Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

06 Mayıs '16

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
263
 

Anlatım bozukluğu (6)

Anlatım bozukluğu (6)
 

Ek Yanlışları

Eklerin eksik ya da gereksiz kullanımı, anlatım bozukluğuna neden olur:

Gereksiz ek kullanımı

Sıralı, bağlı tümcelerde, aynı kişi ve zaman eklerinin yinelenmesi gereksizdir:
Okulun bahçesinde toplanırdık, akşama kadar oynardık. “toplanırdık” değil, “toplanırdenmeliydi.

Çalıştığımız yer rahattı ve huzurluydu. “rahattı” değil, “rahatdenmeliydi.

Bu romanı onun en tanınmış eseridir. Roman-ı ve “eser-i sözcüklerindeki üçüncü tekil kişi iyelik ekleri görevdeştir. Romanı yerine ”roman” denilmesi, anlatımda bir eksikliğe yol açmaz. Tümce şöyle olmalıydı: Bu roman, onun en tanınmış eseridir.

Muğla yöresindeki çıkan yangınlardan geriye, çırılçıplak ve simsiyah dağlar, tepeler kaldı. Yöresindeki” sözcüğündeki “-ki” ilgi eki gereksiz kullanılmıştır.

 “Serbest piyasa ekonomisi bireyin hakkını koruyaraktan...”(Gülay Atığ) “-tan”ekine gerek yok. Umudumu kaybetmeme hiç niyetim yok. Birinci tekil iyelik eki üç kez kullanılmış. Kaybetmeme” yerine“kaybetmeye”  denmeliydi.

Çok genç pop sanatçılarımız var, sen de bunlardan birisisin”.(Güler Kazmacı) “-si”eki gereksiz.”Sen de bunlardan birisin.”TRT yönetim kurulundaki çalışan bütün kişiler... “-kiya da “çalışan atılmalı. Bugün öğretmen anlatan değil, araştırttıran.Araştırmak” geçişli eylemdir.

Eylem, başkasına yaptırılmak isteniyorsa ekle geçişlilik artırılabilir. Böylece eylem bir başkasına yaptırılır. Bunun için “-t” eki yeterli.”Araştırtmak” demek yeterli. İkinci “-tır” ekine gerek yok.” 

Ek eksikliğinden kaynaklanan yanlışlar

Art arda patlayan silah sesleri herkesi korkuttu.”(televizyondan)Silah sesleri  patlamaz, silahlar patlar. Tümce “Art arda patlayan silahların sesleri herkesi korkuttu.” biçiminde olabilir.“

Adsoylu sözcüklerin türünü, tümce ya da sözcük öbeklerinden ayrı olarak tek başına adlandırmak yanlışlıklara yol açabilir.” (Ali Türkseven, ÇTD 191, Ocak 2004, s.516) Burada tümce ya da sözcük öbeklerinden” anlatımı, “tümce öbekleri” gibi bir anlama da gelebilir. “Tümce sözcüğü “tümceden biçimine getirilirse anlatım düzelir. (Yerini değiştirme yöntemiyle de düzeltebiliriz: “… sözcük öbeklerinden ya da tümceden…”)

Katiyen evet, hayır kelimesini kullanmayacaksınız.” (Erkan Yolaç, TRT-1, 01.02.1992)
Bu tümcedeki yanlışlık “evet, hayır kelimesi” tamlamasındadır.”Tamlayan iki sözcük olduğu için tamlanan çoğul olmalıdır. Tümce şöyle olur: Katiyen evet, hayır kelimelerini kullanmayacaksınız  

Ekin yanlış yazılması

Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923’de bu binada kuruldu.” (Kurtuluş Savaşı Müzesi, Ankara)Buradaki yanlış “1923’de”nin yazılışındadır. Doğrusu “1923’te”dir. Buna benzer yanlışları başka yerlerde de görüyoruz. Örneğin, sokak ve cadde numarasını gösteren tabelalarda: 1’nci Cadde, 5’nci Sokak… Bu tür yanlışlar, şu kuralı bilmemekten kaynaklanıyor: Sayılardan sonraki ekler, sayının okunuşuna göre getirilir: 3(üç)’te, 1(bir)’inci,  10(on)’uncu gibi… Birtakım işyerlerinde “tüpcü, gözlükcü, çiçekci gibi yazılar görüyoruz.  Türkçe sözcüklerde /p/ ve /k/’den sonra /c/ gelmez.

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 388
Toplam yorum
: 1296
Toplam mesaj
: 5
Ort. okunma sayısı
: 2427
Kayıt tarihi
: 04.12.12
 
 

Hüseyin BAŞDOĞAN, 1942'de Malatya- Arapgir'de doğdu.Arapgir Ortaokulunu, Diyarbakır Öğretmen Okul..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster