Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

17 Kasım '16

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
79
 

Eğretileme

Türkçede değişmeceli anlatım
 
Benzetmenin türü olup özelliği geçicici olarak aktarma olarak tanımlanabilir.
 
Eğretileme sözün benzetme yönüne dayanılarak sözü bir başka söz yerine kullanmaktır.
 
” Benzeyen, benzetilen” öğelerden birisiyle yapılır.
 
Eğretileme değişmeceli yan anlamlar içinde en çok kullanılanıdır.
 
Bir sözün gerçek anlamını kaldırarak benzerliği olan diğer bir anlamı eğreti (geçici) olarak diğerine aktarmadır.
 
Eğretilemede benzetilen , benzeyen öğelerden yalnız bir tanesi kullanılır. 
 
Bu öğelerin kullanımına göre eğretileme üçe ayrılır.
 
1.AÇIK EĞRETİLEME
 
Yalnızca benzetilen kullanılarak yapılan eğretilemedir. Açık eğretilemede doğadan doğaya, doğadan insana kavramlar aktarılır.
 
Önekler:
 
. İçimizdeki yılanı geç anladık 
 
( Yılan,benzetilen; 
 
benzeyen , kişi söylenmemiş. 
 
Doğada bulunan bir özellik insana aktarılmış.)
 
. Çam ağacı yavru serçeye kollarını açmıştı.
 
( Kol, benzetilen; 
 
benzeyen, dal söylenmemiş. 
 
Doğadan doğaya aktarma yapılmış.)
 
. Güneş derenin serin sularında saçlarını yıkıyordu. 
 
( Saçlar, benzetilen; 
 
benzeyen, güneşin ışınları söylenmemiş.
 
Doğadan doğaya aktarma yapılmış. )
 
. Bu leş kargalarından millet yaka silkiyor. 
 
( Leş kargaları,benzetilen; 
 
benzeyen, asalak insanlar söylenmemiş. 
 
Doğadan insana aktarma yapılmış.)
 
. Çukurova, yaz gelince beyaz altınla kaplanır. 
 
( Beyaz altın, benzetilen; 
 
benzeyen, pamuk söylenmemiş. 
 
Doğadan doğaya aktarma yapılmış.)
 
. Yedi tepeli şehrimde bıraktım gonca gülümü.
 
( Gonca gül, benzetilen; 
 
benzeyen, sevgili söylenmemiş.
 
Doğadan insana aktarma yapılmış.)
 
. Sinemamızdan bir yıldız daha kaydı. 
 
( Yıldız, benzetilen; sinema oyuncusu, 
 
benzeyen söylenmemiş. 
 
Doğadan insana aktarma yapılmış.)
 
. İçindeki yaşama ateşini yitirmiş.
 
( Ateş, benzetilen; 
 
coşku, benzeyen söylenmemiş. 
 
Doğadan insana aktarma yapılmış.)
 
. Dünyanın bütün çiçeklerini diyorum
Bütün çiçekleri getirin buraya 
 
(C.Atuf Kansu, Dünyanın Bütün Çiçekleri)
 
Çiçekler özellikleri bakımından çocuklara aktarılmış.
 
2. KAPALI EĞRETİLEME
 
Benzeyen öğesi söylenerek yapılan eğretilemedir.
 
Kapalı eğretilemede 
 
insana özgü kavramlar doğaya aktarılır.
 
Aynı zamanda 
 
doğadan doğaya,
 
doğadan insana 
 
da aktarma yapılabilir.
 
Örnekler:
 
. Yağmur damlaları saçaklarda titriyor. 
 
( İnsana özgü özellik 
 
"titriyor" 
 
doğaya, 
 
yağmur damlalarına aktarılmış.) 
 
Kapalı eğretilemeyle 
 
kişileştirme 
 
yapılmış.
 
Çünkü benzetilen insandır.
 
. Gözümden uyku akıyor.
 
( uyku, geçici olarak suyun akışına benzetilmiş
 
.Bu örnekte 
 
doğadan doğaya 
 
aktarma yapılmış.)
 
. Yılan çalıların arasından akıp gitti. 
 
( Benzeyen öğe
 
"yılan" 
 
benzetilen öğe 
 
"su"
 
özelliğini almış.
 
Doğadan doğaya 
 
aktarma yapılmış.)
 
. Bu sözlerini duyunca utancımdan eridim. 
 
(" Eridim"
 
doğadaki bir özellik, katı cisimlerin sıvıya geçişi, 
 
"insan"a aktarılmış.)
 
Bu aktarma da diğer örneklerde olduğu gibi 
 
değişmece anlam taşımaktadır
 
. Masalların çağırması başlar uzaktan 
Resimler resimlerle birleşir
İsterse kör olsun, sağır olsun bu saatte 
İnsanlar insanlarla birleşir. 
 
Fazıl Hüsnü Dağlarca, Elalem
 
“Masalların çağırması”
 
kapalı eğretileme yapılmış 
 
insan özelliği doğaya aktarılmış.
 
Aynı zamanda 
 
kişileştirme ve konuşturma 
 
yapılmış. 
 
3.TEMSİLİ EĞRETİLEME
 
Kapalı eğretileme sayılan temsili eğretileme 
 
imge 
 
ve 
 
simgelerde 
 
saklı bulunan eğretilemedir. 
 
Benzetme ilgisi bulunan kavram ya da nesneler birtakım sembollerle anlatılır. 
 
Örneğin, 
 
Faruk Nafiz Çamlıbel, 
 
"At"
 
adlı şiirinde bir atı betimleyerek Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra Türkiye’nin kuruluşu, yiğitçe direnişi anlatılır. 
 
Yine Tevfik Fikret,
 
"Çınar" 
 
adlı şiiriyle Osmanlı devleti anlatılmaktadır.
 
Örnekler:
 
Hani seninle bir gün Topkapı’dan geçiyorduk
Enli boylu vakur bir çınar gördük 
 
(Tevfik Fikret)
 
Düşman bize zeytin dalı uzatıyor.
 
"Çınar", 
 
"zeytin dalı" 
 
değişik kavramları temsil etmektir.
 
Yani
 
"Osmanlı, barış"
 
kavramları başka kavramlarla anlatılmıştır.
 
Bu aktarmada benzerlik ilişkisi kurulmuştur. "
 
Çınar-Osmanlı", "zeytin dalı-barış"
 
kavramları söz ödünçlemesi yapılmıştır.
 
yüce dağ başında siyah bir tül vardır. 
 
"Siyah tül" 
 
benzetme amacıyla bulutun yerine kullanılmıştır.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1037
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 683
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster