Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

24 Ağustos '10

 
Kategori
Teknoloji
Okunma Sayısı
1976
 

Artık Kısa Adres Moda

Artık Kısa Adres Moda
 

Adana'da anız yangınları uydu görüntüsü (NASA)


NASA tarafından yayınlanan 18 Haziran 2003 tarihli görüntüde kırmızı noktalar Adana’daki orman yangınları olarak kaydedilmiş. Şimdi diyeceksiniz ki Yüreğir Ovası ve Aşağı Seyhan Ovası’nda orman nerede var mıdır ki yangını olsun. Haklısınız. Çünkü NASA yerde olağandışı görülen ateşi, dumanı ve isi orman yangını olarak kaydediyor. Oysa söz konusu görüntüdeki alanlarda görülen ateş ve duman anız yangınlarına ait. Vatandaşımız onca uyarıya ve denetime rağmen maalesef buğdayı biçtikten sonra anızı yakıp gökyüzünü dumana boyayınca NASA uydularının dikkatini çekiyor haliyle. Aslına bakarsanız anız yakmanın orman yangınından çok farkı da yok. Zira anız yakma ile orman yangını arasındaki fark, orman yangınında ağaç ve çalıların da yanması dışında aynı şeyler bir bakıma. Her ikisi de ekolojik cinayet, insanların ve diğer canlıların yaşam haklarına saldırı ve dahası geleceği bilerek yok etmek anlamına gelir.

Neyse konumuz Adana’daki anız yangınları değil, yukarıdaki görüntünün İnternet’teki adresi üzerine. İnternet’te adresler Uniform Resource Locator’ın kısaltması olarak “URL” olarak adlandırılır. İnternet’teki sunucular, web siteleri, sayfalar, belgeler, filmler vb. tüm varlıkların eşi olmayan birer adresi vardır. Örneğin yukarıdaki Adana’daki anız yangınlarına ait görüntünün adresi:

http://earthobservatory.nasa.gov/images/imagerecords/11000/11536/ aqua_turkey_18jun03_250m.jpg’dir.

Bu adres uzun gibi görünse de İnternet’te bundan daha uzun, çok daha uzun adresler de bulunmaktadır. Bazı adresler o kadar uzundur ki yazdığınız mesajı sadece 140 harf (veya karakterle) sınırlayan twitter’da böyle adresleri kullanabilmeniz olanaksızdır. Ya da telefonunuzdan bir arkadaşınıza veya bir başkasına bir 250 karakterden oluşan bir Web sayfası adresi göndermeniz gerekirse be yaparsanız? Zira cep telefonlarında kısa mesaj başına karakter sayısı 160 ile sınırlıdır. Peki, çözüm var mıdır? Çözümlerden birisi adresi kısaltmaktır. Örneğin NASA’nın bu görüntüsüne ait yukarıdaki uzun adres aslında şu şekilde kısa bir adrese dönüştürülebilir: http://tiny.cc/k4s71. Ne hoş! 93 karakterlik adres hemencecik 20 karakterlik bir adrese dönüşüverdi. Çok güzel, çok pratik bir çözüm değil mi? Şunları hemen deneyebilirsiniz:

Sürpriz! Her iki adres de sizi Adana’da 18 Haziran 2003’teki anız yangınlarını gösteren NASA görüntüsüne götürüverdi. Peki, bu nasıl oluyor? Yani uzun uzun adresler nasıl oluyor da çok kısa adreslere dönüştürülüyor? İşin yazılım ve teknik ayrıntılarına girmeyeceğim ama çok basit bir yazılım çözümü olduğunu söyleyebiliri. Ancak bu yazıda bu çözümün kodlarından değil İnternet’te bu işi yapan servislerden söz edeceğim. “Adres yönlendirme servisleri” olarak adlandırılan bu servislerden birisi http://tiny.cc adresinden erişeceğiniz TINY.CC. Buradan ulaşacağınız serviste “Tiny your long URL: “ kutusuna kısaltmak istediğiniz adresi yazın veya kopyalayın. Sonra “tiny!” düğmesini tıklayın. Birkaç saniyede kısa adresi göreceksiniz. Üretilen kısa adres “Son adresler (Recent URLs)” kutusunda belirecektir. Artık kutudan kısa adresi kopyalayıp istediğiniz yerde kullanabilirsiniz.

Bu tür kısa adreslere genelde ünlü sosyal ağ twitter’daki tivitlerde çokça rastlarsınız. Örneğin yukarıdaki NASA görüntümüzün kısa adresi olan http://tiny.cc/k4s71 veya twitter’da http://bit.ly/ajjgOr gibi adresler söz konusudur. Ancak twitter’da nasıl görüneceğini dert etmek istemiyorsanız Tiny servisinin kısa adresin altında Adresi paylaş (Share URL) tıklandığında karşınıza gelen menüden ister Facebook, ister Twitter ve isterseniz Diggit gibi birçok ağı seçip yayınlayabilirsiniz. Söz konusu sosyal ağlardaki hesabınız açıksa servis kısa adresi doğrudan doğruya mesajınıza kopyalayacaktır. Bütün bunlardan başka TINY.CC servisi verdiğiniz kısa adreslerinizi kaç kişi, nereden ve hangi tarayıcı ile izlemiş, bunları da görmenizi sağlamaktadır.

Elbette uzun adresi kısaltmak, yani kısa adres üretmek için birbirinden güzel başka servisler de vardır. Örneğin http://bit.ly, http://j.mp, http://tinyurl.com, http://www.shorturl.com, http://metamark.net, http://is.gd, http://doiop.com,http://get-shorty.com, http://moourl.com,http://www.snipurl.com, http://www.urlpass.com,http://kolayurl.com, http://www.thnlnk.com, http://ad.vu, http://url.ie, http://gurlconvert.com ve daha yüzlercesi.

Peki, bunlardan hangisi en iyisi? O sizin tercihinize bağlı. Ama benimkini soruyorsanız Google’ın http://gurlconvert.com‘u ve http://url.ie. Neden derseniz? Örneğin url.ie adresin yalnız metnini değil 2 boyutlu örüntüsel QR kodunu bile üretiyor. Hızlı çalışıyor, diğerlerine göre çok kısa adres sağlıyor (6 karakter) ve üstelik bilişimin yeni diyarı İrlanda’dan servis veriyor. Seçim yaparken benim ele aldığım hız, servis kalitesi, çeşitlilik vb ölçütler yanında süreklilik ve ciddiyet vb hususları da dikkate almalısınız. Zira çalıştığınız kısa adres servisi siz adreslerinizi dağıttıktan sonra hizmete devam etmezse, siteniz ve sayfanıza erişilemeyecek demektir. Bu twitter gibi yerlerde önemli bir sorun olmasa da kurumsal belge yayımlarında ciddi bir sorun oluşturabilir.

Diğer nokta ise güvenlik ve güvenirliliktir. Örneğin twitter’da sıkça görülen ly alan adı Libya’ya aitken us ABD’ye aittir. Bu konuda karar sizindir. Türkçe veya Türkiye alanından servis veren adres kısaltıcı yönlendirme servisleri de var elbette.http://getir.net, http://www.kisaurl.com, http://urlal.com, http://www.kisaca.net ve http://www.mini.web.tr bunlardan bazıları. Aslında benim Türkiye DNS alan adı yönetimine bir önerim var. a.tr veya l.tr gibi bir kısa adres servisi kiraya verilerek gelir sağlanabileceği gibi Türkçe karakterlerle adres oluşturmaya da etkili bir çözüm yaygınlaştırılabilir. Benden söylemesi: İnsana ve ülkeye hizmet etmek; ekonomiye katma değer sağlamak ve bilişim teknolojilerindeki yönelimleri iyi izlemek gerek. Dahası sayısal güvenlik ülkeler, kurumlar ve bireyler için ilk sıralarda bir öncelik artık.

Prof.Dr. Zeynel Cebeci

Çukurova Üniversitesi

Ziraat Fakültesi

Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı

Adana

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Bir sörfte bloğunuza eriştim ne güzel yazıyormuş Zeynel hocamnız dedirten bir blok. Oradan da bu bloğa geçtim. Sörf ilginç olgular bırakıyor yaşamlarımızda. El sanatları nire Kaledran nire? Bu yazıda önemli aslında. Face de görüp de ne diye düşündüğüm kısaltmaları açıklamışsınmız. teşekkürler. Anız yangınları ise EKOLOjik felaket ...

Ezgi Umut 
 08.09.2010 19:13
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 32
Toplam yorum
: 79
Toplam mesaj
: 7
Ort. okunma sayısı
: 2405
Kayıt tarihi
: 23.05.07
 
 

çevre ve ekosisteme gönül vermiş, doğada dolaşan, doğayı seven ve doğanın dilini öğrenen ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster