Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

06 Mart '16

 
Kategori
Eğitim
Okunma Sayısı
256
 

Danışman öğretmen belirlenmesinde nepotizm

Danışman öğretmen belirlenmesinde nepotizm
 

MEB, Şubat ayında yaptığı öğretmen atamalarından sonra 30.12.2015 tarihli yazı ile atanan stajyer öğretmenlere danışmanlık yapması amacıyla, danışman öğretmenler görevlendirdi. Danışman öğretmenlik kriterlerini daha önce bir yazıyla il milli eğitim müdürlüklerine bildiren ve bu yazı doğrultusunda işlem yapılmasını isteyen MEB, 35 bin civarında danışman öğretmen belirlenip, stajyer öğretmenlerini yetiştirilme süreci başladıktan sonra da ‘Aday Öğretmen Yetiştirme Sürecine İlişkin Yönerge’yi yayınladı.

Danışman öğretmen belirlenmesiyle ilgili yetki, daha önce MEB’in ilgili yazısında da belirtildiği gibi okul müdürlüklerine verilmiştir. Okul müdürünün, danışman öğretmenleri nasıl belirleyeceğine ilişkin  ktiterler ise şu şekildedir; [i]

(1)“Danışman öğretmenin, aday öğretmenlerin yetiştirme sürecinde görevlendirildikleri eğitim kurumu müdürünce, adaylık dâhil en az on yıl hizmet süresine sahip öğretmenler arasından, ulusal veya uluslar arası  projelerde koordinatör, danışman veya katılımcı öğretmen olarak görev almış olan, sosyal ve kültürel faaliyetlere (tiyatro gösterisi, şiir dinletisi, okul gazetesi, okul dergisi, okul gezileri, spor müsabakaları vb. etkinlikler) katılım sağlayan, iletişim becerisi ve temsil yeteneği güçlü ve mesleğinde temayüz etmiş ve aday öğretmenle aynı alanda olan öğretmenler arasından belirlenmesi esastır.

 (2) İl millî eğitim müdürlüklerince, aday öğretmenin yetiştirilmek üzere atandığı ilde on yıllık hizmet süresine sahip öğretmen bulunamaması durumunda hizmet süresi on yıldan az olanlar arasından, aynı alandan öğretmen bulunamaması durumunda ise farklı alandan danışman öğretmen görevlendirilebilir.

Öğretmenler atanıp, danışman öğretmenler belirlenip, yetiştirme sürecine başlandıktan sonra kamuoyunda, okul müdürlerinin, danışman öğretmenlerin belirlenmesi sürecinde objektif davranmadığı mealinde kanaatler oluşmuştur.

Bu konuda Türk Eğitim Sen;[ii] bazı illerde öğretmenlere duyuru yapılmadan danışman öğretmenlerin belirlenmesi hakkında yapılan  keyfi uygulamaların önüne geçilmesi, şartları taşıyan tüm öğretmenlerin belirlenmesi için Milli Eğitim Bakanlığına yazı yazmış, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından 29.01.2016 tarih 43501582-774.01-E.1077113 sayılı cevabi yazıyla; danışman öğretmen olabileceklerin belirlenen isimlerle sınırlı kalmayacağı, yürütülen mevzuat çalışmalarının tamamlanmasının ardından danışman öğretmen kriterlerine uygunluğu belirlenen diğer öğretmenler arasında da öğretmen görevlendirileceği şeklinde cevaplandırılmıştır.

Türk Eğitim Sen Muğla Şube Başkanı Mürsel Özata, danışman öğretmenlikte haksızlıklar yapıldığını belirterek, şubat ayında yapılan  öğretmen atamalarında Muğla'ya 293 öğretmenin atamasının yapıldığını, adaylık süreçlerinin ilk dönemleri için belirlenen danışman öğretmenlerin seçiminde Danışman Öğretmen Bilgi Formu'nda yer alan hiçbir kriter esas alınmadığının belirtmiştir.[iii]

Eğitim Sen; [iv]“Danışman Öğretmenlerin Belirlenmesinde “Resmi Ayrımcılık” Yapıldı!” başlığıyla yaptığı açıklamada, en az 10 yıl hizmeti olan öğretmenler arasından ulusal ve uluslararası projelerde koordinatör, danışman veya katılımcı öğretmen olarak görev almış, sosyal kültürel faaliyetlere katılım sağlayan, iletişim becerisi ve temsil yeteneği güçlü, mesleği ile ilgili kriterlerden bir veya birkaçına sahip öğretmenlerin danışman öğretmen olabileceği belirtilmiş olmasına rağmen, danışman öğretmenler belirlenirken en önemli kriterin “hükümet sendikası üyesi olmak” olduğu ortaya çıktığını, bu kriterlerin çoğunun dikkate alınmadığına ilişkin çok sayıda şikâyet bulunduğunu belirtmiştir.

Sendika, somut bir örnek olarak da; Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde ilginç bir durumun yaşandığını, belirlenen danışman öğretmenlerin büyük bölümünün yine hükümet sendikasının üyeleri arasından belirlenmesine rağmen, Siverek Kaymakamı’nın, danışman öğretmen olarak belirlenen az sayıdaki Eğitim Sen üyelerinden bile rahatsız olduğunu ve listelere müdahale ettiği iddia etmektedir. İddialara göre Siverek Kaymakamı Eğitim Sen üyelerinin yerine meslekte 10 yılı doldurmayan, dolayısıyla danışman öğretmen olarak belirlenmemesi gereken isimleri, Eğitim Sen üyelerinin yerine yazarak, devlet eliyle “resmi ayrımcılık” yapmıştır.

Eğitim İş; [v] “Danışman Öğretmenlik İptal Edilmelidir.” başlığıyla yaptığı açıklamada “Hiçbir altyapısı bulunmaksızın uygulamaya başlanan danışman öğretmen belirlemeleri her yönüyle “ahbap-çavuş” sistematiğiyle işlediğini, okul idarelerince danışman öğretmenlik için öğretmenlere hiçbir duyuru yapılmadığını, başvuru imkanı sağlanmadığını, hiçbir somut kriter olmaksızın masa başında listeler düzenlendiğini ve il milli eğitim müdürlüklerine gönderildiğini, bu belirlenme sürecinin ise tamamıyla milli eğitim müdürlüklerinin sübjektif değerlendirmesi neticesinde gerçekleştiğini ve belirlemelerin hangi esaslar gözetilerek yapıldığının da açıklanmadığını, belirtmiştir. Sendika kendilerinize ulaşan bilgilere göre de özellikle bir “Eğitim Sendikası“ mensuplarının yoğunlukla seçildiğini de eklemiştir.

Eğitim sendikalarının yaptığı açıklamalara dayanarak, daha de önce her türden yönetici atamasında nepotizmin her türünü uygulayan ve adeta idare mahkemeleriyle kavgalı olan MEB’in, danışman öğretmen belirlenmesinde de bu tutumunu sürdürdüğü görülmektedir.

Nepotizm ve örgütsel başlılık arasındaki ilişkiyi inceleyen Karahan ve Yılmaz (2014)’a göre nepotizm; kamu görevlerinde, yönetimin kendine yakın hissettiği  bazı kişileri haksız yere ve yasalara aykırı olarak desteklemesi, koruması, kayırması; bir kimsenin beceri, yetenek, başarı ve eğitim düzeyi gibi liyakat ile ilgili faktörleri dikkate alınmaksızın, sadece ilişkilerin esas alınarak istihdam edilmesi olarak tanımlanmaktadır [vi] Örgütsel bağlılık ise, bir örgütte çalışanların kendilerini sadakat ve görev duygusuna dayalı olarak örgütle özdeşleştirmeleri olarak tanımlanmaktadır. Zira, örgütsel bağlılık çalışanların işe katılmaları, sadakat duyguları ve örgütün inanç, değer ve normları da dâhil olmak üzere psikolojik anlamda bağlılığı da içermektedir.[vii]

Yapılan çalışma sonucunda, nepotizmin örgütsel bağlılık üzerinde olumsuz etkileri olduğu, bir örgütte çalışan personelin ya da daha genel ifade ile beşeri sermaye bileşenlerinin işyerindeki nepotizm  uygulamaları, çalışanların işyerine olan bağlılıklarını düşürdüğü, bu durum hem örgütün ve işletmenin faaliyetlerdeki başarısını hem de daha genel olarak toplumda çalışan bireylerin refahını olumsuz yönde etkilediği,  nepotizmin profesyonel bir yönetim anlayışı ile bağdaşmayacağı, örgüt üyeleri arasında sadece iltimaslı olanlara yarar sağlayabileceği ve çalışanlar arasında örgütsel bağlılığı etkilediği görülmüştür.

Kurumlar ancak her çalışanın ortaya koyacağı katkı ile başarıya ulaşabilir. Nepotizm ise, başarıya giden bu takım ruhuna zarar vermektedir. Ortaya çıkan adaletsiz iklim örgütsel bağlılığı da önemli oranda etkilemektedir.

Örgütler, ancak tüm çalışanların ortak katkıları ve kurumsallaşmasını tamamlamış bir  yapı içinde amaçlarına ulaşabilir. Bunun aksine nepotizmin olduğu örgütlerde ise hem bireysel hem de örgütsel performans düşüklüğü ortaya çıkabilecektir. Ayrıca nepotizm algısının yüksek olduğu örgütlerde, çalışanlar pozisyonlarını korumak veya yükseltmek için daha fazla gayret göstermek yerine, fırsatını bulduğu anda kayırma görebileceği herhangi bir yönetici ile yakın ilişkide bulunmayı tercih edebilecektir.

Bugüne kadar nepotizm konusunda belki yüzlerce araştırma yapılmış, hemen hemen her çalışmada benzer sonuçlar ortaya çıkmış ve her çalışmanın ardından benzer önermeler yapılmıştır. Bu öneriler şu şekildedir.

-Kurumlardaki yöneticiler kayırmacılık yapmaktan kaçınmalı, çalışanların adalet algılamalarını zedelemeyen bir işletme yönetimi sistemi geliştirmeli ve açık, hesap verebilir ve şeffaf bir yönetim anlayışını benimsemelidir. Özellikle terfi, işe alım süreci ve işlem kayırmacılığına karşı gerekirse profesyonel danışmanlık şirketlerinden yardım alma yoluna gidilmelidir.

- Yöneticiler; profesyonelce düşünerek, genellikle duygularıyla değil, mantığı ile hareket etmeli, özellikle objektif davranmaya özen göstermelidir.

. İşletmelerinde uzun süre çalışan, işi ve işletme içi dinamikleri iyi bilen, deneyimli çalışanların, adaletsizlik algılamalarının önüne geçilmesi, kayırmacılığa dayalı terfi ve insan kaynakları uygulamalarına yönelik tedbirler alınması ve zaman kaybedilmeden kurumsallaşmayı sağlayıcı adımlar atılması büyük önem taşımaktadır.

MEB’in, her alanda olduğu gibi, çeşitli çalışmalar sonucu ortaya çıkan bu önerileri dikkate alacağını düşünmüyoruz. Ancak biz yine de yazalım; hem öğretmen adaylarının mesleki deneyim kazanma sürecinin sağlıklı işlemesi açısından, hem eğitim sisteminin bugünü ve geleceği açısından, hem çalışanların örgütsel bağlılığını arttırmak açısından, hem de örgüt iklimini olumlu yönde  değiştirmesi açısından, danışman öğretmenlerin belirlenmesi sürecinde hiçbir şekilde sendikal ya da siyasal referanslara göre belirleme yapılmamalı, böylesine önemli bir görev için belirlenecek öğretmenler, objektif bir değerlendirmeye tabi tutularak belirlenmeli; eğitimin her alanında olduğu gibi, danışman öğretmenlerin belirlenmesi sürecinde de her türlü keyfi, taraflı ve ayrımcı uygulamaya son verilmelidir.



[vi] Karahan, Atila ve Yılmaz Hüseyin (2014). NEPOTİZM VE ÖRGÜTSEL BAĞLILIK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ VE BİR UYGULAMA. Selçuk Üniversitesi İ.İ.B.F. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi

ISSN: 1303 – 8370 / Nisan 2014 / Yıl: 14 / Sayı: 27

[vii] ÇETGN, M.Ö.(2004) .„’Örgüt kültürü ve örgütsel bağlılık??Ankara,Nobel yayın dağıtım. 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 176
Toplam yorum
: 69
Toplam mesaj
: 16
Ort. okunma sayısı
: 799
Kayıt tarihi
: 04.01.08
 
 

Gaziantep' te öğretmen olarak görev yapmaktayım. Son olarak Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster