Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

18 Mayıs '14

 
Kategori
Faizler
Okunma Sayısı
377
 

Faiz riski yönetiminde türev enstrümanlar

Faiz riski yönetiminde türev enstrümanlar
 

faiz oranı, risk, borç, sermaye, maliyet, teknik analiz


Faiz riski yönetiminde kullanılan ürünler sadece organize piyasalarda alınıp satılan enstrümanlarla sınırlı değildir bu ürünlere ilave olarak tezgah üstü piyasalarda (over the counter-OTC) alım satım yapılabilmektedir. Türev enstürmanları işlem gördüğü pazara göre faiz riski yönetimine içinde aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz;

Teşkilatlanmış Piyasalarda İşlem Gören Faiz Riski Türev Araçları,

Faiz oranı üzerine yapılan VİS

Hazine Bonosu üzerine yapılan VİS

Devlet Tahvili üzerine VİS

Faiz Opsiyonu sözleşmeleri

Tezgah Üstü Piyasalarda İşlem Gören Faiz Riski Türev Araçları,

Vadeli Faiz Sözleşmeleri

Faiz Swapları

Faiz tavan, taban ve yaka sözleşmeleri

Swap Opsiyonları

Organize borsalarda işlem gören türev araçların tezgah üstü piyasada işlem görenler ile arasındaki farkları aşağıdaki gibi açıklayabiliriz:

-Organize piyasalarda işlem gören türev araçlar standart bir vade, miktar ve teslim koşullarını içerirler. Bu genellikle Mart, Haziran, Eylül yada Aralık aylarının son işlem günü teslim edilmesi üzerinedir. Borsada alım-satım yapan aracı kurumlar Borsanın belirlediği işlem saatleri arasında belirli fiyat aralıkları ve sınırları dahilinde işlem yapabilirler. Tezgahüstü piyasalarda iki tarafın vade ve teslin koşullarını serbestçe belirledikleri anlaşmalar yapılmaktadır.

-Tezgahüstü piyasalarda işlemlerde herhangi bir teminat yatırmak sözkonusu değildir. Fakat teşkilatlanmış piyasalarda belli bir teminat yatırma yükümlülüğü ana koşuldur.

-Organize piyasalarda takas odaları kredi riskini ortadan kaldırırken yani işlem yapan her iki tarafda garanti altındayken tezgahüstü piyasada temerrüt ve kredi riski söz konusudur.

-Organize borsalarda alınan bir pozisyonda kolaylıkla ters işlemlerle (shortta ise long longda ise short pozisyon alarak) açık pozisyonunu kapatabilir. O rganize piyasaların likiditesi yüksektir. Tezgahüstü piyasada ise karşı tarafın sözleşmeyi karşılıklı olarak feshetmeleri ile bu mümkün olabilmektedir. Açık pozisyonun devredilmesi oldukça güçtür.

Türev piyasalarda likiditeyi sağlayan en önemli faktörler piyasa katılımcılarının işlem yapabilme yetkileridir. Özetle bunlar;

Hedge (koruma amaçlı) işlem yapanlar (kurumsal yatırımcılar)

Spekülatif amaçla işlem yapanlar (H edge fonlar)

Arbitraj amaçlı işlem yapanlar (brokerler ver dealerler)

Piyasa yapıcılar

Faiz Oranına Dayalı Sözleşmelerin Özellikleri

Teşkilatlanmış piyasalarda işlem gören faize dayalı vadeli işlem kontratlarının bulundurması gereken minimum özellikler aşağıdaki gibidir:

Kontratın tutarı

Kontratın üstüne kurulduğu dayanak varlık

Fiyat kotasyonu

Minimum fiyat basamakları

Başlangıç teminatı

Sözleşmenin vadesi

Günlük Fiyat Değişim Sınırı (Limit)

Seans saatleri

Son işlem günü

Uzlaşma fiyatı

Uzlaşma şekli

Teslimat yöntemi

Faiz Oranı Üzerine VİS

Kısa dönem faiz riski ile karşı karşıya kalan kişi, kurum, firma ve devletlerin yaygın olarak kullandıkları VİS’ler Eurodollar mevduat sertifikası üzerine düzenlenen VİS’ler, LIBOR üzerine düzenlenen VİS’ler ve EURIBOR üzerine düzenlenen VİS işlem hacmi bakımından dünyada ilk sıradadır.

Faiz riski yönetmekte kullanılan Eurodollar mevduatlar, Amerika sınırlarındaki yabancı bankalarda Amerikan doları türünden tutulan mevduatlardır. Global ölçekte faaliyet gösteren ve ilgili ülkelerde şube/temsilcilik seviyesinde faaliyet gösterirler. Eurodollar mevduatlar, fiziki veya kaydi olarak aktarılamazlar ve kredi kulllanıldığında rehin yada teminat olarak kullanılamazlar. LIBOR faiz oranlarına dayalı olan Londra Euro Dollar mevduat sertifikası nakit piyasasının kontrolünü elinde tutar.

Faiz riski ve faiz riskini kontrol altına tutmada kullanılan enstrümanlar çalışmamın aslı olduğu için, dünyadaki uluslararası borçlanma oranlarını belirleyen LIBOR’un ne demek olduğuna değinmekte yerinde olacaktır. LIBOR açılım olaraka Londra Bankalararası Para Piyasasında teklif edilen mevduat faiz oranlarını baz alan İngiliz Bankalar Birliği’nin (BBA) Londra saati ile 11:00’de ilan ettiği faiz oranıdır. LİBOR faiz oranı BBA’ca seçilen katılımcı bankaların verdiği oranlardan en yüksek ¼ ve en düşük ¼ hariç tutulup kalanların ortalaması alınarak belirlenmektedir. LIBOR’un belirlenmesinde en az 8 bankanın oranlarını teklif etmesi gerekmektedir. LIBOR faiz oranları farklı para birimleri üzerine (ABD doları, Euro, İngiliz sterlini, Kanada doları, Japon yeni, Avustralya Doları, İsviçre Frangı) ve değişik vadelerde (gecelik o/n), 12 aya kadar (aylık) belirlenmektedir. LIBOR faiz oranlarını belirleyen bankalar BBA tarafından para piyasasındaki etkinliği, işlem hacmi, tecrübesi dikkate alınarak en az yılda bir kez değerlendirilmektedir. 11 Mart 2002 tarihindeki son duruma göre EURO LIBOR 17 bankanın katılımıyla belirlenirken, ABD doları LIBOR faiz oranları 16 bankanın katılımıyla belirlenmektedir.

Euro’nun dolaşıma çıkmasıyla birlikte Euro faiz oranlarının sabitlenmesi ve Eurolibor gibi ilan edilmesi için yapılan çalışmalar sonucunda EURIBOR ve EONIA adı verilen faiz oranları 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren Avrupa Bankacılık Federasyonu (FBE) tarafından LIBOR sabitlemesine benzer yöntemle belirlenerek ilan edilmeye başlanmıştır. Euro’ya geçiş ile birlikte mevcut tüm AB ülkeleri ve aday ülkelerce para ve sermaye piyasalarında bu oranlar kullanılmaya başlandı. EURIBOR vadeli mevduat faiz oranları için EONIA gecelik borçlanma borçlanma oranı kullanılmaktadır. Moneyline Telerate Sistemi aracılığıyla katılımcı bankaların faiz oranları teklifleri tüm AB üye ve aday üye bankalar ile birliğin dışından 3 banka ve 4 uluslararası banka tarafından verilmektedir. Euribor faiz oranı saat 11:00 itibari ile T+2 valörü ile ilan edilmektedir. EURIBOR hesaplanabilmesi için katılımcı bankaların en az yarısının teklifi gerekmektedir. Yetersiz teklif olursa en az 3 ülkeden 12 bankanın teklifi ile EURIBOR sabitlenir ve ilan edilir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 77
Toplam yorum
: 18
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 574
Kayıt tarihi
: 03.07.08
 
 

37 yaşındayım, yüksek lisans mezunuyum. ve girişimciyim. İngilizcem iyi sayılır. Gıda ve perakend..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster