Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

01 Eylül '08

 
Kategori
Arkeoloji
Okunma Sayısı
1707
 

Frigyalıların Anadolu' ya gelişi

Frigyalıların Anadolu' ya gelişi
 

MÖ 1200’lü yıllarda Hitit İmparatorluğuAnadolu, Kıbrıs, Suriye’nin bir kısmına sahip geniş bir alana yayılmıştı. Ancakkuzeydeki Kaşka Beyliklerinin imparatorluğun kuzeyine doğru yıkıcı akınlarıbaşlamıştı. Hitit Krallığı artık sınırları genişletmek için değilboyundurluğunda bulunan krallıklardan isyan edenleri yeniden kendisine bağlamakiçin uğraşıyordu.

Hitit krallığı kurulduğu zamandan itibarenMÖ 817-1509 yazılı belgeler kullanmışlardı ancak imparatorluk döneminde MÖ1400-1200 bu yazımlar devam etmiş ve son kral olan Tudhaliya’dır. Bu dönemdeülke batıda Arzava (büyük olasılıkla yunanlılar), doğuda ise Asurlularlasürekli savaş durumundaydı. Bu dönemde bakır yatakları zengin olan Alaşiya(Kıbrıs) da Hitit Krallığının egemenliğindeydi. Tudhaliya’nın hükümdarlığınınson döneminde batı kısımların savunmasıyla ilgili kaygıları, Ege ve Avrupa’danpek belirgin olmamakla birlikte imparatorluk için çok ciddi bir tehditgeldiğini gösteriyordu. MÖ 1220’de kralın ölümüyle bu uygarlığında kaderibelirlenmiş oluyordu. Anadolu’daki yazılı belgeler artık susmaya başlayacaktır.

Hitit imparatorluğu gerçekten deAnadolu’nun güneşi idi. İleri bir medeniyetti. Kralın yanında kraliçeninhakları da oldukça çoktu ve kadına değer veriliyordu.

İmparatorluğun çöküşünün son döneminde isene yaptıkları belli olmayan iki kral daha tahta geçmiştir. 3. Arnuvanda ile 2.Suppiluliuma.

Friglerin Küçük Asya’nın batısına göçlerihenüz yeni başlamıştır. Onlarla birlikte güneye kitle halinde ilerleyenEgelilerle yerlerinden olmuş başkahalklar vardır.

Hitit belgelerinin susmasıyla Anadolu karanlıkbir çağa girmişti. Devletin içten içe çözülmesinin nedenlerine ilişkinişaretlerde kesinlikle yoktur.

Mısır kayıtlarına bakarsak, Ege halklarındave adalarda baş gösteren karışıklığın gecikmiş olarak 3. Ramses (MÖ 1194-1162)zamanında Doğu Akdeniz’e ulaştığında en son aşamaya geldiğini tarihi olay vebelgelerden öğreniyoruz.

3. Ramses, doğu Akdeniz ülkelerini yakıpyıktıktan sonra güneyde Nil Deltasına doğru hızla gelen, birbirleriyle kan bağıolmayan halklardan oluşmuş orduyu yenmiştir. Ramses şöyle anlatır:

“ Yabancı ülkeler aleyhine oturduklarıadalarda gizli birleşikler kurdular.İranada insanlar harekete geçip savaşmaküzere dağıldılar. Hiçbir ülke onların silah gücüne karşı koyamazdı. Hatta(Hitit, Karkamış, Arzava ve Alaşiya Kıbrıs) hepsi yok edildi. Amar (Amurra) biryerde kamp kurdular, halkını perişan edip ülkeyi tanınmaz duruma getirdiler.Mısır’a doğru ilerliyorlardı…”

Mısırlılar bunlara “Deniz Kavimleri” adınıverdiler. Ama bunlar ne tek bir ulustu nede hepsinin denizle ilişkisi vardı. Bukuşak önce MÖ 1220’de her ülkeden gelen kuzeyliler Libya’dan Deltaya benzer birbiçimde girmişlerdir. Bir önceki Mısırlı Kral Merneptah’ta onları geripüskürtmüştü. Her iki olayda Ege’yle sınırlanan ülkelerde yaşayan halklarınbelgelenmemiş olağan üstü büyük tarihsel hareketleri olarak görülür.

Bu olaylar efsanevi Truva Savaşından sonrayunan anakarasındaki ünlü kentlerin yıkımıyla ve belkide kuzeybatı Anadolu’yaFriglerin ilk kez gelişi ile aynı zamana rastlamaktadır.

Yine Mısır belgelerine döndüğümüzde 3.Ramses zamanında esirlerin (MÖ 1200) kıyafetlerinden hangi ülkelerden olduklarıçözülmüştür. Bu ülkelerin büyük çoğunluğunu Küçük Asya’nın (Anadolu) batı vegüney kıyılarında yer alan ülkelerin oluşturmasıdır. O sıralarda bu ülkelerdeyaygın bir kuraklık ve kıtlık yaşandığı da biliniyordu.

MÖ 2. binin son yüzyıllarında Anadolu’yuele geçiren Frigler, doğu Avrupa’dan gelmiş bir kavimler birliği olarakgörülürler. Bu kavmin Avrupa kökenli Trak halklarıdır ve MÖ 1220-1100 arasındaAnadolu’ya yerleşmişlerdir.

Hitit belgelerinin yazıldığı dönemde Frigyaisminden bahsedilmemektedir.

Kısacası Friglerin gelişi ile ilgili birtarihi bilgi mevcut değildir. Fakat Frig tarihinin geç dönemleri üzerine yazılıbelgeler Asur ve Urartu yıllıklarında bahsedilmektedir.

Karanlık çağ olarak nitelendirilen dönemdeise en iyi bilgi kaynağı İlyada Destanının yazarı olan yunanlı şairHomeros’tur. Bu çağdaki Batı Anadolu’daki gelişmeleri Truva ve Frigyahakkındaki en verimli kaynağın Homeros’un şiirlerinin olması şaşırtıcıdır.

Bu çağdaki şiirlerinde yazarın kim olduğuüzerine süregelen tartışmadan söz etmek gereksizdir.


Mark Twain’in bu konuda verdiği sonuçlayetinelim: “ Bu şiirleri Homeros adında kör bir şair yazmıştır. HomerosSmyrn’da doğmuş ve Khios (Sakız adası) öğrenim görmüştü. Bugünkü bilim adamlarıise Homeros’un MÖ 7. veya 8 yüzyılın hemen başlarında yaşadığını söylüyorlar.İlginç olan ise Homeros’un iki büyük destanında bir çok ayrıntı şiire konu olanolayların yaklaşık beş yüz yıl kadar önce gerçekleşmiş olmasına karşın şairfarkına varmadan onları kendi zamanında gerçekleşmiş gibi göstermektedir.

Çünkü Yunanlılarda Friglerin yerleşmesininTruva savaşlarından önce olduğu konusunda düşünce birliği vardır. Hatta dahaeskiden Truvalı Priamos’un Amazonlar diye bilinen halkı karşı Frigyalı(phrygia) önderlerinden olan Mygdonların kralı Mygdon’la birlikte savaştığındansöz eder. Amazonlar ise efsanelere göre ilk Efes kentini kuran ve batıAnadolu’da yaşayan bir uygarlıktır.

Friglerin Anadolu’ya girişleri hakkındatarihçilerin ana fikri batıdan boğazlar yoluyla geldikleri ve bu nedenlekonakladıkları Grek dünyasının kültürünü de Anadolu’ya beraber getirdikleridoğrultusundadır. Fakat Friglerin Anadolu’ya girdikleri söylenen MÖ 1200tarihinde Truva Savaşları olmaktaydı. İlyada Destanında ise Homeros bu yıllardabir Anadolu yerleşkesi olan Truva’ya saldıran Greklere karşı yardımlarına koşanmilletler arasında Anadolulu Frigleri de sayar. Friglerin ülkesini Homerosşöyle anlatır:

Eskiden bağlık bahçelikFrigya’ya gitmiştim.

Atları dört nala gidenbirkaç Frigyalı görmüştüm.

Otreous’un Tanrıya eşMigdon’un halkı,

Amazonlar gelmişti, hanierkek gibi

İşte o gün aralarına savaşortağı çıkarmışlardı beni.

Homeros’un bu anlatışında ise FrigleriEskişehir çevresinde, Sakarya Nehri boylarında Amazonlarla savaşı Truvasavaşlarından önce olmuştur.

Buna göre Frigler tarihçilerinsöylediklerinden çok önce Anadolu’da vardı. Anadolu kültürünü benimsemişlerdirve Hititlerle birlikte Truva’nın yardımına koşmuşlardır.

Yine Homeros Friglerin dil ve dinlerininGrekler tarafından bilinmediğini söyler. Çünkü Friglerin konuştuğu dil Hint-Avrupakökenlidir.dinleri ise öz Anadolu Kibele (Ana Tanrıça) kültürüdür.

Bu inanış MÖ 5 bin yıllarından beri yalnızAnadolu kültürü içinde görülmektedir.

Konuya Mezopotamyalılar açısındanbakıldığında Asur kaynaklarında ilk kez söz edilmesi MÖ 1160’lardatarihlenebilir. Asurlular Frigler’den söz ettiklerinde “Muşki” isminikullanıyorlardı.

Asur kralı yıllarında kral 1.Tiglatpileser(MÖ 1112-1074) yıllarında ise Muşkilerin bu kralın zamanından 50 yıl önce20.000 kişilik büyük bir ordu ile başlarındaki 5 kral ile birlikte Aşağı Fıratbölgesine kadar uzandıkları hakkında bilgi verir. Hitit krallıklarının düşmanıolan Karadeniz’deki Kaşkalarla birlikte olan Frigyalılar Hitit imparatorluğununyıkılmasına neden olmuşlardır ve bu bölgeye yerleşmişlerdir.

Fakat Asur kralı Tiglatpileser bunlarıyaklaşık olarak MÖ 1100 yıllarında mağlup etmiştir.

Friglerin batı kısmının merkezi Gordion, doğu kısmının merkezi ise Mazaka (Kayseri)dir.

MÖ 12-11. yüzyıllar arasında orta Anadoluplatosunda hüküm süren Frigler (Muşkiler) Hitit Devletini yıktılar ama Hititsanat ve kültürünü de benimsediler.

Böylece Hitit imparatorluğununyıkılmasından yarım yüzyıl geçmeden Marmara’dan doğuda Asur boylarına değin İçAnadolu’nun tümünü kapsayan Frig Krallığı ya da belki birbirleriyle yakınlığıolan yöneticilerden oluşan anlaşmalı bir birlik kurulmuştu.

Güçlü bir uygarlık kuran Friglerin tarihive sosyal yaşamı ile ilgili bilgilerimiz ne yazık ki yeterli değildir. TarihçiHeredot ve Coğrafyacı Sterabon ise Friglerin Avrupalı bir kavim olduğu Trakkökenli ve Anadolu’ya gelmeden önceden adlarının Brigler olduğunu anlatırlar.

Bölgeselyapılan kazılar ise Friglerin MÖ 1200 lerde Trakya ve boğazlar üstündenAnadolu’ya geldiğini ilk yıllarda Trakya ve Güney Marmara bölgesinde geçiciyerleşim merkezleri kurduklarını ve iç Anadolu’ya yayıldıklarını gösteriyor

Friglerin izlerini bulabileceğimiz bölgeAnadolu’nun iç kesimleridir. Frig yerleşkesinin en yoğun olduğu yer Hititlerinanayurdu olan kısımdır. Bugünkü Ankara (Polatlı)dan başlayarak doğuda KızılIrmak (Halys) yayının tümünü içine alarak Kapadokya ilerisine gider. BuralarAlaca Höyük, Alişar, Kül Tepe, Pazarlı gibi tunç çağının belli başlı kentlerininyıkıntıları ve Boğazköy’de eski Hitit başkentinin kalesi üzerinde kurulmuşduvarlarla çevrili orta halli şehirlerdir. Pazarlıda bir evin cephesinikaplayan boyalı kiremitlerin üzerinde yürüyüş yapan Frig askerlerinin debulunduğu kabartmalı resimler vardır.

Bu askerlerin daha önce Anadolu’da benzerihiç görülmemiş yuvarlak kalkanları ve tüylü miğferleri vardır.

Boğazköy’de de Frig yontu sanatınınörnekleri çıkmıştır. Bu örneklerde ele geçen Friglere özgü birkaç renktenoluşan çetrefil desenli çanak çömlekler daha ilgi çekicidir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 28
Toplam yorum
: 2
Toplam mesaj
: 1
Ort. okunma sayısı
: 4054
Kayıt tarihi
: 06.12.07
 
 

74 Eskişehir doğumluyum, Eskişehir'de yaşıyorum. Eskişehir Anadolu Lisesinde kimya öğretmeni olarak ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster