Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

28 Ağustos '18

     
    Kategori
    Ekonomi - Finans
    Okunma Sayısı
    78
     

    En Büyükler Ne Kadar Büyük?

    İnsanlık tarihinin görece çok küçük bir dilimine denk gelen son 150 yılda teknolojik gelişmelerin yol verdiği iletişim ve etkileşim imkânlarının artması, belki de en çok ekonomi alanında olağanüstü ivmelerle büyüme şeklinde etkisini göstermiştir. Ülkelerin milli gelirleri artarken, dünya ekonomilerine yön veren ve çoğunluğu uluslararası faaliyet gösteren şirketler, temelde kapitalizm düzeni içerisinde ülkelerin ekonomik büyüme hızlarından çok daha yüksek oranlarda büyümektedirler.

    Bu makalede, Fortune ve Forbes tarafından yayımlanan veriler ışığında dünya ekonomisine yön veren büyük ölçekli şirketlerin farklı finansal verileri üzerinde karşılaştırma ve yorumlar yer almaktadır.

    Fortune dergisi dünyanın en büyük satış hasılatına sahip 500 şirketine ilişkin verileri her yıl yayımlıyor. 2016 yılsonu verileri esas alınarak 2017 yılı için hazırlanan listeye göre, en büyük 500 şirketin toplam hasılatı (revenue) 27,7 trilyon USD ve toplam net karı (profit) 1,5 trilyon USD. Ülkemizden yalnızca 23,5 milyar USD hasılatla Koç Holding’in 463. sırada yer aldığı ve 34 farklı ülkenin temsil edildiği bu listede yer alan şirketlerde 67 milyon insan çalışıyor.

    Forbes dergisi ise dünyanın en büyük 2000 halka açık şirketine ilişkin verileri her yıl yayımlıyor. Bu liste hasılat, net kar, aktif toplamı ve piyasa değeri ölçütleri eşit derecede ağırlıklandırılarak hazırlanıyor. Yine 2017 listesine göre, 58 ülkeye dağılan bu en büyük 2000 halka açık şirket 2016 yılında toplam 35,3 trilyon USD hasılat ve 2,5 trilyon USD net kar elde etmiş. Aktif büyüklükleri (assets) 169 trilyon USD olan bu şirketlerin toplam piyasa değeri (market value) 48,8 trilyon USD ve önceki yıla göre %10 artmış durumda. Ülkemizden bu listeye yalnızca 10 şirket girebilmiş ve en üst sırada, 527. olan İş Bankası yer alıyor. Listede yer alan şirketlerin 564’ü ABD, 229’u Japonya ve 200’ü Çin merkezli. 4. sırada olan İngiltere 91 ve 5. sırada olan Güney Kore 64 şirketle temsil ediliyor.

    Aşağıdaki tabloda dünyanın en yüksek gelirine sahip 20 şirketin 2016 yılı rakamları yer almaktadır:

    (Milyon USD)

    Ülke

    Faaliyet Alanı

    Hasılat

    Walmart

    ABD

    Perakende Ticaret

    485.873

    State Grid

    Çin

    Elektrik Üretimi

    315.199

    Sinopec Group

    Çin

    Petrol, Enerji

    267.518

    China National Petroleum

    Çin

    Petrol, Enerji

    262.573

    Toyota Motor

    Japonya

    Otomotiv

    254.694

    Volkswagen

    Almanya

    Otomotiv

    240.264

    Royal Dutch Shell

    Hollanda

    Petrol, Enerji

    240.033

    Berkshire Hathaway

    ABD

    Finans

    223.604

    Apple

    ABD

    Teknoloji

    215.639

    Exxon Mobil

    ABD

    Petrol, Enerji

    205.004

    McKesson

    ABD

    Sağlık, Toptan Ticaret

    198.533

    BP

    İngiltere

    Petrol, Enerji

    186.606

    UnitedHealth Group

    ABD

    Sağlık Sigortası

    184.840

    CVS Health

    ABD

    Sağlık, Ecza

    177.526

    Samsung Electronics

    Güney Kore

    Teknoloji

    173.957

    Glencore

    İsviçre

    Enerji

    173.883

    Daimler

    Almanya

    Otomotiv

    169.483

    General Motors

    ABD

    Otomotiv

    166.380

    AT&T

    ABD

    Telekominikasyon

    163.786

    EXOR Group

    Hollanda

    Finans

    154.894

    Kaynak: www.fortune.com

     

    Toplam

    4.460.289

     

    Rakamların büyüklüğüne bakar mısınız?

    Her ne kadar özdeş kavramlar olmasalar da, ülkemizin gayri safi yurtiçi hasılasının (GDP) 2016 yılında yaklaşık 858 milyar USD olduğu dikkate alındığında yukarıda yer alan hasılat rakamların mutlak değeri daha iyi anlaşılacaktır. Bu 20 şirketin toplam hasılatı ABD’nin 18,5 trilyon USD olan 2016 gayrisafi yurtiçi hasılasının 4’te birinden fazla.

    Listenin zirvesinde ABD’nin perakende mağazacılık devi Walmart yer alırken sonraki 3 sırayı Çin’in devlet kontrolünde faaliyet gösteren petrol ve enerji şirketleri işgal ediyor. İlk 20’de 7 tane enerji şirketi ve 4 tane otomobil üreticisi yer alıyor. Otomotiv sektöründe liderlik yarışını sürdüren VW ve Toyota 5 ve 6. sıralarda kendilerine yer bulmuş. Dünya teknoloji devleri Apple-Samsung rekabetini de tabloda görebilirsiniz.

    Şimdi de en çok kar elde eden şirketlere bakalım:

    (Milyon USD)

    Ülke

    Faaliyet Alanı

    Net Kar

    Apple

    ABD

    Teknoloji

    45.687

    Industrial & Commercial Bank of China

    Çin

    Finans

    41.884

    China Construction Bank

    Çin

    Finans

    34.841

    Agricultural Bank of China

    Çin

    Finans

    27.688

    Bank of China

    Çin

    Finans

    24.773

    J.P. Morgan Chase

    ABD

    Finans

    24.733

    Berkshire Hathaway

    ABD

    Finans

    24.074

    Wells Fargo

    ABD

    Finans

    21.938

    Alphabet

    ABD

    Teknoloji

    19.478

    Samsung Electronics

    Güney Kore

    Teknoloji

    19.317

    Bank of America Corp

    ABD

    Finans

    17.906

    Toyota Motor

    Japonya

    Otomotiv

    16.899

    Microsoft

    ABD

    Teknoloji

    16.798

    Johnson & Johnson

    ABD

    Sağlık, Kozmetik

    16.540

    Citigroup

    ABD

    Finans

    14.912

    Gazprom

    Rusya

    Enerji

    14.223

    Walmart

    ABD

    Perakende Ticaret

    13.643

    Gilead Sciences

    ABD

    Sağlık, Kozmetik

    13.501

    SoftBank Group

    Japonya

    Telekominikasyon

    13.163

    Verizon

    ABD

    Telekominikasyon

    13.127

    Kaynak: www.fortune.com

     

    Toplam

    435.125

     

    Yukarıdaki kar rakamlarını daha iyi anlamak için hemen bir kıyaslama yapalım: 2016 yılsonu finansal tablolarına göre BIST 100 endeksindeki şirketlerin toplam karı sadece 14 milyar USD ve bunun 6,5 milyar USD’si bankacılık sektörüne ait.

    Dünyadaki güncel gelişmeleri ve insanların alışveriş eğilimlerini az çok takip eden birisi bu tabloyu görmese de, en fazla kar eden şirketin Apple olduğunu tahmin edebilir herhalde. Diğer yandan en fazla kar eden 20 şirketin 9’u finans sektöründe faaliyet gösteriyor. Demek ki ülkemizde de banka karlarının yüksek olması tesadüf değil; tüm dünyada durum böyle.

    En çok kar eden 20 şirketin 12’si ABD şirketi. Hasılat listesinde 65 ve 69. sıralarda yer alan Alphabet (Google) ve Microsoft karlılıkta ilk 20’ye girmeyi başarıyor. Rus enerji devi Gazprom satış gelirinde 63. sırada iken, komşuları ve Avrupa pazarındaki ağırlıklı monopol konumunun etkisiyle karlılıkta 16. sıraya yükselebilmiş. Satış hasılatında açık ara birinci olan Walmart, perakende ticaret sektörünün makus talihine boyun eğerek net kar sıralamasında ancak 17. olabilmiş.

    Aşağıdaki tabloda ise halka açık ve 2016 yılsonu itibarıyla en yüksek piyasa değerine sahip 20 şirketi inceleyelim:

    (Milyar USD)

    Ülke

    Faaliyet Alanı

    Piyasa Değeri

    Apple

    ABD

    Teknoloji

    752

    Alphabet (Google)

    ABD

    Teknoloji

    580

    Microsoft

    ABD

    Teknoloji

    508

    Amazon.com

    ABD

    İnternet Perakende

    427

    Berkshire Hathaway

    ABD

    Finans

    410

    Facebook

    ABD

    Teknoloji

    407

    ExxonMobil

    ABD

    Petrol, Enerji

    343

    Johnson & Johnson

    ABD

    Sağlık, Kozmetik

    339

    JPMorgan Chase

    ABD

    Finans

    307

    Tencent Holdings

    Çin

    Teknoloji

    277

    Wells Fargo

    ABD

    Finans

    274

    Alibaba

    Çin

    İnternet Perakende

    265

    General Electric

    ABD

    Endüstriyel Üretim

    261

    Samsung Electronics

    Güney Kore

    Teknoloji

    254

    AT&T

    ABD

    Telekominikasyon

    249

    Bank of America

    ABD

    Finans

    232

    ICBC

    Çin

    Finans

    230

    Nestle

    İsviçre

    Gıda

    230

    Royal Dutch Shell

    Hollanda

    Petrol, Enerji

    229

    Procter & Gamble

    ABD

    Ev Ürünleri

    229

     Kaynak: www.forbes.com

     

    Toplam

    6.803

     

    Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin 2016 sonundaki toplam piyasa değeri yaklaşık 200 milyar USD idi. Demek ki borsamızın toplamını bir şirket saysak, en yüksek piyasa değeri sıralamasında ilk 20’ye giremiyor. Ülke olarak ekonomik değer yaratma konusunda yolun daha ne kadar başında olduğumuzu göstermek için bu kıyaslama bile yeterlidir.

    İlk 20’de 14 ABD şirketi bulunuyor ve ilk 9’u bunlar arasında. Teknoloji şirketleri geleceğe yatırım yapan başat şirketler olduğundan yatırımcıların da en yüksek ilgisini çekiyorlar. Sermaye piyasası yatırımcıları geçmişe değil geleceğe yatırım yapıyorlar. Yukarıdaki tablo bunun göstergesidir.

    En yüksek hasılata veya en yüksek net kara sahip şirketlerle en yüksek piyasa değerine sahip şirketlerin sıralamada tam olarak eşleşmemelerinin teknik sebeplerini incelemeyi başka bir makaleye bırakarak, uluslararası büyük şirketlere ilişkin yukarıdaki verilerden ulaştığımız sonuçları özetleyelim:

    Büyük şirketler gerçekten çok büyüktür. 1 yılda elde ettikleri gelirler pek çok ülkenin milli gelirlerinden yüksektir. Tek başına Walmart’ın yıllık satış toplamı ülkemiz GDP’sinin yarısından fazladır.

    Yalnızca Apple’ın 46 milyar USD olan 2016 yılsonu karı 115 ülkenin GDP’sinden fazladır (bu ülkelere Azerbaycan, Bahreyn dahildir).

    Büyükler liginde hakimiyet ABD’nin elindedir. Ülkelerin büyüme hızlarını hesaba katarsak, 2. sırada gelen Çin’in yakın gelecekte birinciliği elde etmesi kaçınılmaz bir sonuç olarak görülüyor.

    En yüksek karları elde etmek için en yüksek satış hasılatına sahip olmak gerekli değildir. Finans sektörü doğası gereği daha yüksek karlara ulaşmaktadır.

    Geleceğe yatırım yapan teknoloji şirketleri piyasa değeri sıralamasında öne çıkmaktadır.

    Walmart’ın en yüksek satış hasılatına ulaşması, diğer pek çok sebebin yanı sıra, ABD’nin ne kadar büyük bir tüketim çılgınlığına sahip olduğunu gösteriyor.

    Borsamız ve ülkemizin gözbebeği büyük şirketlerimiz uluslararası karşılaştırmalarda çok küçük kalıyorlar. GDP sıralamasında ilk 20 içerisinde yer alan ülkemizin dünya çapında talep görecek ürünleri üretebilen, güçlü ve büyük şirketlere ihtiyacı vardır.

     

    Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

     
    Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
    Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
    Toplam blog
    : 1
    Toplam yorum
    : 0
    Toplam mesaj
    : 0
    Ort. okunma sayısı
    : 78
    Kayıt tarihi
    : 28.08.18
     
     

    Akademik: İstanbul Ü. İktisat Fak. (Doktora, 2012), University of Michigan (Visiting Research Sch..

     
     
    Yazarı paylaş
    • Tümünü göster