Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

04 Şubat '13

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
193
 

Belirtme Öbeği - 5

SAN   ÖBEĞİ  ( sanöb )

San, kişinin toplum içndeki özel yerini gösterir. Bu bakımdan nitelik kavramı taşır. 

Örneğin, Oğuz Kağan, Bektaş Subaşı, Cevdet Paşa, Nigâr Hanım, Halide Onbaşı vb.

San kişi adından önce gelirse önad tamlaması kurar. Bu nedenle bu örnekleri san öbeği olarak değerlendirmiyoruz. (Niteleme önadları başlığında işlenen unvan bildiren önadlara bakınız.)

Örneğin, Şair Fazıl Hüsnü Dağlarca, Profesör Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Doktor İsmet, Bayan Suna, Bay Umut vb.

San öbeğinde birinci öğe kişiyi, ikinci öğe kişiyle ilgili sanı gösterir. Burada san yerine meslek,rütbe, saygı kavramı katarak kişinin tanıtılması sağlanabilir.

Örneğin, Ahmet Efendi, Ali Ağa, Mehmet Bey, Zeynep Kadın vb.

Soyadları da san değerindedir. Örneğin, Nurullah Ataç vb.

Nurullah          Ataç

kia                     soya

sanöb

San, ister önad tamlamasında, ister san öbeğinde yer alsın, ilgili kişiyle kullanılan san sözcüğü her iki durumda da büyük harfle başlar.

San öbeğine gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. San öbeği genelde ad işleyişindedir, adların aldığı tüm görevleri üstlenir.

Örnekller:

Zübeyde Hanım Atatürk’ün annesi

İsmet Paşa iyilik ve zekâdır, doğuyor cepheden

Kalpağında ayyıldızı parlayan Fevzi Paşa

Arif Hikmet Par

Yavuz Sultan Selim Han’ın önünde

Ok atan ihtiyar Bektaşi Subaşı

Yahya Kemal Beyatlı

Ali Baba’dan başka bu işi anlayacak yoktur, Hakim Bey.  

Sait Faik Abasıyanık

Zübeyde      Hanım         İsmet Paşa        Ali Baba       

kia                     saa           kia      saa       kia     saa

sanöb                              sanöb             sanöb

Yavuz Sultan Selim Han     Bektaşi Subaşı

kia                             saa     kia                 saa

anöb                         sanöb

SAYI ÖBEĞİ (söb)

Birinci öğesi ikincisinden daha büyük olan sayıların oluşturduğu öbeğe sayo öbeği denir.

Örneğin,

yirmi  üç           yüz beş            on sekiz           kırk yedi

bs      ks          bs     ks           bs      ks          bs        ks

söb                 söb                   söb                  söb

Yukarıdaki örneklerin tersi olduğunda önad tamlaması olur. Yani birinci öğe küçük sayı olursa önad tamlaması kurulmuş olur.

Sayı öbeğiyle önad tamlamasını ayırmak için şu ayrılığa özen göstermek gerekir. Sayı öbeği iki sayının toplamının,önad tamlamasıysa iki sayının çarpımının sonucudur. 

Örneğin,

Otuz beş :  30+5  =   35 

Üç yüz    :  3.100 = 300 

Sayı öbeğinde vurgu ikinci öğe üzerinde, önad tamlamasındaysa birinci öğededir. 

Sayı öbeği ara sayıları karşılar, önad tamlası ana sayıları.

Sayı öbeğini, önad tamlamsını oluşturan sayılar ayrı yazılır.

Sayı öbeğiyle önad tamlaması iç içe yer alabilir. 

Örneğin,

bin sekiz yüz   üç yüz       otuz     beş

öna      a    öna a           bs       ks

…..  önatam    önatam             söb

bs             ks           bs                   ks

  söb                               söb

 

 

                       

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 710
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster