Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

03 Nisan '20

 
Kategori
Sosyoloji
Okunma Sayısı
2012
 

Auguste Comte ve 3 Hâl Kanunu

Auguste Comte ve 3 Hâl Kanunu
Sosyolojinin “kurucusu/babası” olarak tanımlanan Auguste Comte, Aristokrat Katolik bir ailede yetişmiş, 19 ncu yüzyılın önemli düşünürlerindendir. Fizikçi ve aynı zamanda matematikçi olan Comte, belirlediği özgün yöntem ile kurduğu bu yeni bilime “Sosyoloji” ismini de veren kişidir.
 
Yaşadığı döneme kadar “Sosyal Fizik” adı altında felsefe ile iç içe yürütülen toplum çalışmalarının, doğa bilimlerinde kullanılan yöntemlerle tatbik edilebileceğini savunmuştur. Sosyoloji’nin de “diğer doğa bilim dallarından hiçbir farkı olmadığı” sloganı ile yola çıkan Comte, doğa bilimlerinin yegâne yöntemi olan “Pozitivizm”in (olguculuk) toplum biliminde de tatbik edilmesi gerektiğini öne sürmüştür.
 
Comte, bütün bilimlerin belirli bir yol haritası izleyerek pozitivizme ulaştığını ve hepsinin temelinin doğada bulunur somut bilgilere dayandığını öne sürmüştür. Pozitivizme giden bu süreçte “bilgi”nin ve toplumların 3 aşamadan geçerek olgunlaşacağını ileri sürmüş ve “3 Hal Kanunu” veya “3 Durum Yasası” kuramını oluşturmuştur.
 
Teolojik Hal       : Bu mertebede insanlık doğayı ve çevresini anlamlandırmak için doğaüstü kavramlar kullanır. Toplumsal hayatı tahkim eden anlayış teolojiktir ve dine atıf yapılarak açıklanır. Örneğin yağmurun yağmasının veya depremlerin, ilahi güçlerin kızdırılması sonucu gerçekleştiği anlayışı hakimdir. Fetişist, Polyteist ve Monoteist Hal olmak üzere kendi içinde aşamalıdır.
Metafizik Hal : Rönesans’la başladığını kabul ettiği bu mertebede Comte, doğaya ait bilginin yerinin soyut güçlere bırakıldığını belirtmiştir. Doğa olayları ve toplumu açıklamada ilahi güçler yerine soyut kavramlara, fanteziye ve hayal gücüne başvurulan bu mertebe, pozitivist hal için gerekli bir ara kademedir. Örneğin, toplumun oluşması için gerekli olanın, üyeleri arasındaki soyut bir sözleşme olduğu gerçeği bu aşamada idrak edilir.
Pozitivist Hal: Bu mertebe, bilginin tamamen gözlem ve deneye dayandığı, olgular arasında nedensellik kurulduğu, doğadaki ve toplumdaki yasaları belirlemede hiçbir teolojik ve soyut unsurun referans alınmadığı haldir. Bu mertebe bilginin ulaşacağı en son, kesin, somut ve bilimsel olan haldir. Orta çağın sonu ile başlayan bu dönem, olgusal bilginin mutlak doğru bilgi halini aldığı dönemdir.
Comte’a göre bilgi, teolojik, metafizik ve pozitivist aşamalarından geçerek, bilimsel bilgi olarak adlandırdığı son hale, pozitivist hale evrilerek gelişimini tamamlar. Kendisi de bir doğa bilimci olan Comte, toplumun analizinde Fizik’te kullanılan iki temel yasadan hareket eder. Toplumu açıklamada Sosyal Statik ve Sosyal Dinamik kavramlarını oluşturur. Buna göre sosyal statik; topumdaki durağan ve istikrarlı ilişkiler, toplumsal yapı, insan tabiatı gibi konularla ilgilenirken, sosyal dinamik, toplumsal değişmenin kanunlarını inceler.
 
Auguste Comte, kuşkusuz aydınlanma çağının ileri gelen düşünürlerindendir. Sosyoloji bilimine bu adı veren, yayınladığı eserlerle toplumbilimin kurumsallaşmasında büyük rol oynayan bir kişiliktir. Yaptığı katkıları küçümsemek veya çalışmalarının kapsamını 21’nci yüzyıla göre değerlendirip azımsamak ilim etiğine sığmayacak bir tutum olacaktır. Aydınlanma Çağı ile birlikte gelen düşünsel devrimin bir sonucu olarak Comte, bilim tarihinde “Sosyolojinin Kurucusu” olarak yerini almıştır. Fakat bu yer alış, toplum bilimi gibi geniş bir düşünce disiplinin neredeyse tamamının bir kişiye izafe edilmesi gibi bir bencilliği de beraberinde getirmiştir. Bu bencillik, Comte’dan 4 asır önce Sosyoloji ilmini kuran İbn-i Haldun’un göz ardı edilmesi ve Oryantalist ve Batıcı bilim adamlarının, toplum bilimi konusunda yüceliğini ittifakla kabul ettiği bir kişiliğin çalışmalarının hiçe sayılmasını beraberinde getirmiştir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 20
Toplam yorum
: 7
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 662
Kayıt tarihi
: 11.03.20
 
 

Sosyolog ve Araştırmacı-Yazar İnsanoğlunun aydınlanma serüvenine naçizane bir destekte bulunmay..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster