Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

08 Nisan '11

 
Kategori
Dilbilim
Okunma Sayısı
2234
 

Bazı yabancı kelimeler.

Bazı yabancı kelimeler.
 

Dilimize yerleşmiş bir takım yabancı kelimeler var. Bunlardan en çok kullanılanlar . 

- ŞOKE 

- ONORE 

- İRONİ 

- KONSANTRE 

kelimeleri. 

Şok veya şoke kelimesinin en fazla kullanılan şekli " şok oldum " hali. Şok ( fransızcası choc ) kelimesi, vurma, çarpma, darbe anlamına geliyor. O halde " şok oldum " demek. Darbe oldum, vurma oldum, çarpma oldum anlamına gelir.Böyle bir ifade şekli olur mu? 

Şoke oldum cümlesine gelince. Şoke ( choquer ) fiili , çarpmak, vurmak demektir. Yani bu fiil bir edilgen bir fiil değildir. Şoke oldum denilmez, şok ettim denir. Yani vurdum, çarptım. Şoke oldum yerine, çarpıldım, şaşırdım, hayrete düştüm desek olmaz mı? 

Onur duydum yerine onore oldum demeye başladık. Onore ( honorer ) fiili " şeref vermek " anlamına gelmektedir. Dolayısıyla onore oldum denilmez. Bu fiil " bu olay beni onore etti " şeklinde kullanılır. Bu fiil yerine de " onur duymak" şeref vermek fiillerini rahatlıkla kullanabiliriz. 

İroni (ironie ) kelimesi de yanlış kullanılmaktadır. İronie bir başkasını aşağılamak, taciz etmek üzere yapılan bir alayı, dalga geçmeyi ifade etmektedir. İroni hem yaşayan hem de hayatta olmayanlar için de yapılan bir alay şeklidir. Biz bu kelimeyi çok masumane bir formda kullanırız. Oysa bu kelime pek masum anlam taşımaz. 

Dilimizde en fazla kullanılan yabancı kelimelerin başında gelen Konsantre kelimesi, kullanımda çok komik bir hale dönüşmektedir. 

Özellikle " konsantrem " bozuldu cümlesi, insanda kavanozda yaratıldım veya kavanoza koydular ama bozuldum, etkisi yapıyor. 

Konsantre kelimesi nin aslı "Concentrer " fiilinden gelmektedir. Bu fiilin kelime hali konsantrasyon (concentration) kelimesidir. Konsantrem bozuldu yerine " konsantrasyonum bozuldu " demek, bir dereceye kadar daha doğru olacaktır. Oysa " dikkatim dağıldı " , " bu konu üzerinde yoğunlaşamıyorum " demek, bence asıl olandır. 

Bu ve benzeri konularda çok çaba göstermemiz ve bu yabancı kelimeleri kullanmaktan kaçınmak " güzel Türkçemiz " için çok yararlı olacaktır. 

Saygılarımla. 

Yeni fikirler dünyanız olsun. / Y.Ç. 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Örneğin bombardıman sözcüğü bile bildiğiniz gibi köken olarak İngilizce bombardment ya da Fransızca bomberdement sözcüklerinden geliyor. Özellikle kullandığım bu sözcük yerine, yoğun etkisi altındayız demek kuşkusuz daha doğru olacaktı. Dil ile ilgili duyarlığınızı takdir ettiğimi bildirir, nice keyifli paylaşımlar ve fikir tartışmaları dileğiyle selam ve saygılar sunarım.

Güz Özlemi 
 11.04.2011 10:25
Cevap :
Sayın yazarım, Arapça ve farsça kelimelere de karşıyım. Ama dilimize yerleşmiş öyle farsça kelimeler var ki, onun yerine öz türkçe kelime kullanmak , manayı tam anlamıyla ifade etmeye kifayet etmiyor. (Bakınız ifade ve kifayet öz türkçekelime değil.Ama bunların yerine öz türkçelerine kullanırsak ifademiz zayıf kalıyor)Saygılarımla.  11.04.2011 14:16
 

O nedenle onur duymak şeref duymak daha doğru gibi görünüyor. Yalnız burada İngilizce ya da Fransızcadan kaçarken Arap dillerinin de baskısını unutmamak da yarar var. “Ironic” sözcüğü dediğiniz gibi ilginç, tuhaf, komik anlamlarının yanı sıra söylediğiniz şeyin aslında zıt anlam ifade ettiğini de belirtiyor. Yani bu da yanlış olmuyor. “Concentration” sözcüğünün ise tam karşılığı bir konuya yoğunlaşmak. Bununla ilgili zaten en doğru Fransızca tanımı Türkçe önerisiyle birlikte yapmışsınız. Her ne kadar 19 yy başlarında Fransızca hayranlığı nedeniyle bu dilden birçok sözcük ithal etmiş olsak da, şu an Amerikan kültür emperyalizminin etkisiyle bu dilden fazlasıyla sözcük bombardımanına tutulduğumuz çok açık.

Güz Özlemi 
 11.04.2011 10:25
 

Sayın Çetingöz, bir dilin doğru kullanılması konusunda sizinle aynı duyarlığı paylaşıyorum. Yazdıklarınızın çoğunda haklısınız. Biraz Fransızca bilmekle birlikte G.saray lisesi mezunu olmanız dolayısıyla iddialaşmayacağım :-) Yalnız aynı kelimeler İngilizcede de olduğundan, dilerseniz bir de bu dili inceleyerek konuya yaklaşalım. Shock kelimesi İngilizcede şiddetli şekilde vurmak, çarpmak anlamına geldiği gibi üzmek, şaşırtmak anlamlarında da kullanılıyor. Aynen Türkçede olduğu gibi “şok oldum” denilebiliyor. Honour sözcüğü hem fiil hem isim olarak yine “Şeref duydum.” anlamında İngilizcede kullanılıyor. Türkçede kullanılan onur sözcüğü öz saygı, şeref, haysiyet olarak karşılığı bulurken, kişi ismi olan Onur da Fransızca’dan devşirme bir ad olarak dilimize yerleşmiş.

Güz Özlemi 
 11.04.2011 10:22
Cevap :
Sayın yazarım, Biz kelimenin manasının bir köşesinden yakalyıp kullanıyoruz. Dediğiniz gibi schok kelimesi vurma, darbe anlamına geliyor.Biz şok oldum diyerek, " darbe oldum " oldum diyoruz bir anlamda.Halbuki İngilizler " ben de şok etkisi yarattı" anlamında kullanıyorlar. Şok kelimesini etken bir haldeyken biz bu kelimeyi edilgen hale getiriyoruz. Honorer fiili . onur vermek anlamındayken, biz onoro oldum diyoruz. Bence Türkçelerini kullansak iyi olur gibi.Sakın akıl veriyormuşum gibi düşünmeyin. Fikir jimnastiği yapmayı tercih ediyorum.Saygılarımla.  11.04.2011 14:10
 

Yıllardır bu konuya kafa yorar, bu sözcüklerle mücadele ederim... Umarım en azından bu bloğunuzu (e-güncenizi) okuyanlar Türkçesini kullanırlar bu ifadelerin. Selamla, saygıyla... MS

Mehmet Sağlam 
 09.04.2011 22:28
Cevap :
Sayın Sağlam, Bazen tanınmış kişiler de kullanıyorlar bu kelimelerden bazılarını, çok garip oluyor.Gerçekten bu ve benzeri kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanmaya alışmak zamanı geldi geçiyor. Saygılarımla.  09.04.2011 23:16
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 425
Toplam yorum
: 2146
Toplam mesaj
: 120
Ort. okunma sayısı
: 993
Kayıt tarihi
: 26.01.10
 
 

1945 yılında Adana'da doğdum. Galatasaray Lisesi ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültes..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster