Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

08 Temmuz '06

 
Kategori
Gündelik Yaşam
Okunma Sayısı
7367
 

Çingeneler neden Roman oldu?

Çingeneler neden Roman oldu?
 

Üniversite yıllarımın başında bir süre Tercüman gazetesinde ''düzeltmenlik'' yapmışlığım vardı. Tashih servisinde dil kültürümüzün mihenk taşlarından biri, ''de'' nin ne zaman bitişik, ne zaman ayrı olduğunu ayırt edebilmekse, diğeri ''Roman'' ile ''Romen'' ayrımını doğru yapabilmekti. Roman, Roma’ya ait anlamına, Romen ise Romanyalı anlamına gelir diye bilirdik.

Üniversiteden sonra birkaç yıl ABD’de, daha sonra da 10 yıl kadar İngiltere’de yaşadım.

ABD’de zenciler, geleneksel olarak Black (siyah), Negro (siyah kelimesinin İspanyolca versiyonu ama yıllar içinde bir aşağılama vurgusu kazanmış hali), Nigger (Negro kelimesinin aşağılayıcı vurgusu keskinleşmiş Amerikanca versiyonu) şeklinde anılır. Resmi söylemlerde ise tüm bu kelimeler belli ölçülerde alınganlık yaratacağı duygusuyla olsa gerek ''African American'' tabiri uygun görülürdü, yani Afrika kökenli Amerikalı.

Daha sonra İngiltere’deki yıllarımda bazı Türk dostlar arasında İngilizce konuşulan ortamlarda ''Black'' kelimesini kullandığımda yüzüme ters ters bakılıp, kötü veya hakaret içeren söz etmişçesine yadırganmıştım. Oradaki entel azınlık arasında ''zenci'' için popüler terim ise ''Coloured People – Renkli İnsan'' olmuştu. O arkadaşlar o sırada Türkçe ''Zenci'' kelimesine de karşı çıkıyorlardı ama onun yerine ''renkli derili'' mi yoksa ''Afrika kökenli'' mi kullandıklarını net hatırlamıyorum.

Doğalsınızdır veya değilsinizdir. Ama yapmacık ve zorlamayı bir türlü içime sindiremem. Doğallığı bile zorlayarak yaparsanız üzerinizde sırıtır. Ama içtenlik çok önemlidir. Doğalsanız, hareketleriniz ve sözleriniz hakaret içermiyorsa kullandığınız dilden kuşku duymanıza gerek yoktur. Tabi ki bir takım nezaket kuralları da gözetilmek koşuluyla.

Karşıdan gördüğünüz bir zenciye ''Zenci, bakar mısın'' diye seslenirseniz bu düpedüz kabalıktır çünkü o kişi önce bir insandır, sonra zencidir. Yani ona hitap şekliniz derisinin rengini veya etnik kökenini vurgulamamalıdır. Zaten bir İngiliz’e de karşıdan ''İngiliz, bakar mısın'' diye seslenirseniz bu da kaba olur.

Kişilerin ait oldukları kimliklerle mutlu olmayıp bunları inkar etme hakları olabilir belki ama iş bir topluluğun adını toptan değiştirmeye gelirse buna kimsenin hakkı olabileceğini sanmıyorum.

Yurt dışında yaşadığım yıllarda içinde bulundukları toplulukta ''Türk'' olduklarını beyan etmekten kaçınan, utanan ve hatta bu kompleksle çevresini ve yaşam tarzını değiştiren insanlar da tanıdım. Acınacak ve üzülünecek bir durum. Hiçbir etnik kimlik kendi içinde hakaret vurgusu içermez ve tüm etnik, dini, sosyal kimlikler eş değerde saygıdeğerdir.

15 – 20 yıl öncesine kadar Türkiye’de ''Roman'' diye bir alt kimlik duymamıştım. Çingenelerin kökeninin Transilvanya olduğu söylenir. Yani Romanya’nın bir bölgesi ama asıl kökenleri Romanya değil Hindistan’dır (Meydan Larousse). Bu ilişkilendirmeyle olsa gerek bir Roman lafıdır gidiyor.

Meydan Larousse bu anlamda Roman kelimesini içermiyor.

Bana bir Çingene’den Roman olarak söz etmek tuhaf gelir. Kimliğinin saklanması gerekiyormuş ve ben de ona hatırlatıyormuşum gibi hissederim kendimi.

Halbuki buna gerek yoktur ki! Onlar ne kökenli veya nasıl yaşam tarzından olurlarsa olsunlar bu topraklara aittirler ve bizden bir gurupturlar. Tüm insanlar insani kaliteleri oranında muteberdir ama bu kalite soydan, ırktan, dinden vs. gelmez. Özden gelir. Çingenenin de iyisi iyidir, kötüsü kötü!

Kaldı ki, ne Çingeneler, ne de başkası, sadece ismini değiştirerek kimliklerinden kurtulamaz ve itibarını arttıramaz. Bu yapmacık bir yakıştırmadır. Eğer Çingenelerin bir itibar sorunu varsa, yüzyıllardır olmayıp da şimdi oluşmuşsa zaten bu onların yaşam tarzlarını etkileyecek ve onları uzun vadede değiştirecektir. Bu da iyi mi olur bilemem.

Ben Çingeneleri, Çingene olarak seviyorum.

Fotoğraf : Yılmaz Kocaağa

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 129
Toplam yorum
: 181
Toplam mesaj
: 32
Ort. okunma sayısı
: 2089
Kayıt tarihi
: 28.06.06
 
 

İnsanın kendini anlatması zor, gereksiz de! Yaptığı işlere bakmak yeter, ne gerek var fazla i..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster