Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

26 Mayıs '07

 
Kategori
Kentleşme
Okunma Sayısı
18626
 

Deprem ve doğal afetlerin Türkiye' deki etkileri

Tarih boyunca insanlar yerleşmek için ovalar, nehir ve deniz kenarlarını tercih etmişlerdir. Ülkemiz de , diğer dünya ülkelerinde olduğu gibi fay kuşakları boyunca oluşan, çöküntü alanları üzerinde yer alan verimli avalar, nüfusun toplanmasına ve önemli yerleşim yerlerinin kurulmasına neden olmuştur.

Kuzay Anadolu Fay Kuşağı boyunca yer alan önemli yerleşim merkezleri; Çanakkale, İstanbul, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Kocaeli, Sakarya, Bolu, Kastamonu, Çankırı, Çorum, Amasya, Tokat, Erzincan, Van illeri ile bu illerin bazı ilçeleri.

Doğu Anadolu Fay Kuşağında yer alan yerleşim merkezleri; Bingöl, Muş, Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş, Hatay.

Karataş-Yumurtalık Fay Zonu üzerinde; Çukurova havzası ve Adana.

Ecemiş Fay Zonu üzerinde; Mersin, Kayseri.

Menderes Grabeninde;İzmir, Manisa, Aydın.

Sismik olarak etkin faylar üzerindeki yerleşim merkezleri;İsparta-Dinar, Afyon, Denizli, Uşak, Kütahya, Muğla, Burdur, Eskişehir, Antalya, Kırşehir, Ankara, Kırıkkale.

İl , İlçe ve Köylerdeki Mesken Türleri

Fay kuşakları boyunca yer alan yerleşim merkezlerinde mesken türleri değişiklik göstermektedir. Fay kuşakları boyunca hakim olan yapı türleri yığma yapıdır. Doğu Anadolu'daki yığma yapılarda, kerpiç yapı egemendir. Özelliklle köylerde , kerpiç evlerin yanısıra çevredeki malzemeye uygun olarak çamur harçlı ve hatıllı yığma yapılar da vardır.

Fay kuşaklarının orta ve batıya yakın olan ormanlık bölgelerinde ahşap ve bağdadi yapılar yoğunlaşır. Bu kuşağın orta-batı kesimine yaklaştıkça yığma yapılarda tuğla hakim duruma geçmektedir. İl ve ilçe gibi büyük yerleşim merkezlerinde betonarme yapıya eğilim fazladır. Çoğunlukla evler lüks olmayıp, aile ihtiyaçlarına göre düzenlenmiştir.

Deprem yönünden durum incelenirse, fay kuşakları üzerindeki yerleşim yerlerindeki hakim yapı tipleri doğuda depreme dayanıklı değildir.

Büyük yerleşim merkezlerindeki belediyelerde çoğunlukla afet-deprem konusunda uzman teknik elemanlar bulunmadığından yapılan yeni binalar da depreme dayanıklı değildir. Küçük yerleşim merkezlerinde bu konu hiç bilinmemektedir. Bütün olarak toplum ''Depreme Dayanıklı Yapı'' bilincinden yoksun bulunmaktadır. Bina yapımlarında rant, iklim ana unsur olarak yapı tarzına yön vermektedir.

Depremi yaşamış kesimlerde, deprem deneyiminin varlığı izlenmektedir.

Fay kuşakları boyunca yıkıcı bir deprem olması halinde doğu ve batı kesimlerde etkileri farklı olacaktır. Yıkıcı bir depremde doğuda hasar ve can kaybı büyük olacaktır. Ulaşım, malzeme eksikliği, teknik personel yetersizliği çevrenin kaderini olumsuz etkileyecektir.

Buna karşılık batıda, oluşabilecek bir depremde değişik sorunlar ortaya çıkacaktır. Bu kesim endüstri bölgesi kimliği taşımaktadır. Büyük yatırımların yapıldığı ve kalkınma yönünden büyük ümitlerin bağlandığı bir bölge olmuştur. Diğer bölgelerden nüfus çekerek kalabalıklaşmıştır. Bu kesimde olan depremlerde can kaybı ile birlikte verdiği hasar nedeniyle ülkenin gelişme hızını da etkilemiştir. Altyapı tamamen veye kısmen tahrip olmuş, yoğun nüfus nedeniyle bulaşıcı ve salgın hastalıklar görülmüştür.

Yıkıcı depremler nedeniyle yıkılan her 1000 bina için batıdaki can kaybı 58 iken, doğuda bu sayı 216'ya çıkmaktadır. Yine batıda yıkılan her binaya karşılık doğuda 2 bina yıkılmaktadır veya ağır hasar görmektedir.

Türkiye' de deprem ve doğal afetlerden korunma, zararları en aza indirmede, bugüne kadar alınan tedbirlerin istenilen gelişmeleri sağlayamadığını ve ilgili kurum ve kuruluşların gelişmiş ülkelerdeki benzerlerinin düzeyine çıkamadığı görülmektedir.

Bu nedenle fay kuşakları boyunca yer alan yerleşim merkezlerinde '' Deprem Kültürü'' yaratılmalıdır.

Okullarda depremle ilgili dersler verilmeli ve kurslar açılmalıdır. Bu kurslarda depremden önce ve sonra yapılacak çalışmalar öğrencilere ve kursiyerlere öğretilerek, bu bilgilerin daha geniş kitlelere ulaşılması sağlanmalıdır.

Depremle ilgili belgeseller hazırlanarak görsel ve yazılı basın aracılığıyla halk eğitilmelidir.

Fay kuşakları üzerinde bulunan yerleşim merkezlerinde çalışan teknik personel eğitimden geçirilmelidir.

Özellikle sanayi ve endüstri bölgelerinde, deprem yönetmeliğinin yeniden düzenlenerek çağdaş ve uluslararası normlara çıkartılıp uygulanması sağlanmalıdır. Mikrobölgelendirme çalışmaları, deprem risk analizleri yapılarak elde edilen parametrelere ve zemin cinslerine göre uygulamaya geçilmelidir.

Deprem anında ve hemen sonrasında felaket bölgelerine gösterilen büyük ilginin, deprem öncesine alınarak planlama ve uygulamanın sağlanması ile oluşabilecek büyük kayıpların önüne geçilebilir.

Murat Akcan

Jeofizik Mühendisi

TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası

Adana Şubesi 2. Başkanı

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
 
Toplam blog
: 48
Toplam yorum
: 30
Toplam mesaj
: 21
Ort. okunma sayısı
: 959
Kayıt tarihi
: 17.02.07
 
 

Adana doğumluyum ve Adana'da yaşıyorum. Jeofizik mühendisiyim...

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster