Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

15 Mayıs '12

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
1534
 

Düşünme kavramı

Düşünme kavramı
 

KADIKÖY KİTAP GÜNLERİ CKM, 2011, TÜRKAY KORKMAZ,İ.GÜRŞEN KAFKAS


Düşünme, tek yönlü, yalınkat bir eylem değildir. Bir eylemler bütünüdür. Değişik aşamalarda gerçekleşen birkaç eylemin oluşturduğu karışık bir süreçtir düşünme. Bu karmaşık süreç içinde aşamalı olarak şu eylemelere başvurulur:

1. Seçme / Sıralama

2. Ayırma / Sınıflama

3. Karşılaştırma / İlişki Kurma

4. Uslamlama / Yargıya Varma

1.Seçme

Seçme, nesne, olay, düşünce ya da sorunlar içinde bir konu çıkarmak, konunun özünü kavramak demektir. Bu bakımdan düşünme sanatında seçme önem taşır.Eğer düşünce, konunun özünü doğru kavramamışsa yanlış temellenmiş olur.

Okuma, dinleme ve özlü bir konuşmayı dinleme durumları, seçmeye uygun durumlardır. Seçmeyi gerçekleştirecek kişi dış evrenden kurtulup içevrenine dönüp yalnızlığa gereksinme duyar. Çünkü, “Seçmeden beğenme,düşünmeden seçme*” olamayacağı bir gerçektir.

2.Ayırma

Anlam ya da kavramlar, çoğu kez iç içe girmiş, birbirine karışmış durumda bulunurlar. Örneğin, göz atmak / göz gezdirmek / bakmak; kulak kabartmak / kulak misafiri olmak / kulak kesilmek / dinlemek; ilerlemek / gelişmek vb.

Kavramlar arasındaki anlam karmaşasını ayırma işlemiyle sonuçlandırabiliriz. Bu işlemi, konuyu oluşturan öğeleri belirleyip ve bunları aralarındaki ilgiye göre öbeklendirerek gerçekleştirebiliriz. Bu öbekleme işlemi yapılırken bir çözüme ulaşılır. Böylece, kişi, konusunu tanıma ve onu kendi özünde kavrama olanağını elde eder. Doğru düşünme için bu gereklidir.

3.Karşılaştırma

İki ya da daha çok öğe arasında ortak ve ayırt edici özellikleri ortaya çıkarmak için yapılan çalışmadır. Öğeler arasında ilişki kurularak ortak ve ayırt edici özellikler belirlenir. Böylece birleştirici ve ayırt edici yönler doğrultusunda kavramlar adlandırılır. Örneğin, ölüm, yaşam kavramlarını konu edinen yazılarda karşıtlıklar işlenir.Hegel, “Her kavram karşıtıyla var olur.” der. Kimi kez de ortaklıklar kavramları anlatmada  önem kazanır.Örneğin,iki kişiyi bedensel, tinsel olarak karşılaştırarak ortak ve karşıt yanlarını belirleyebiliriz.

4. Uslamlama

Kavramlar arasında ilgi, ilişki kurarak karşılaştırma yapma; seçme; ayırma süreçleriyle ussal sonuçlar çıkarma işlemi uslamlama / yargıya varma olarak adlandırılır.Örneğin, “Kişi yurdunu, ulusunu sever.” yargısına uslamla sonucu ulaşabilir.

Uslamla sonucu yargıların oluşmasında çağrışımların etkileri büyüktür. Kavramlar ortak yanlarıyla çağrışımları uyandırmakta, çözümleyici, birleştirici işlemlerle de yargılara ulaştırmaktadır. 

Sonuç

Düşünme kavramını gerçekleştirmede sıralamaya çalıştığımız “seçme, ayırma, karşılaştırma, uslamlama” süreçleri birbirine bağlı olarak işlerlik kazanmakta, bizleri doğru düşünmeye ulaştırmaktadır.

*A.H.Tanpınar,Yaşadığım Gibi,s.62 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Benim de bazı yazılarımda ve yorumlarımda sürekli vurguladığım ve kısmen yöntemlerine de değindiğim çok önemli bir olguya temas etmişsiniz. Zira "doğru düşünebilmek" öğrenilen ve öğretilen bir şeydir. İnsanların da mutlaka başarması gereken bir şeydir. Ancak insanlar zaten doğru düşünmeyi bilemediğinden, öğreten de olmayınca, çoğu insan da ne yazık ki doğru düşünebilmeyi öğrenememiş, dolayısıyla doğru düşünemiyor, bunu başaramıyor da olurlar. Hatta malumunuzdur, Konfüçyus'un da bununla ilgili bir deyişi vardır:"Kuru bilgi verirsek yoruluruz boş yere, düşünce sanatını öğretelim gençlere." Onun için yazınızı fazlasıyla önemsiyorum. Her ne kadar doğru düşünebilmenin sadece tasnif, akıl yürütme ve muhakeme boyutunu ele almışsanız da, ki kısmen ana gövdesi odur zaten, değerli bir yazıydı. Saygılarımla...

Filiz Alev 
 17.05.2012 3:36
Cevap :
Sayın Filiz Alev, "Düşünme Kavramı" başlıklı yazımı değerlendirdiğiniz için teşekkürler.Değerlendirmenizden yararlandığımı iletmeme izin veriniz.Saygılarımla..  17.05.2012 14:07
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 703
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster