Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

27 Ekim '17

 
Kategori
Anılar
Okunma Sayısı
521
 

Bursa/ İnegöl / Maden Köyü ile İlgili Biyografik Anlatım / Önsöz

Bursa/ İnegöl / Maden Köyü ile İlgili Biyografik Anlatım / Önsöz
 

Köyde kapı üstü evlerimiz yıkıldıktan sonra yapılan evimiz


Dedem  ( annemin babası Maden’li sarı  hafız  lakaplı ) Halil İbrahim ailesi ile birlikte  Bulgaristan dan göç edip İnegöl ün  Maden  köyüne yerleştiklerinde henüz kundakta bebekmiş.  Bluğ çağında Hafız olmayı  başaran dedem ilk ve ikinci evliliğini İnegöl’de yaşamış ; Sonra Kütahya Tavşanlı Kuruçay köyüne imam olarak gitmiş orada annemin annesi ninem Emine ( evlendikten sonra bu lakabı alan Molla Lakaplı  ) ile yolları Tavşanlı da kesişen dedem evlenerek Tavşanlı’nın Kuruçay  köyünde ikamet etmişler , daha sonra ninemin akrabalarının çoğunlukta olduğu Moymul köyüne yerleşmişler.Bu evlilikten üç çocukları olmuş. Dedem bir süre sonra eşini ve çocukları olan  annem Müzeyyen, dayılarım Ali Fahri ve Mesut u da alarak tekrar İnegöl Maden köyüne göç etmişler. Moymul köyünde ninemlerin sülalesine “Esmeler” deniyor, bunun sebebi de Emine ninemin dedesinin  Rus bir hanımla evlenmesi ve  beyaz rus hanımının Müslüman olması  neticesinde  “Esma Ayşe” ismini almasıdır.

    Dedem Maden’li Sarı Hafız 1964 yılında  Maden köyünde hayata gözlerini yummuş. Anneannem Emine Molla 1976 senesinde Maden köyünde vefat etmiştir

    Maden köyünde Hafız dedem Halil İbrahim ve ailesine  “ hacılar “ sülalesi denmektedir.

   Dedem Halil İbrahim eşine , iki oğluna ve kızına Kuran öğreterek onları da Din görevlisi yapmıştır ancak dayılarım Ali Fahri, keresteciliği Mesut dayım ise ormancı olmayı tercih edip  hayatlarına din görevlisi olarak sürdürmemişlerdir. Benim hatırladığım Ninem Emine Molla ve annem Müzeyyen hanım ikisi de yaşamlarına hafız olarak devam edip bir çok öğrenci yetiştirmişlerdi.

   Babam Yusuf Örgün ün ( 1928 )  annesinin ismi de Emine’dir.  Babaanem Emine’de aynı Emine Molla ninem gibi Tavşanlı’nın  Köylerindendir.  Bozbelen köyünden “Duraklar” sülalesinden İnegöl Maden köyüne danacılar sülalesine gelin gelmiş ninem Emine Durak’ın sülaesi  Anadoluda topraklarında Yörük dağılımı yapıldığı zaman  Aydın’ yerleşen sonradan da Tavşanlı Bozbelen köyüne gönderilen Aydın ili  Yörüklerine mensup olduğu söylenmektedir. , Örgün soy adını alarak  Maden köyünde  yaşamış ve orada ölmüştür. Hasan & Emine Örgün  (Babannem ve Dedemin )  sülaesine  köy halkı arasında  danacılar sülalesine “danceller”  denmektedir

Babam ( Merhum) Yusuf Örgün’ün Arifiyeden mezun olup ilk kez öğretmenlik yaptıgı köy İnegöl’ün Deydinler köyüdür akabinde İnegöl Hayriye Köyü İnegöl Kestanealan, İnegöl Kavaklar altı İlk öğretim okulunda görev yapıp Bursa Atıcılar İlk öğretim okulunda görevini tamamlayarak öğretmen olmuştur.

    İnegöl Maden köyde Hacılar sülalesi din görevlilerinin çoğunlukta olduğu bir sülaledir. 1928 doğumlu İsmail Hakkı Tekkesi İmamı ve Hafız-ı Kurani Kerim Halil İbrahim Çuluk  Hacılar sülalesinden çok yakın akrabamızdır. Erkek kardeşi (merhum) Üzeyir Çuluk şu an İstanbul Başbakanlık Osmanlı arşivinde araştırma görevlisi olarak çalışmalarına devam eden 1964 doğumlu Sinan Çuluk’un  babasıdır.  Sinan Çuluk kuzenim olmaktadır. Merhum Üzeyir Çuluk’ un eşi Adviye Çuluk’ta Kuranı  Kerim hocası olan bir hafızdır ve lakabı “ Hafız Hanım” olarak bilinir. Maden köyünden yetişen ve ilk öğretmen olarak  hayata atılan babam Yusuf Örgün’dür, Arifiye Köy enstitüsü mezunu olup ilk kez olarak öğretmenliğini Deydinler köyü ilk okulunda yapmıştır. Köyden yetişen ikinci öğretmen ise  Dursun Ayaz’dır. Erkek kardeşim İsmail Kemal Örgün iyi bir müzisyen olarak yetişmiş usta bir bağlama sanatçısıdır. Ablam Hayriye Örgün ev hanımı olarak yaşamını Bursa da sürdürmektedir.

    Anneannem Emine Molla Maden köyünde tek başına yaşıyordu, oturduğu ev yukarki mahalle ile aşşagı ki mahallenin tam ortasında sayılırdı .  , yaz tatillerinde çoğunlukla ninemin yanında kalırdım .O dönemlerde jeep ile ve ya koye giden kamyonlar ile yolculuk ederdik. İnegöl’den yola çıkıldığında Maden köye en yakın köy Deydinler köyüdür. Gazelli ve Hayriye köyüne giden araçlar Maden köyümüzden geçiyordu bu nedenle köye ulaşım çok zor sayılmazdı, çocukluğumuzda kardeşim İsmail Kemal Örgün ile birlikte bir akrabamızın öküz arabası ile İnegöl’den çıkıp saatler süren yolculuk neticesinde akşam ezanında köyümüze vardığımızı hatırlıyorum. Daha önce hiç yaşamadığımız bu yolculuk kardeşim ile ikimize çok eğlenceli gelmişti.

     Çocukluğuma dair anılarım arasında Molla ninemin İnegöl Maden köyünde tek başına yaşamasından dolayı en fazla bulunduğum köy Maden köyü olduğu için köyüme ilişkin bir çok geleneksel ritüel biçimleri hafızamda yer etmektedir.

Maden köyündeki evimiz “kapı üstü ev “ denilen türdendi. Büyük ahşap kapılardan girilen bahçeye adım attıktan sonra kapının hemen yanında soldan yukarıya ahşap merdivenlerle “sahanlık” denilen alana çıkılır, sahanlığın bahçeye bakan kısmında balkon trabzanları vardır bu sahanlık denilen salonda yerlerde pala ve çapıtlardan yapılan kilimler serili idi. Sahanlığa kapıları açılan yan yana iki oda, sahanlığın bahçenin arka kısmına bakan duvar dibinde de “asbestlik” bulunurdu, abdestlik abdest alınan yer ve günlük bulaşık, temizlik vs gibi ihtiyaçların giderildiği betondan yapılan derme çatma ilkel bir lavabodur. Abdestliğin dibinde bidonlara ağız kapalı kovalara doldurulmuş sular bulunurdu, içme suyunu dereden testilerle taşıyorduk.

Kapı üstü evimizin bahçesi çok büyüktü, bahçede akasya, elma, armut, dut ağaçları bulunmaktaydı. Bahçede pide yufka vs pişirmede kullanılan sac ve sac ayağı ve yakılmak üzere üst üste yığılmış odunlar ve çıralar bulunurdu. Yaktığımız ateş üzerine konan sac ayağı ve sac üzerinde pişen yiyecekler “yumurta külbastısı (sac da,sacın üstüne un ekerek unun üzerine yumurta kırılarak ve “esiran” dedikleri bakır madeninden yapılma minik bir kürek ile ters yüz edilerek  pişiriliyor) , hamurdan yapılan şipit ( küçük ve yumuşak gözleme içine tereyag sürülüp yeniyor)  , yufka, bazlama, gözleme” olarak adlandırılan yiyeceklerdir. Bizim bahçemizde ekmek pişirmek için fırınımız yoktu, evde ekmek ihiyacı  komşuda pişen fırından alınan köy ekmeği yada haftada bir gün İnegöl ilçesinin pazarı olan Perşembe günü pazardan getirilirdi . Köylüye göre “kasabadan” gelen francala ekmeğe “yaban ekmeği”  denirdi, kilerde bulunan ahşaptan yapılmış sandık biçiminde üstten kapaklı ambar denilen dolaplarda saklanırdı. Köylü pratik bir yiyecek olarak dilim dilim kestikleri köy ekmeği üzerine taze çekilmiş “curu yağ” dedikleri ayçiçeği yağı surer üzerine toz kırmızı biber ve tuz ekerek tüketirlerdi.

    Maden köyde köy halkı İnegöl ilçemizden “ kasaba “ ve ya “Eynigöl “ olarak söz ederlerdi. Köyde bulunan tek bakkal yukar ki mahalle de caminin bulunduğu köy meydanında kahvelerin hemen bitişiğinde ki  “Hatipoğlu” lakaplı İsmail Hatipoğlu idi. Babası İbrahim Hatipoğlu’ndan kalan mesleği sürdürmekteydi. Bakkal dükkanına yanımızda götürdüğümüz yumurta, un , şeker vs karşılığında takas eder  bisküvi çikolata alırdık. Yemeklerimiz bilenen ve mevsimine göre pişirilen yemeklerdir. Koyde şeker  kamışı, pancar,kestane ,ceviz , kiraz,  bugday, ay çekirdeği,tütün yetiştiştirilen başlıca gelir kaynakları ürünlerimizdir. Hayvancılık ta başlıca gelir kaynaklarımızdandır.

   Köyde sağlık sorunlarına çare bulan yaşlı kadınlar vardı. Diş eti hastalıklarına çözüm için “nevazil kesme “ tedavi yöntemi olarak hastanın başının tepesindeki saçlar kazınır, saçların kazınmış olduğu bölgeye  jilet ile kesikler atılarak kan akıtırılır ve ya çentme aleti ve ya “neşter” de dedikleri üzerinde bir çok küçük bıçağın bulunduğu ve kenarındaki minik kolu çekip bırakarak hastalıklı bölgede yarıklar açacak ve kan akıtacak şekilde aynı anda yan yana eşit yarıklar açması neticesinde çentme tedavisi uygulanırdı. Neşter çeşitli hastalıkların tedavisinde  vücudun çeşitli bölgelerine uygulanırdı. Romatizma ve ya cilt hastalıkları tedavisi için de şifalı ot dedikleri otları  büyük kazanlarda kaynatır , kaynamış olan bitki suyunun içine bir süre oturularak şifa bulmaya çalışılırdı. Vücut ta kaza ve ya düşme sebebi ile oluşan morluklar bertilmeler incinmelere karşı ekmek ile toz şeker ağızda çiğnenir vücudun moraran incinen acıyan bölgesine bir tülbent ile bağlanırdı ayrıca incinen bir kalıp  beyaz sabun ya da yeşil sabun rendelerinir üzerine yumurta akı ile çırpılırak  edinilen merhem incinen bölgeye surulerek tedavi edilmeye çalışılırdı.

  Köy eğlencelerinde özelikle bayramlarda sokaklarda kalın zincirlerden bir evin damından karşı evin damına bağlanan  büyük salıncaklar kurulurdu. Bu  salıncaklara gen kızlar tek tek  yada ikişerli otururlar delikanlılardan iki kişi de salıncağın iki yanına bağlanmış urganların yardımı  ile salıncağı sallarlar ve “ yavuklun kim “ diye yuksek sesle bağırarak sorarlar, genç kız sevdiğinin adını söyleyinceye kadar çılgınca sallarlardı. Kızlar atlara , traktörlere biner köyde tur atarlardı.

    Köy “ gıncırcık” ya da “çungurgaç”  denilen tek kişinin üzerine bindiği ve bir kalasın üzerine çakılarak oturtulmuş uzun bir ağaç ile  yapılan sallangaç ta eğlence araçlarının başında gelirdi.

Köyde “harmanlar” denilen bölgede yılın belli aylarında aylarında ata sporumuz olan  güreşler yapılır civar köy ve ilçelerden güreşçiler gelir müsabakalar düzenlenirdi.

Köyümüzün bulunduğu  bölgede “torunun bağı” denilen yerden ve derinin üst tarafından keçi yolundan geçiliyor, altında kömür madeni varlığından söz ediliyordu. Eğrelti otunun bulunduğu bölgelerden  kömür çıktığı söyleniyordu. “ Kirsecik” ile Gazelli köyü arasında çok eskiden bir kilisenin varlığından söz ediliyor, 56 kapılar denen mevkide tünel şeklinde mağalardan basamak şeklinde geçildiği söyleniyordu. Kara bokluk, erekler, Ömer’in gölü, Gelengöller, Büyük göçlük, Gümele denilen tarla mevkileri şu anda mahalle olmuş. Dutluk, Sarı yerler, Sarı meşeler, Maden ile Dipsizgöl arasındaki bölgelerde yeldeğirmenleri varmış. Harmanlar,alanlar, Akpınarlar,Kuzpınarlar,Düzkumluk, Manda dereciği, 56 kapının sağ tarafında , Aliş’in değirmeni, Kız kalesi ve Kaleler denilen bölgeler Maden köyü tarla mevkilerinin isimleridir. Hayriye köyü ve Maden köyü arasında Sarıyer denilen yerde “Laleli Dedesi”,” Hüseyin Dede”, Maden köyü yukar ki mahallenin karşısında ki çamlıkta yine bir yatır bulunmaktadır.

Maden köyü tarla mevkileri bilgileri Maden köy doğumlu kuzenlerim Dursun  , Gürcan Ayna ve Müyesser,Meral Gülşen Tatar  tarafından edinilmiştir.

Aile yaşamımızın kökenlerimizin bulunduğu Kutahya Tavşanlı bölümlerini bir başka yazılarımda geniş açıklamalar ile anlatacağım.

 Okuyan herkese saygılarımı sunuyorum                                         Emel Örgün

                                                                                                                                            emlorgun@gmail.com                       

 

  

 

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Kütahya'lı yanın, türkülerinde de epeyce ağır basıyor, değerli arkadaşım.Kütahya yöresi derlemelerin,çok güzel.sevgilerimle

fisun gökduman kökcü 
 30.10.2017 0:22
 

Kütahya'lı yanın, türkülerinde de epeyce ağır basıyor, değerli arkadaşım.Kütahya yöresi derlemelerin,çok güzel.sevgilerimle

fisun gökduman kökcü 
 30.10.2017 0:22
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 13
Toplam yorum
: 11
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 382
Kayıt tarihi
: 27.10.17
 
 

"Ben gidersem türkülerim sen kal dünyada" ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster