunlar olmadan'' toplum huzuru sağlanamaz. Bu bakımdan eski kanunlar değiştirilmeden ya da yeni kanunlar çıkartılmadan ne kişiler ne kuruluşlar ne kurumlar ne de uluslararası ilişkiler sağlıklı olarak yürütülebilir.

İşte bu gibi sorunların çözümünü de içeren PARLAMENTO HUKUKU kapsamında özellikle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kendine özgü yapısını ve işleyişini öğrenmek için 100 SORUDA PARLAMENTO adlı önemli bir çalışmayı size tanıtmak istiyorum. Dr. Şeref İBA ile Av. Rauf BOZKURT ülkemizde ilk olarak TBMM içinden gelen iki yetkili hukukçu olarak bize TBMM'nin nasıl çalıştığını; görevlerini, sorumluluklarını, kanunlaştırma aşamalarını, tartışmaların İç Tüzük kuralları çerçevesinde nasıl çözüme kavuşturulabileceğini açıklamışlar bu eserlerinde.

Önümüzdeki günlerde siyasi ve hukuki tartışmaların daha bir somutlaşacağı Yeni Anayasa tartışmaları 2004 yılına kadar toplam otuz altı maddelik yedi değişikliğe uğratılmış olan 1982 Anayasası bakalım, yeniden ne gibi değişiklikler görecektir. Bu kapsamında özellikle ''doğrudan bir hukuki dayanağı olmayan'' bir anlamda ''adı var kendisi yok'' durumunda olan Anayasa Uyum (uzlaşma) Komisyonu bu süreçte bakalım ''ne gibi işlevler'' üstlenecektir? Bildiğim kadarı ile ortada aylardan ya da yıllardan beri bu konuda çalışmış olan bir Anayasa Uyum Komisyonu da yok. Her zaman olduğu gibi yine el yordamı ile kimbilir ne gibi amaçlara ulaşılacaktır, hep birlikte göreceğiz.

Günümüzde ''parlamento'' kurumu ile içiçe yaşamak durumunda bulunan ülkelerden biri olmamız bakımından TBMM çatısı altında geleceğimizin nasıl biçimlendirilmekte olduğunun aşama aşama bilinmesi bakımından geniş kaynakçalı bu araştırma çok büyük bir boşluğu dolduruyor. Dr. Şeref İBA ile Av. Rauf BOZKURT yılların verdiği gözlemler yanında Parlamento Hukuku ile TBMM İç Tüzüğü doğrultusunda bilmediğimiz nice konuları da aydınlığa kavuşturuyorlar. Özellikle yeni bir anayasa oluşumuna doğru yol aldığımız bu günlerde TBMM'nin işleyişi, dile getirilmese de önemini korumaktadır.

Bu yayından öğrendiğime göre ilk olarak 1215 yılında İngiltere'de kurulan Büyük Konsey adlı değişik halk temsilcilerinden oluşan ''parlamento'' oluşumu; yüzyıllar içinde hükümetlerin etkinlikleri yüzünden, bir anlamda hükümetlerin parlamento yanında muhalefeti de aşarak kendi başlarına karar vermeye başlamaları üzerine ''yürütme karşısında kan kaybetmeye'' başlamıştır.(s.4) Bu yüzden de Carl SCHMITT'e göre ''modern kitle demokrasisinin gelişimi parlamentoyu güçsüzleştirmiştir'' (s.5).

Kısaca: Bir toplumun içinden özgür seçmenler tarafından seçilen temsilcilerinin gerekli kanunları çıkarttığı, yıllık bütçelerin hazırlandığı, kimi kurum ve kuruluşları denetlediği ve uluslararası antlaşmaların görüşüldüğü bir parlamento olarak TBMM'nin görevlerinin ve işleyişinin tartışıldığı bu çalışma konunun uzmanları kadar aydın kesimler için de önemli bilgiler içermektedir.

Bilindiği gibi toplumların yönetimi binlerce yıldan bu yana pek çok inişli çıkışlı yollardan geçmiştir. En doğru, en uygun yönetim biçimi budur denildiğinde bile yönetenler ile yönetilenler arasındaki sorunlar hiç bitmemiş somuttan soyuta, soyuttan da somuta doğru birbirini etkileyen nice sorunlar doğmuştur. Bu açıdan bir parlamentonun işleyişi o toplumun geleceğe doğru yönelişinde çok önemli basamaklardan birisidir, diyebiliriz.

Batı'daki parlamento hukuk kapsamında bazı kuramsal açılımlarında yer aldığı 100 SORUDA PARLAMENTO adlı eserde TBMM'de yaşanmış olan bazı somut olaylar ile TBMM İç Tüzüğü de bulunuyor. Yazarların deyişi ile söyeleyecek olursak: TBMM hakkında sorulabilecek soruların sayısı elbette 100 soru ile sınırlı, olamaz. Dr. Şeref İBA ile Av. Rauf BOZKURT bu önemli çalışmalarında toplam (88) yerli ve yabancı kitap ve makale yanında toplam (59) Anayasa Mahkemesi kararı, TBMM Tutanak Dergisi ile Danışma Meclisi Tutanak Dergisi'nden kaynak olarak bazı alıntılar yaparak, açıklama ve yorumlamalarını zenginleştirmişler.

100 SORUDA PARLAMENTO adlı eser üç bölümden oluşuyor. Kuramsal Bakış adlı birinci bölümde ''parlamento sözcüğünün anlamı ve kökeni'' sorgulandıktan sonra:
Parlamento reformu söylemlerinin çıkış noktası nedir?
Dünyada ve Türkiye'de
parlamentonun çift meclisten oluşması konusundaki uygulama ve tartışmalarda ortaya çıkan temel yaklaşımlar nelerdir?
Milletvekilliği statüsü ne zaman kazanılır?
And içme ne anlama gelmektedir?
Yasama uyumsuzluğu ne demektir?
Meclisin feshini(seçimlerin yenilenmesini) gerektiren haller nelerdir?
Milletvekilliğinin sona ermesi halleri nelerdir?
Türkiye parlamentoculuk hareketleri Osmanlı'dan günümüze ana çizgileri ile nasıl özetlenebilir?


Alt başlığı TÜRK PARLAMENTO HUKUKUNA GİRİŞ adını taşıyan eserin Temel Kurumlar, Kavramlar ve İlkeler balıklı ikinci bölümde tanımlamalar ile birlikte TBMM içindeki bazı temel uygulamalar tartışılıyor. Özellile şu soruların önemi büyük:
Yasama işlemi nedir? Ne tür yasama işlemleri vardır?
Kanun tekniği ne demektir?
Kanun kavramı nasıl açıklanabilir? Madde, fıkra, bent, alt bent ve ibare ne demektir?
Öncelikle Görüşme ne anlama gelmektedir?
İşaretle oylama, açık oylama, gizli oylama ve yoklama işlemi ne demektir?
Gündem nedir? Gündem dışı nedir?
Danışma Kurulu'nun oluşumu nasıldır; işlevleri nelerdir?
TBMM Başkanı nasıl seçilir?
Anayasa Uyum (uzlaşma) Komisyonu'nun hukuki dayanağı var mıdır? Ne gibi işlevler üstlenmektedir?

TBMM'in çok smut olarak nasıl işlemekte olduğunu anlatan üçüncü bölümde toplam elli beş temel soru ile diğer ek sorular bulunmaktadır. Bunlardan başlıcaları şunlardır:
Kanun tasarısı ve kanun teklifi nedir?
Kanun tasarı ve tekliflerinin hangi komisyona havale edileceği nasıl kararlaştırılır?
Anayasa değişikliği yapılmasında nasıl bir yöntem izlenir?
TBMM Başkanının Cumhurbaşkanına vekalet görevinin hukuki çerçevesi ve uygulaması nasıldır?

TBMM Başkanının komisyonlara ilişkin görev ve yetkileri nelerdir?
TBMM Başkanının ve Başkanvekillerinin tarafsızlığının hukuki çerçevesi nedir?
TBMM tarafından Sayıştay ve RTÜK üyelerinin siçimi nasıl yapılmaktadır?
TBMM Genel Kurulu'nda ve komisyonlarda kavga ve gürültü çıkması durumunda ne yapılabilmektedir?
Yazılı soru nedir? Nasıl Hazırlanır? Nasıl işlem görür?
Genel Görüşme Önergesi nasıl hazırlanır? Nasıl işlem görür?
Öngörüşme ne demektir?
Gensoru nedri? Gensoru önergesi nasıl hazırlanır? Nasıl görüşülür?
TBMM'de suç işlenmesi durumunda ne yapılması gerekmektedir?
TBMM'e gelen ziyaretçiler ve dinleyiciler ne gibi kurallara uymak zorundadır?
Genel Kurulu yöneten Başkan tarafından Milletvekillerine uygulanabilecek disiplin cezaları nelerdir?


Demokrasinin Beşiği olarak ünlenmiş olan yazılı bir anayasası bile bulunmayan(!) İngiltere'deki çift kurullu parlamento için yazılmış bir eserden sonra bizde de böyle bir eserin çıkmış olması gerçekten sevindirici bir durum. Bu bakımdan şu an TBMM Genel Sekreterliği'nin Yasama Bölümü Müdür Yardımcılığı görevini üstlenmiş olan Doç. Dr. Şeref İBA ile yine TBMM Eski Genel Sekreterlerinden Av. Rauf BOZKURT'u bu geniş kapsamlı çalışmalarından dolayı kutlamak gerekir. Umarım bu alanda çalışanlar için de yararlı olacaktır.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 570
Toplam yorum
: 661
Toplam mesaj
: 131
Ort. okunma sayısı
: 994
Kayıt tarihi
: 14.09.08
 
 

1974'te H.Ü. Sosyoloji ve İdare Bölümü'nü yüksek lisans tezi ile bitirdim. 1976 yılında yapımcı y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster