Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

10 Mart '19

 
Kategori
Eğitim
Okunma Sayısı
98
 

Dezavantajı Avantaja Çevirmek

Önceki blogumun son paragrafında şu iki soruyu sormuştum; "… eğitim öğretim kurumlaşması nasıl oluştu? Okullar, diğer canlılarda yokken bizde neden var?"

Önce ikincisi…

Daha dün annemizin / Kollarında yaşarken / Çiçekli bahçemizin / Yollarında koşarken / Şimdi okullu olduk / Sınıfları doldurduk / Sevinçliyiz hepimiz / Yaşasın okulumuz

Hemen hepimizin bildiği, çoğumuza ana veya ilkokulunda ilk öğretilen çocuk şarkısının sözleri bunlar.

Ama nasıl oldu bu? Hiç sorduk mu kendimize ya da başkalarına?

***

Bir tespitte bulunalım:

"… Birçok memeli, kesin bir şekilde iki ayak üzerine kalkabilmelerine ve hatta bir kaç adım atabilmelerine rağmen (tehditkâr bir ayıyı veya tetikte bir fareyi düşünün),  hiç bir memeli doğal durumlarda, insanlar gibi arka ayakları üzerinde hareket etmezler. … " [1]

Yani dünya üzerinde iki ayaklı memeliler olarak tekiz. Kanguruları saymıyorlar. Onların yürümesi de, üremesi de çok farklıymış.

Sonra, Harari'ye dönelim yine:

"… iki ayaküstünde yürümenin dezavantajları da vardır. […]  İnsanlık, geniş görüş açısının ve becerikli ellerinin bedelini sırt ağrıları ve boyun tutulmalarıyla ödedi. Kadınlar, daha da fazlasını ödemek zorunda kaldı. Dik bir duruş daha dar kalçalar demekti ve bu da doğum kanalını daraltıyordu, üstelik aynı anda bebeklerin de beyni giderek büyüyordu. Doğumda ölüm, dişi insanlar için ciddi bir sorun hâline geldi. […]  doğal seçilim bu şekilde erken doğumlara hayatta kalma şansı verdi. Elbette böylelikle diğer hayvanlara kıyasla insanlar, pek çok hayatî öneme sahip sistemleri henüz tam olarak gelişmemişken erken doğar hâle geldiler.[2]"

Kısaca, insanlarda "normal gebelik süresi" olarak bildiğimiz 9 ay 10 gün eşittir 280 gün o da eşittir 40 hafta, aslında "erken doğum"muş! Herkes erken doğunca pek bir önemi kalmıyor bunun. Yalnız bir yerde çok önemli: İnsanevladının neden yıllarca dünyanın en çelimsiz varlığı olduğunu, neden yıllarca anaya, babaya muhtaç olarak büyüdüğünü net bir şekilde anlatıyor bize. Bir dezavantaj da bu!

Harari'ye devam…

"… insanlar, az gelişmiş olarak doğduklarından diğer tüm hayvanlardan daha çok eğitilebilir ve daha çok sosyal ilişki kurabilirler. Pek çok memeli, anne kamından fırından çıkan toprak kap gibi çıkar, onları yeniden şekillendirmeye çalışmak onlara zarar verir. İnsanlar ise anne kamından bir ocaktan çıkan erimiş bir cam gibi çıkarlar ve şaşırtıcı oranda şekillendirilebilirler. [3]"

Okulun neden insanlara özgü olduğu anlaşılıyor sanırım. Ama başından beri yoktu okul. Sanırım, milyon yıllar, hatta tarım devriminden sonraki 5 bin yıl, kimsenin aklına gelmemişti böyle bir kavram. Çünkü okullarda öğretilecek bilgi yoktu ellerinde.

Masal gibi:

Bilgiyi saklayamıyorlardı. Uçuyordu. YAZIyı bulduktan sonra BİLGİ kuşunu da kafeslediler. (Lütfen argo tanımına takılmayın. Sözcük olarak buraya cuk oturdu…)

Kafesin kapısının kilidini din adamları aldı. Papazlar, hahamlar filan. Cemaati toparlayan bu insanlar, istemeye istemeye BİLGİ kuşunu paylaştılar. Çünkü kuş, paylaşıldıkça şişmanlıyordu. Kafesten çıkamayan BİLGİ kuşu uçmayı unuttu, ama o kadar şişmanladı ki kafesine sığamaz oldu. Kafesini parçaladı.

Sonra yine yakalandı, yine kaçtı falan. Sonunda OKUL denilen kurumda öğrenciler ve öğretmenlerle buluştu. Oradan kütüphanelere, internete falan yayıldı. O kadar büyüdü ki "kafeslemek" olanaksızdı artık.

Yıllar önce yazmış olduğum Paylaşımın Gücü [4] adlı blogumu, Hint filozofu Bhartrihari'nin şu sözleriyle bitirmiştim:  "Bilgi, paylaşıldıkça artan hazinedir." Aynen…

Toparlayayım

Doğuştan dezavantajlı lnsanevladının (yani herkesin) yeryüzünün egemeni olması (avantaj) bilgi sayesinde, bilgiyi paylaşması sayesinde olur. Bunun da yolu okullardan geçer, (şimdilik) internette kadar uzanır.

 

[1]:  https://www.evrimselantropoloji.org/neden-iki-ayak-uzerinde-yururuz/

[2],[3]: Yuval Noah Harari - Hayvanlardan Tanrılara Sapiens

[4]: http://blog.milliyet.com.tr/paylasimin-gucu/Blog/?BlogNo=285718

ETEM SEVİK bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 84
Toplam yorum
: 55
Toplam mesaj
: 2
Ort. okunma sayısı
: 466
Kayıt tarihi
: 01.01.11
 
 

Milliyet Bloga taşınmam kolay olmadı.. Varlığını aşağı yukarı başlangıcından beri bildiğim bu dev..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster