Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

27 Mayıs '10

 
Kategori
Dünya
Okunma Sayısı
2554
 

Büyüyen İran-Rusya kavgası Azerbaycan`a da tokunuyor

Büyüyen İran-Rusya kavgası Azerbaycan`a da tokunuyor
 

Medvedev-Obama


İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmadinejat hafta içinde iki kez Rusya`yı eleştirdi. O, 24 Mayıs`ta yaptığı ilk konuşmada, “Rusya yönetiminin yerinde olsaydım, daha ihtiyatlı davranırdım” derken, iki gün sonra Kirman kentinde düzenlenen mitingte eleştirinin dozunu şu sözlerle artırdı: “Rusya öyle davranmasın ki, İran halkı onu düşmenlerinin listesine dahil etsin”.

Moskova`nın yanıtı geçikmedi. Rusya Cumhurbaşkanı Dmitri Medvedev İranlı meslektaşına Basın Danışmanı Sergey Prihodko dolayısıyla yanıt verdi. Prihodko gazeteçilere yapıtğı açıklamada, Ahmadinejatın Rusya aleyhine konuşmasını siyasi populizm ve demagoji gibi nitelendirdi.

Doğrusu, Sovyetler Birliği dağıltıktan sonra Rusya-İran ilişkilerinde ilk kez havada uçuşan böylesine sert açıklamalar duyuyorum. Aslında Moskova Washington`un anti-İran planlarında yer almağa başlayanda Tahran`ın er veya gec Kremlin`in yeni politikasına sert reaksiyon vereceği bekleniliyordu.

Neden Pekin de Washington`la İran aleyhine ambargoyu görüşürken, Mahmud Ahmadinejat yalnızca Kremlin`i hedef götürüyor?

Nedeni basit. Washington İran konusunda Moskova ile daha çok mutabikat içinde. Ona göre de Tahran Pekin`le sert diyaloga geçmeğe telesmiyor. Sade bir örnek. Tahran`da İran-Türkiye-Brezilya takas anlaşması imzalandıkta Rusya ve Çinden gelen reaksiyonlara dikkat yetirelim. Rusya Cumhurbaşkanı Medvedev “Tahran anlaşmasını beğeniyoruz, ancak bazı sorular da yanıtını bekliyor” derken, Çin Dışişleri Bakanı farkı bir beyanatta bulundu: “Ümit ediyoruz ki, Tahran anlaşması İranın nükleer çalışması konusunu barış yoluyla çözümüne yol açar. Diyalog ve görüşmeler en doğru yoldur”.

Medvedev de zamanında İran`la ilgili “diyalog ve görüşmeler en doğru yoldur” derdi. Ancak zaman geçtikce ve Kremlin`in Beyaz Saray`la görüşmeleri yoğunlaştıkca, Medvedev sözkonusu cümleye böyle bir ilave yapmağı da zaruri saydı: “Görüşmeler sonuc vermezse ambargo da kullanıla bilir”. Kremlin`in yaklaşımının değişmesi Washington`la alışverişin sonucu idi. Beyaz Saray Rusya`nın İran`a tavrını sertleştirmesi karşılığında Kremlin`in önemli isteklerini hayata geçirmeğe başladı. Barak Obama Buş`un Polonya ve Çek Cumhurriyeti`nde yerleştirmeği planladığı füzelerden savunma sisteminden imtina etti, NATO-nun genişlenmesini arka plana aldı, Kremlin ayrılıkçı Abhazya ve Güney Osetya`nın “bağımsızlıklarını” tanırken, silahlı kuvvetlerini bu bölgelerde yerleştirirken, Gürcistan`ın toprak bütünlüğünü gerekli ölçüde desteklemedi. Tüm bunlar İran uğruna idi.

Barak Obama devamını da getirmeğe hazır, önemli olam Moskova`nın İran politikasından geri adım atmaması. Beyaz Saray sahibi Rusya ile barış amaclı nükleer emektaşlık anlaşmasını yeniden gündeme getirmiş. Kremlin`in Washington`dan daha iki isteği var: ABD Rusya`nın Dünya Ticaret Teşkilatına üyeliğini engellemesin ve Kongre`de zamanında Sovyetler Birliği`ne karşı kabul edilen daha sonra Rusya`ya uygulanan ve ticari ilişkileri kısıtlayan Cekson-Venik düzelişi ortadan kaldırılsın.

Rusya`nın iştahı büyük. Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvilinin “Rusya`nın isteklerini ne kadar fazla karşılarsın, o daha fazlasını ister” tespiti doğru.

Kremlin Washington`un yaptıkları ve yapacaklarına göre, İrana karşı tutumunu sertleştirmiş. Buna göre de Tahran anlaşması Kremlin`in çıkarlarına uygun değil. Çünkü, anlaşma dolayısıyla İran`ın nükleer konusu gündemden düşürse, sorun kendi-kendine çözüm aşamasına girir ve onda ABD`nin Rusya desteğine ihtiyacı kalmayacak. Bu ise o anlama geliyor ki, Washington Rusya`nın beğenmediği ve yarımçık kalan projelerini yeniden gerçekleştirmek için düymeye basa bilir. Tahran anlaşmasına rağmen, Washington`un İran`dan kolayca el çekmek planı yoktur. Odur ki, ABD`nin bir müddet Rusya desteğine ihtiyacı olacak. Kremlin Washington`a desteğini artırınca da, Tahranla ilişkilerini zor sokacak. ABD ile oranda Kremlin için İran itkisi büyük gözükmüyor.

İran ABD-Rusya ortak projeleri içinde Azerbaycan`la bağlı maddenin varlığından da endişeli. Bu madde Azerbaycan`da Rusya`ya bağlı Gabele füze kontrol üssü ile ilgilidir. Birkaç yıl önce Kremlin bu üssü ABD ile ortak çalıştırmağı Washington`a teklif etmişti. O zaman ABD Başkanı Buş bu teklife sovuk yaklaştı. Çünkü kendisi Polonya ve Çek Cumhurriyeti`nde kurmağı planladığı sistemi Rusya ile ortak ilişkiye kurban vermek istemiyordu. Ancak Obama Cumhurbaşkanı olduktan sonra zaten Polonya ve Çek Cumhurriyeti konuları gündemden çıktı. Şimdi Tahran`ı korkutan ABD ile Rusya arasında artan emektaşlık kapsamında Gabele üssünün ortak çalıştırılması teklifinin bir daha gündeme gele bilmesidir.

Ona göre de, Tahran bu konuda baskıyı Moskova değil, Bakü`ye artırmış. Azerbaycan yönetimi önceki açıklamasında Gabelede ABD-Rusya ortak çalışmasına karşı olmadığını belirtmişti. Şimdi Tahran Bakü`den bu tutumunu değiştirmesini ve Gabele`deki üssün ortak çalıştırılmasına izin vermemesini istiyor. Anlaşmaya göre Bakü`nün böyle talepte bulunma hukuku var. Zaten Rusya`nın Gabele üssündeki kira müddeti iki yıl sonra tamamlanıyor. Bir neçe gün önce Bakü`ye gelen Rusya Savunma Bakanı Analoti Serdyukov da Gabele üssü konusunda fikir alışverişinde bulunmuş. Azerbaycan Savunma Bakanı Sefer Abiyev de 27 Mayda Moskova gitti. Gündemde yine ayni konu. Moskova Bakü`den “kira müddetini artır” isteğinde bulunuyor, Tahran ise aksini talep ediyor.

Böylece, İran`ın nükleer meselesi ile buna karşı oluşan uluslararası grupun Azerbaycan`la bir ilgisinin olmadığını söyleyenler şimdi konunun Azerbaycan`a da tokunduğunu algılamak zorunda.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 41
Toplam yorum
: 26
Toplam mesaj
: 8
Ort. okunma sayısı
: 952
Kayıt tarihi
: 21.04.09
 
 

Elhan Şahinoğlu - 1971 Bakü doğumluyum. Azeri gazeteçi, köşe yazarıyım. Ayrıca, "Atlas" Stratejik Ar..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster