Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

13 Ocak '08

 
Kategori
Güncel
Okunma Sayısı
4165
 

Bağımsız bir ülkenin Merkez Bankası nerede olmalı?

Bağımsız bir ülkenin Merkez Bankası nerede olmalı?
 

Seçim öncesi dönemde, Merkez Bankası'nın İstanbul'a taşınması konusu, hükümetin eylem planında bulunması ve Başbakan'ın "kanunsa kanun, çıkartırız" sözleriyle yeniden gündeme oturdu.

Evet, kanun değiştirilir ve Merkez Bankası İstanbul'a taşınabilir. Ancak üzerinde tartışılması gereken bunun gerekli olup olmadığıdır, güdülen amaçtır.

Dünya'da, kurulan ilk Merkez Bankaları'nın ülkelerin Başkent'lerinde kurulduğunu unutmamak gerekmektedir. 1700'lü yıllarda İsveç'de ve ABD'de, 19.yy'da İngiltere'de ve ülkemizde de 1930'da kurulan Merkez Bankası tabiki Başkent'te kurulmuştur. Diğer Avrupa ülkelerine baktığımızda ne İtalya'da finans merkezi olan Milano'da ne de İsviçre'nin finans merkezleri Zürih ve Cenevre'de Merkez Bankası yoktur. Peki tahmin edebilirmisiniz nerededir?...

Almanya'yı örnek göstermek doğru olmayacaktır. Sebebine gelince; Almanya'da 1957 yılında Merkez Bankası kurulmasına karar verildiğinde şöyle bir kuruluş maddesi ilave edilmiştir:"Başkent Berlin olmadığı sürece, Merkez Bankası'nın yeri Frankfurt olacaktır." Sonraki yıllarda Almanya birleşti ve Başkent Berlin oldu. Ama bu süre içerisinde Frankfurt sadece Almanya'nın değil Avrupa Birliğinin de finans merkezi oldu ve Avrupa Merkez Bankası Frankfurt'ta kuruldu. Bu gelişmelerden sonra tabiki Merkez Bankasını taşımak anlamsız olacaktı ve ek bir madde ile Merkez Bankası'nın Frankfurt'ta olduğu belirtildi.

Tüm bunlardan anlıyoruz ki, hep örnek aldığımız gelişmiş Batı ülkeleri bu konuya bizim gibi bakmamışlar.

Türkiye İhracatçılar Meclisi(TİM) Başkanı Oğuz Satıcı da bu tartışmada görüş bildirenlerden. "Finans merkezi İstanbul iken bu alanda idari merkezin Ankara'da olması zaten çelişki" diyor. Aslında bu ifade çelişki. Ya da ABD'de finans merkezi Newyork iken, Merkez Bankası(FED)'nın Başkent Washington'da olması çelişki...

Bir diğer gerekçe de, Merkez Bankası'nın siyasi baskıdan uzaklaştırılması. ABD veya İtalya, İsviçre ve diğer ülkelerde Merkez Bankası Başkent'te olmasına rağmen siyasi baskı kurulamamasına ne diyeceksiniz. Ya Hindistan'da Merkez Bankası'nın Başkent'ten epey uzakta olmasına rağmen siyasi baskının gölgesinde olmasına ne söylemeli. Bu da gösteriyorki ifade edilen gerekçe gerçekleri yansıtmamakta.

Ayrıca, çıkabilecek teknik sorunları da unutmamak gekermektedir. Ülkemizdeki bankacılık sisteminin beyni konumundaki ödemeler sistemi "EFT-EMKT", Merkez Bankası'nın Ankara'daki binasında faaliyet gösteriyor. Yedeği de yine Ankara'da gizli bir yerde. Bilgi işlem sistemlerinin yedeği anlamına gelen "back-up" sistemleri, deprem, sel, yangın gibi doğal afetler ya da savaş gibi felaket ihtimallerine karşı ana sistemden uzakta bir başka kentte kuruluyor. İMKB'nin "back-up"ı Ankara'da, SPK binasının altında. Gelir İdaresi bünyesindeki vergi sisteminin yedeği ise Konya'da kurulacak. Merkez Bankası eski Başkanı Gazi Erçel "EFT sistemi kurmak, çok zordur. Taşınmadaki bir günlük gecikme bile ağır bedel ödetir"demektedir. (1)

Sanırım, Erkan Kumcu'nun 13 Ocak 2008 tarihli köşesindeki Egemenlik Sembolü kavramı, konunun en can alıcı noktası.

"Bir ülkenin kendi parasını basması egemenliğin en önemli unsurlarından biridir. Merkez Bankası ülkede para basma yetkisine sahip tek kurum olarak, ulusal egemenliğin en görünür kurumlarından biridir. Bir ülkede ulusal egemenliğin sembolü başkenttir.Bu nedenle Merkez Bankası Ankara'da kurulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Cumhuriyet'in değerlerinden biridir."
"Hiçbir şeye önem vermiyorsak, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nı yıllar süren çalışmalardan sonra kuranlara, önce Ziraat Bankası'nın Ankara'daki binasının bodrum katında çalışmaya başlayıp daha sonra Almanlara kendi binasını yaptıranlara; Cumhuriyet'in değerlerine saygı duyalım. Onlardan daha öğrenecek çok şey var."(2)

(1)12 Ocak 2008 Hürriyet Gazetesi
(2)13 Ocak 2008 Hürriyet Gazetesi-Erkan Kumcu
Blog resim:www.ergir.com/kir9.jpg

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 12
Toplam yorum
: 20
Toplam mesaj
: 5
Ort. okunma sayısı
: 1600
Kayıt tarihi
: 09.09.07
 
 

1972'de İstanbul'da doğdum. Hacettepe Üniversitesi İşletme mezunuyum. 10 yıldır Satış-Pazarlama sekt..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster