Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

12 Haziran '12

 
Kategori
Ekolojik Yaşam
Okunma Sayısı
178
 

Abaz'ın koyunları

Abaz'ın koyunları
 

Eski bir meslek gibi oldu koyunculuk


Abazlara Abdullah Amcanın koyunlarının meleyişlerinin sesleri kulağımda çınlıyor. Göz irisimde ise araba yolunun alt kısmında 1/3ü, üst kısmında 1/3ü varken, koyunların 1/3lük kısmı da yolda hareket halindeler. Koyun meleyişlerinin sesini, koyunların bekçisi, sürünün sigortası, sürünün koruyucusu 2 adet karabaş köpeğin havlaması da sürü orkestrasına dışarıdan monte edilmiş bir enstüramantal sesinin özelliğini taşıyor adeta.

 Çocukluğumu yoğun olarak yaşadığım 1970li yılarında, kafkamede yoldan geçen koyun sürülerini zeminde hareket eden beyaz bir buluta benzetirdim. Koyun sürüsü gördüğümde ise İlkokulda öğrendiğim hayvanların yararları aklıma gelir, içimi bir sevinç kaplardı. Eti, sütü, yünü ve derisi ile koyunlar bana varlığı, varsıllığı, zenginliği hatırlatırdı.

 Sabahın erken saatlerinde Abazın Abdullah amcanın çocukları, akşamdan planladıkları, sürüyü otlatma bölgesine götürmek için ahşaptan yapılmış açık pere ağıl kapısını sonuna kadar açarak, koyun hoperlerinin ve koyun meleyiş seslerinin, köpek havlamalarının ve bunu duyan ineklerin bağırtıları eşliğinde yol hazırlığı yapılıyorlardı. Bildiğim kadarı ile poze, şimbi, kordil mera alanları koyunların doyacağı açık büfe sofralarıydı.

  Koyunlar yakın akrabaları olan keçiler gibi geviş getiren, çift toynaklı memeli hayvanlardır. Postları yünlü, gövdeleri keçilerden genellikle daha dolgun, çoğu kez yalnız erkekleri (koçlar), kalın ve kıvrık (Sarmal) boynuzlara sahiptirler. Sarmal boynuzun büyüklüğü gücü ve sürüdeki erginliği temsil ediyordu. 

Koyunların erkeğine “koç”, dişisine “koyun”, yavrusuna yaklaşık altı ay olanına kadar “kuzu”, daha sonra bir yaşına olana kadarkine de “toklu” denir. Verimsiz topraklarda beslenebilmesi, çeşitli iklim koşullarına dayanıklılığı, yaşadıkları bölge koşullarına uyumluluğu, et, süt, yün, deri gibi ürünler vermesi nedeni ile ülkemizin çoğu bölgelerinde yetiştirildiği gibi vadimizde de çokça koyun yetiştirilirdi. Yurdumuzda ve vadimizde olduğu gibi mezralar, meralar, iklim yapısı ve ekonomik şartlar koyun yetiştiriciliğine elverişli olmasına rağmen, meraların ve mezraların azalması, koyun etine olan talebin azalması, büyük kentlere göç nedeni ile köylerde genç nüfusun azalması, yünün değerinde satılamaması, koyun hırsızlığının artması nedenleri ile koyunculuk her geçen gün uğraş alanı olmaktan çıkmış, vadimizde yok yapılmıyor denecek düzeye düşmüştür.

Koyunlar beslenme açısından kanaatkar olup, yılın çoğu zamanlarında mera ile yetinirler ve ek bir yemleme istemezlerdi. Yeryüzünde ilk evcilleştirilen hayvanların başında gelen koyunlar, masum, mülayim, itaatkar özelliklerinin yanında, dudak yapıları nedeni ile diğer hayvanların faydalanamayacağı yerlerde rahatlıkla otlayabilen hayvanlardır.

Bütün gelişmiş 1.dünya ülkelerinde yapılmasına rağmen, Ülkemizde ulusal hayvancılık projesi hazırlanmadan, hayvancılığı subvansiye (destekleme) etmeden, hayvancılığın varlığını, gelişimini, yetiştiriciliğini ulusal ve uluslar arası sermayenin liberal iş çevrelerinin olmayan vicdanlarına bırakmak, hayvancılığa vurulan en büyük darbedir.
Tüm olumsuzluğuna rağmen ekonomik bir değer taşıyan koyunculuk yetiştiriciliği, direk bir gelir kaynağıdır. Etin, sütün, yünün yılın muhtelif zamanlarında kolayca paraya çevrilebilmesi avantajlı özelliğidir. Koyunların başlıca döl verimi, et verimi, yün verimi, deri verimi ve gübre verimi sayılabilir. Vadimizde ve yurdumuzda koyunculuk babadan oğula geçen bir yetiştirme şekli olarak devam etmiştir. Koyunculuğun %90ı meraya dayanır. Genel anlamda yetiştiriciler, mera kapasitesi, flora zenginliği ve kalitesi, kaba kesif yem temini, ağıl kapasitesi, yetiştireceği koyunun ırkı, dikkate alarak sürü büyüklüğünü hesaplarlar.


Tüm işlerde olduğu gibi koyun yetiştiriciliğinde de belirli ay ve mevsimlerde yapılması gereken işler vardır. İşlerin zamanında planlanmaması ve yapılmaması sonucu elde edilen ürünler azalır, kar oranı düşer ve hatta ön görülemeyen bir hastalık nedeni ile tüm sürü elden çıkabilir. Koyunculuk ise, koç katımı, doğum, kırkım, yem stoklanması, aşılama ve paraziter mücadele, ağılların temizliği, meraların optimal kullanımı önem arz eden planlanması gereken işlerdendir. Eğer tüm ülkeyi de koyun yetiştiriciliği gibi planlamadan, kurallarında yönetemezseniz, telafisi çok zor durumlarla karşılaşır ve ülkeyi büyük zararlara uğratabilirisiniz.

Şimdilerde Abazın Abdullah amcanın çocukları inşaat işi ile uğraşıyorlar İstanbulda. Mutlaka koyunculuk yaptıkları o doğal yaşamı özlemle anıyorlardır. Vadimizde dağ köylerinde sembolik denecek düzeyde koyunculuk yaptığını duyuyorum.

Doğanın bize bahşettiği, bize kendisi ile hayvanlar ile besin sunduğu bereketine, cömertliğine minnet ve şükran duyuyoruz. Bu yüzden doğayı, Annem, Babam, çocuklarım, eşim, kardeşlerim kadar çok seviyorum. “Her koyun kendi bacağından asılır” sözüne uygun davranmadan dayanışma içinde yaşamalı, raum (Burnunda sümükleri akan hasta koyun) gibi olmamalıyız.

Aslanın biri, bir koyunu yanına çağırır nefesinin kokup kokmadığını sorar, “Evet” diye yanıtlar koyun, Aslan bu yanıta kızar ve koyunu oracıkta parçalar. Daha sonra kurta seslenip yanına çağırır, ona da aynı soruyu sorar, “hayır” diye yanıtlar kurt korkudan. Ancak oda yağcılık yaptığı için aslanın öfkesinden kurtulamaz. Sıra Tilkiye gelmiştir. Aynı soruyu tilkiye de sorar . Tilkinin yanıtı şöyle olur. –Üzgünüm üşütmüşüm biraz, o yüzden burnum koku almıyor, der. Bu hikayede ki koyun kadar saf olmamalıyız.
Dünya şairimiz Nazım Hikmet Ranın “Dünyanın en tuhaf mahluku” şiirindeki;

Koyun gibisin kardeşim,
Gocuklu celep kaldırınca sopasını
Sürüye katılıverirsin hemen
Ve adeta mağrur, koşarsın salhaneye
Dünyanın en tuhaf mahlukusun yani,

Dizelerinin aksine, Aslan gibi olmalıyız, Aslan.

Nizamettin BİBER
Uzman İnşaat Mühendisi  

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 881
Toplam yorum
: 3742
Toplam mesaj
: 85
Ort. okunma sayısı
: 2537
Kayıt tarihi
: 06.06.12
 
 

Yeni dünya düzensizliğinde insan olmaya çalışan ve okuyarak ne kadar cahil olduğunu gören, olayla..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster