Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

24 Ağustos '09

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
12972
 

Devletin 150lik hain listesine 48 Balıkesirli neden girdi?

Devletin 150lik hain listesine 48 Balıkesirli neden girdi?
 

8.Mayıs.1919…

Şimdiki Balıkesir Lisesi’nin bulunduğu binadaki "Okuma Yurdu“n da bir araya gelen Balıkesirliler Anadolu’ya gerçekleşen işgalleri protesto etmek üzere toplantı halindeler…

Mehmet Vehbi Bey işgaller sonrası yaşanan zulümlerden bahsettikten sonra tarihi kararı açıklıyor:

“Bu faciaların Balıkesir’in de başına gelmesi yakındır.Bu iş yazışma , protesto ile engellenemez. Yapılacak ilhak il fiilen reddetmek için , bir Reddi-i İlhak heyeti kuralım.Bu cemiyete girmek her müslümanın borcudur.Bizim atacağımız her kurşun, Şark ve İslam aleminin ebedi kurtuluşuna , yoksa maazallah ebedi esaretine sebep olacaktır.“

Leblebici Raşit efendi söz alıyor:

“Düşmanı geri döndürecek kuvvet, namlunun ucundadır" diye kısa ve öz konuşuyor.

İşte, kıvılcım bu cümlelrle çakılmış, Kuva-yi Milliye ateşlenmiştir.

16.Mayıs.1919…

İzmir'in işgalinden bir gün sonra Balıkesir'e gelen işgal haberi büyük heyecana yol açar. Önce Belediye'de daha sonra ise Okuma Yurdu'nda toplantılar yapılır. İşgali protesto için itilâf devletleri temsilcilerine telgraflar çekilir. Zarbalı Hulûsi Bey'in evinde yapılan gizli toplantılardan sonra Alaca Mescid'te daha geniş bir toplantı yapılması kararlaştırılır.

18.Mayıs.1919…

Toplantı yeri bu sefer Alacamescit Camii…

Belediye Reisi Keçecizade Mehmet Emin Efendi’nin çağrısını, iliklerinde hisseder Balıkesir…

İkindi namazından sonra kalabalık bir cemaat mevlid okuma bahanesiyle gizlice toplanır. Mevlid okunması bitince Karesi Mebusu Mehmet Vehbi (Bolak) Bey ayağa kalkarak cemaata hitaben bir konuşma yapar. Konuşmasında İzmir'deki faciaların Balıkesir'in başına gelmemesi için bir Redd-i İlhak Cemiyeti kurulması gerektiğini belirtir.

Diğer konuşmalardan sonra Balıkesirliler “Silahlı Mücadele ve bunun için Reddi İlhak Cemiyeti kurma” kararı alırlar ve bunları organize etmek üzere tam yetkili biçimde her türlü kararı almaya yetkili kırk bir kişi belirlenerek toplantı sona erer.

Kuva-i Milliye ya da Kurtuluş Savaşı 16 Mayıs 1919 da Balıkesir’de başlamış olur.

Bu toplantıdan sonra 29 Mayıs 1919’da Yunanlılar Ayvalık’ın Cunda Adası’na asker çıkarınca, Türk Kurtuluş Savaşı’nın ilk askerî cephesi Yarbay Ali (Çetinkaya) Bey komutasıyla burada açılır.

Kurtuluş Savaşı 16.Mayıs.1919 günü Balıkesir’de başladıktan sonra ilk Kurtuluş Savaşı cephesi de yine Balıkesir’de açılmıştır.

İlk kurşun Balıkesir-Ayvalık’ta atıldığı gibi Kurtuluş Savaşı’nın son kurşunu da Balıkesir’de Bandırma ilçemizde atıldığını da söyleyelim.

Okuma Yurdu, Alaca Mescit toplantıları ve Balıkesir kongreleri ile düşmanın bölgedeki işgallere karşı ilk ciddi ve şuurlu hareket Balıkesirli “sivil” ve “aydın”lardan gelmiştir.

Balıkesir’de başlayan bu silahlı mücadele bir yandan düşmanın ilerlemesini engellemiş diğer yandan iç isyanların bastırılarak otorite boşluğunu fırsat bilen eşkıyalara karşı halkın güvenliğini sağlayarak düzenli ordunun kurulması için bir yıllık zaman kazandırmıştır.

Balıkesir cephesi bir taraftan düşmanla savaşırken halkın güvenliğini sağladıkları gibi, Erzurum ve Sivas Kongreleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına uygun ortam sağlamışlardır.

Her ne kadar resmi tarih Balıkesir’de olup bitenleri Atatürk’ün büyüklüğünü ve önemini gölgeleyeceğini zannederek bu kongre ve toplantıları alınan kararları yapılan mücadelenin Balıkesir sayfasını görmezden gelerek Kuva-i Milliye’nin başlangıcını 19 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışı ile başlatsa da gerçeği değiştirmek mümkün değildir.

Resmi görüş tarihi böyle yorumlamakla yetinse belki affedilir ama dahası da olunca insan “böyle mi olmalıydı” veya “görmezden gelme bitmeli artık veya önce olmaktan dolayı cezalandırılma mı bu yaşanılanlar” diye sormadan edemiyor?

Kurtuluş Savaşı bitince Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunun tanındığı Lozan Konferansı toplandı.

Her savaş sonrasında anlaşma yapılır ve bu anlaşma maddelerinden birisinin “genel af” olması kaçınılmaz bir gerçekliktir.

Lozan Anlaşmasının maddelerinden birisi de bu geleneğe uygun biçimde “genel af” çıkarılmasıdır.

Ankara hükümeti isimleri bildirmese de 150 kişiyi asla affetmeyeceğini bildirir ve Lozan Anlaşmasına 150 kişi dışındaki herkese genel af çıkarılması şartı konur.

24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Anlaşmasından yaklaşık bir yıl sonra TBMM 16 Nisan 1924 günü “Lozan Barış Anlaşması gereğice ilan edilecek Aff-ı Umumi dışında bırakılacak 150 kişilik liste üzerinde görüşme” gündemiyle gizli bir toplantı yapar.

Yeni kurulan cumhuriyetin otorite ve saygınlığının yurt içinde pekiştirilmesi ve yeni kurulan cumhuriyete karşı girişilmesi muhtemel eylemlere karşı önlem alınması düşünülmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti için affedilmemesi hayati önem taşıyan 149 kişilik “hain” listesi 23 Nisan 1924 tarihindeki Bakanlar Kurulu ve TBMM oturumunda belirlenir ve bu listeye 1 Haziran tarihinde Köylü Gaztesi sahibi Refet Bey ilave edilerek meşhur 150likler listesi tamamlanır.

Kurtuluş Savaşı sırasında düşman devletlerle işbirliği yapıp Kuvayı Milliye’ye ve Ankara Hükümeti’ne yazı , söz ve silahlı eylemlerle karşı çıktıkları için bu 150 kişi T.C. uyruğundan çıkarılarak ülkeye girişi yasaklandı.

Kurtuluş Savaşı sadece Yunanlılara karşı yapılmadı.

Yurdun dört bir yanında iç isyanlar, işgal ve otorite boşluğundan yararlanan eşkıyalık olayları, işgal devletleriyle işbirliği yapan, onlara yol gösteren yerli ihanetler, işgal güçlerini törenlerle karşılayanlar cephede kahramanca canını verenler olduğu cepheden kaçanlar da Kurtuluş Savaşı günlerinin acı gerçekleridir.

Bu yüzden Lozan Anlaşmasına konu olan ve “asla affetmeyeceğiz” denilen belki binlerce ihanetin en önüne geçen bu 150 kişinin kimler olduğu elbette merak uyandırıyor.

İç İşleri Bakanlığı 600 kişilik bir liste hazırlar.Ancak Lozan Anlaşmasında 150 rakamı olduğu için hazırlanan 600 kişilik liste hiçbir zaman açıklanmaz.Liste 150 kişi olarak açıklanır.

Yazımızın konusu 150likler listesindeki Balıkesirliler….

29 Haziran 1938 yılında Affedilen 150 devletimiz için en tehlikeli 150 kişilik liste şu:

1. Kiraz Hamdi-Yaver-i Has, 2. Zeki-Hademe-i Hassa Kumandanı, 3. Kayserili Şaban Ağa-Hazine-i Hassa Müfettişi, 4.Şükrü–Tütüncübaşı, 5. Şerkarin Yaver, 6.Miralay Tahir-Yaverandan Erkan-ı Harp, 7. Seryaver Avni, 8. Emini Refik - Eski Hazine-i Hassa Müdürü ve Defter-i Hakani 9.Ürgüplü Mustafa Sabri Efendi - eski Şeyhülislam 10.Ali Rüşdi- eski Adliye Nazırı, 11.Cemal Artin- eski Ziraat ve Ticaret Nazırı, 12.Cakacı Hamdi Paşa- eski Bahriye Nazırı, 13.Rumbeyoğlu Fahrettin- eski Maarif Nazırı, 14.Kızılhançerli Remzi-eski Ziraat ve Ticaret Nazırı 15.Hadi Paşa- eski Maarif Nazırı, 16.Rıza Tevfik Bölükbaşı- Şura-yı Devlet eski Reisi, 17.Reşat Halis- Bern eski sefiri 18.Süleyman Şefik Paşa- Kuva-i İnzibatiye Başkumandanı 19.Bulgar Tahsin - Şefik Paşa'nın yaveri, süvari yüzbaşısı, 20.Miralay Ahmet Refik- Kuvve-i İnzibatiye Erkan-ı Harbiye Reisi, 21.Tarık Mümtaz- Kuvve-i İnzibatiye Mitralyöz kumandanı ve Damat Ferit Paşa’nın yaveri, 22.Ali Nadir Paşa- Kuvve-i İnzibatiye Kumandanlarından İzmir Kolordusu Kumandanı 23.Kaymakam Fettah- Kuvve-i İnzibatiye mensuplarından ve Nemrut Mustafa Divanı Harp üyesi 24.Çopur Hakkı- Kuvve-i İnzibatiye mensuplarından 25.Gümülcineli İsmail - eski Bursa Valisi, 26.Konyalı Zeynelabidin – ayandan 27.Fanizade Mesut- eski Cebelibereket (Osmaniye) Mutasarrıfı, 28.Miralay Sadık- Hürriyet ve İtilaf Fırkası lideri, 29.Bedirhani Halil Rahmi- eski Malatya Mutasarrıfı, 30.Girirtli Hüsnü-eski Manisa Mutasarrıfı, 31.Nemrut Mustafa-eski Divan-ı Harp Reisi, 32. Hulusi-Uşak Belediye Reisi 33.Hain Mustafa-eski Adapazarı Kaymakamı, 34.Hafız Ahmet-eski Tekirdağ Müftüsü 35.Sabit-eski Afyonkarahisar Mutasarrıfı, 36.Celal Kadri-eski Gaziantep Mutasarrıfı 37.Adanalı Zeynelabidin-Hürriyet ve İtilaf Katibi Umumisi, 38. Vasfi Hoca - Mülga Eski Evkaf Nazırı 39.Ali Galp - eski Harput Vali Vekili, 40. Bursa Vali Vekili Aziz Nuri. 41.Ömer Fevzi-eski Bursa Müftüsü, 42.Ahmet Asım-eski İzmir Kadı Müşaviri, 43.Natık-eski İstanbul Muhafızı, 44.Adil-eski Dahiliye Nazırı, 45. Mehmet Ali-eski Dahiliye Nazırı, 46.Salim Mirimiran-eski Edirne Valisi ve Şehremini Vekili, 47.Hoca Rasihzade İbrahim-Kütahya’da Yunanlılara Mutasarrıflık etmiştir, 48.Abdurrahman-Adana’da Fransız işgalinde Vekillik etmiştir, 49.Ömer Fevzi-eski Şarkikarahisar mebusu, 50. Adil - Mülazım, işkenceci namıyla maruf, 51. Refik - Mülazım, işkenceci namıyla maruf, 52. Şerif - eski Kırkağaç Kaymakamı, 53. Mahmut Mahir - eski Çanakkale Mutasarrıfı, 54. Emin - eski İstanbul Merkez Kumandanı, 55. Sadullah Sami - eski Kilis Kaymakamı, 56. Osman Nuri - Bolu Mutasarrıfı ve Dahiliye Nezareti eski Dava Vekili 57.Çerkes Ethem, 58.Reşit Bey-Çerkes Ethem'in kardeşi 59.Tevfik Bey-Çerkes Ethem'in kardeşi, 60.Eşref Kuşçubaşı, 61. Hacı Sami - Eşref Kuşçubaşı'nın kardeşi, 62. İzmirli Küçük Ethem - yüzbaşı, eski Akhisar kaymakamı, 63. Düzceli Mehmetoğlu Sami, 64. Burhaniyeli Halil İbrahim, 65. Susurluk'tan Demirkapılı Hacı Ahmet 66. Hendek kazasının Sümbüllü köyünden Bağ Osman, 67. İbrahim Hakkı - eski İzmir Mutasarrıfı, 68.Sait Baraey, 69.Tahir Berzek, 70. Adapazarı'nın Harmantepe köyünden Maan Şirin, 70. Söke Ereğlisi'nin Teke köyünden Kocaömeroğlu Hüseyin 71. Söke Ereğlisi Teke Köyü’nden Maan Şirin 72.Adapazarı'nın Talustanbey köyünden Bağ Kamil, 73. Hamte Ahmet, 74. Maan Ali, 75. Kirmastı'nın Karaosman köyünden Harun Reşit, 76. Eskişehirli Hızır Hoca, 77. Bigalı Nuri Bey oğlu İsa 78.Adapazarı Şahinbey Köyü’nden Kazım 79.Gönen’in Tuzakçı Köyü’nden Lampat Yakup 80.Gönen’in Keçeler Köyü’nden Binbaşı Ahmet 81.Gönen'in Bayramiç köyünden Kumpat Hafız Sait 82. Sait - İzmirli davavekili, 83. Şamlı Ahmet Nuri 84. Tahsin - İstanbul Polis eski Müdürü, 85. Kemal - İstanbul Polis eski Müdür Muavini 86. Ispartalı Kemal - Emniyetiumumiye Müdür Muavini, 87. Hafız Sait - İstanbul Polis Müdüriyeti Birinci Kısım eski Başmemuru, 88. Şeref - İstanbul Polis Müdüriyeti Birinci Şube eski müdürü, 89. Hacı Kemal - Arnavutköy Merkez eski Memuru, 90.Polis Namık 91. Nedim - Şişli Komiseri, 92. Fuat - eski İzmir Merkez Memuru, Edirne Polis Müdürü ve Yalova Kaymakamı, 93. Yolgeçenli Yusuf - Adana’da Polis Memuru 94. Sakallı Cemil - Unkapanı Merkez Eski Memuru, 95. Mazlum - Büyükdere Merkez eski Memuru 96 Fuat - Beyoğlu eski İkinci Komiseri 97. Mevlanzade Rıfat - Serbesti Gazetesi sahibi, Hürriyet ve İtilaf üyesi, 98. Sait Molla - Türkçe İstanbul Gazetesi sahibi, 99. İzmirli Hafız İsmail - İzmir Müsavat Gazetesi sahibi ve eski muharriri, Darülhikmet üyesi, 100.Refik Halit Karay-Aydede Gazetesi sahibi ve Posta Telgraf eski Müdür-ü Umumisi, 101. Bahriyeli Ali Kemal - Bandırma Adalet Gazetesi sahibi, 102. Neyir Mustafa - Edirne’de Teemin ve Elyevm, Selanik Hakikat Gazetesi sahibi, 103. Ferit - Köylü Gazetesi eski muharriri 104.Refii Cevat Ulunay- Alemdar Gazetesi sahibi, 105. Pehlivan Kadri - Alemdar Gazetesi sahibi 106. Fanizade Ali İlmi - Adana Ferda Gazetesi sahibi, 107.Ömer Fevzi - Balıkesir İrşad Gazetesi sahiplerinden, 108. Hasan Sadık - Halep Doğru Yol Gazetesi sahibi, 109 İzmirli Refet - Köylü Gazetesi sahibi ve müdürü 110.Tarsuslu Kamilpaşazade Selami, 111. Tarsuslu Kemal, 112. Süleymaniyeli Kürt Hakkı, 113. İbrahim Sabri - Şeyhülislam Mustafa Sabri Hocanın oğlu, 114.Bursalı Cemil– Fabrikatör, 115.Çerkes Ragıp - meşhur İngiliz casusu, 116. Haçinli Kazak Hasan - Fransız işgalinde zabit, 117.Süngülü Davut - eşkıya reisi, 118. Binbaşı Çerkes Bekir, 119. Necip - Fabrikatör Bursalı Cemil’in kayınbiraderi, 120. Ahmet Hulusi - İzmir eski Umur-u İslamiye Müfettişi, 121. Uşaklı Madanoğlu Mustafa, 122. Gönen’in Tuzakçı köyünden Yusuf oğlu Remzi, 123. Gönen’in Bayramiç köyünden Hacı Kasım Oğlu Zühtü, 124. Gönen’in Balcı köyünden Kocagözün Osman oğlu Şakir 125. Gönen’in Muratlar köyünden Koç Mehmet oğlu Koç Ali, 126. Gönen’in Ayvacık köyünden Mehmet oğlu Aziz, 127. Gönen’in Keçeler köyünden Bağcılı Ahmet oğlu Osman, 128. Susurluk Yıldız köyünden Molla Süleyman oğlu İzzet, 129. Gönen’in Muratlar köyünden Hüseyin oğlu Kazım, 130. Gönen’in Balcı köyünden Bekir oğlu Arap Mahmut, 131. Gönen’in Rüstem köyünden Gardiyan Yusuf, 132. Gönen’in Balcı köyünden Ömer oğlu Eyüp, 133. Gönen’in Keçeler köyünden Talustan oğlu İbrahim Çavuş 134. Gönen’in Balcı köyünden Topallı Şerif oğlu İbrahim, 135. Gönen’in Keçeler köyünden Topal Ömer oğlu İdris, 136. Manyas’ın Bolcaağaç köyünden Kurhoğlu İsmail, 137. Gönen’in Keçeler köyünden Muhtar Hacı oğlu İshak, 138. Marmara'nın Kayapınar köyünden Yusuf oğlu İshak, 139. Manyas’ın Kızlık köyünden Ali Bey oğlu Sabit, 140. Gönen’in Balcı köyünden Veli oğlu Selim, 141. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Makinacı Mehmet oğlu Osman, 142. Manyas'ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil, 143. Gönen’in Keçidere köyünden Hüseyin oğlu Galip, 144. Manyas'ın Hacıyakup köyünden Çerkes Sait oğlu Salih, 145. Manyas’ın Hacıyakup köyünden Maktul Şevket’in biraderi İsmail 146. Gönen’in Keçeler köyünden Abdullah oğlu Deli Kasım, 147. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Hasan Onbaşı oğlu Kemal, 148. Manyas’ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil’in biraderi Kazım Efe
149. Gönen’in Kızlık köyünden Pallaçoğlu Kemal, 150. Gönen’in Keçeler köyünden Tuğoğlu Mehmet

150 kişilik listenin 48 tanesi Balıkesirli…

150 kişinin 86 tanesi ise Çerkes…

Esas suçlanması gereken kişiler neden listeye girmemiş , listeye giren 150 kişinin çoğunluğunu oluşturanların kimliklerine baktığımızda ikinci ve üçüncü sınıf suçlamalarla listeye alınmalarının sebebini bilmiyoruz.

28 Balıkesirli kanun çıktığında Balıkesir cezaevinde Aznavur ayaklanmasına katılmaktan dolayı idam mahkumudur.Diğerleri Çerkes Etem, kardeşleri ve adamlarıdır.İkisi gazetecidir.

Ankara Hükümeti’ne Kuvayı Milliye’ye karşı ayaklanan ayaklanan sadece Bigalı Aznavur Ahmet midir de çoğu Gönen, Manyas, Bandırma'nın Susurluk’un köylerinden 48 Balıkesirli köylü bu sebeple yeni Cumhuriyetin 150likler listesine girmiştir?

Kurtuluş Savaşı sırasında çıkan Aznavur İsyanından kalanları, Çerkez Etem ve adamlarını affetmeyerek 150 kişilik “hain” listesine yazarak cezalandırıldı ama, Afyon Ayaklanmasını çıkararak Yunanlara sığınan Çopur Musa ve adamları, Midyat Nusaybin bölgesinde isyan eden Ali Batı İsyanı’na katılanlar, Bolu ve Düzce İsyanına katılanlar, Adana, Konya civarında isyan eden Bozkırlı Zeynal Abidin ve adamları, Güneydoğuda Kürt Devleti kurmak için ayaklanan Cemil Çeto ve adamları, Erzincan ve çevresindeki Koçgiri Ayaklanmasını çıkaranlar, Konya’da başlayıp Alanya’ya kadar yayılan ayaklanmaya katılanlar, Güneydoğu’da Viranşehir dolaylarında çıkan Milli Aşiretinin isyanına katılanlar, Yozgat İsyanına, Zile Ayaklanmasına katılanlar bu 150likler listesine girmemesinin sebebi ne?

Eşkıyaları masum göstermek istemiyorum ama(Kaldı ki 29 Haziran 1938 tarihinde 150likler Affedilmiştir) niçin Türkiye’nin dört bir yanındaki isyanlara katılanlar affedilirken Balıkesirliler Lozan Anlaşmasına kadar götürülerek af kapsamına alınmayacak kadar yeni Cumhuriyet için diğer isyancılardan üstün hangi meziyetleri ile tehlikeli kabul edilir?

150likler listesi yazılırken Balıkesir “sahipsiz” midir yoksa gözdağı verilecek bir “hedef” midir?

Kurtuluş Savaşını başlatan, ilk Kurtuluş Savaşı cephesini açan Balıkesir önce ve öncü olmanın bedelini bu gün bile ödemeye devam etmekte midir?

Batıda civar illerinden çok çok daha az yatırım almasının ve bu sebeple Batıda, sahil kenti olmasına rağmen sanki unutulmuş, bölgenin en geride kalan ili olmasının, üzerinde bir ölü toprağı varlığı iddiasının sebebi eski tarihlere mi dayanmaktadır?

Balıkesir üzerindeki “kırmızı kalem çizgisi” bu günlerde gündeme gelen “Demokratikleşme Paketi” kapsamında silinmelidir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 175
Toplam yorum
: 174
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 1464
Kayıt tarihi
: 01.10.07
 
 

Balıkesir doğumlu.1990 İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mezunu. Balıkesirspor Kulüp Yöneticili..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster