Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

28 Ağustos '08

 
Kategori
Arkeoloji
Okunma Sayısı
809
 

Gizemini hala koruyan yazıtlar

Gizemini hala koruyan yazıtlar
 

Yazilikaya-Midas aniti,Yazilikaya antik kenti-Han ilcesi=Eskisehir


Gordiondaki tümülüse giden Amerikalı arkeolog young tümülüs içinde bulduklarını inceleyerek adeta büyülenmişti.

Midasın mezarı bulunan yazıtların büyük bölümü tunç kapların üzerindeydi. 3 tanesini temizledikten sonra kabın ağız kısmının tam kenarında küçük balmumu levhalar üzerine frig alfabesiyle yazılmış kısa yazılar vardı. Taş ya da kil tabletlere almaşık olarak balmumu kaplanmış tahta ya da fil dişi levhalara yazı yazmak o sıralarda asurda yaygındı. Frig bölgesindede bu uygulama önceki dönemlerde benimsenmişti.

Barnet adlı bir araştırmacı da friglerle ilgili başka bilgileri de bir araya getirmiştir. Frig dilindeki yazılarla ilgili şunları söylüyordu: “ frig abecesinin en az ion ve diğer yunan abecelerigibi Fenike abecesinden alındığını herkes bilir. Ancak frig harflerinin bilinenen eski yunan örneklerine çok benzediği bilinse de bu gerçek pek ilgi görmemiştir. Bu strophedan yani öküzün tarlayı sürdüğü gibi denilen ilk dönem yunan yazıtlarında kullanıldığını gördüğümüz satırları her iki doğrultuda yazma yönteminin Hitit hiyeroglifinden frigler aracılığı ile alındığı bellidir. Frig abecesi yunan abecesinin babası olabilir. Gordionda MÖ 8. yy da bu buluşun gerçekleştiği yerdir”.

Özellikle Midas şehrinde bulunan kaya üzerine yazılmış anıtlar önemini korumakta fakat gizemini ise günümüz dünyasına vermemektedir.

Büyük İskender ve Perslerin yönetimi sırasında türlü yazınsal anıtlara rastlanmaz. Ancak bölgeye Romalıların gelmesiyle olaylar yön değiştirir ve frig mezar stollerinde kullanılmış olarak tekrar karşımıza çıkar.

Frig dilinde yazılmış bu geç tarihli yazıtlarda göstermektedir ki frigçe karşımıza çıkmadığı tüm bu yüzyıllar boyunca konuşulan bir dildi ve roma dönemiyle beraber tekrar taşların üzerine yazılmaya başlamıştı.

Frig kaya anıtları üzerinde gördüğümüz frigçe yazıtların tesiri bu geç tarihli yazıtlar devlet tarafından değil halktan kişilerce yazdırılıyordu. Daha önceleri bu anıtları yaptırabilme hakkı soyluların iken yunan tarzının etkisi ile artık en basit köylüler bile kendi adlarını taşlara yazdırabiliyorlardı. Daha önceleri masraflı olmasından dolayı mermer bir mezar taşı diktirebilme lüksüne sahip olmayan frig köylüleri roma imparatorluğunun sağladığı barış ve ekonomik refah düzeyi ile rahatlamış. Nitekim bu dönemde de mezar taşlarının sayısında bir patlama görülür.

Mezar taşları üzerindeki saban, orak gibi tasvirlerin de görüldüğü gibi bunlar köylülere ve hayatını çiftçilikle kazanan insanlara aitti. Bunların boyutları kaliteli işçilikleri ile dönemin sosyal ve ekonomik yapısına ait bir kanıt teşkil eder.

Yazıtlarda kullanılan frigce, kutsal karakterli ve eski idi. Eski olduğu için mistik anlamlar içeriyordu. Özellikle kalıp olarak kullanılan ceza formülleri frigce yazılıyordu. Bu şekilde mezara gelebilecek herhangi bir zararın daha güçlü bir ceza ile karşılanacağına inanmış olmalıydılar. Bazı frigçe yazıtlar yunan harfleriyle yazılmış ise de formül ya da kalıp içermezler. Frig diline ait mevcut bilgilerimizde bu mistik yazıyı çözümlemeye yetmemektedir.

Bizans dönemiyle beraber Frigya gibi yazıtları alfabesi tarihin tozlu sayfalarına karışır gider.

Sadece günümüzde gizemli bir hava ve yazıtlar bırakarak. Bu yazıtlarda sadece yuna yazarlarından gelme 30 kadarkelime bu dili tam olarak anlamaya yetmemektedir. Dil hint-avrupa dil grubunda idi. Ve içinde arami, hint dillerinden de kelimeler vardı.

Frig edebiyatı hakkında bilgimiz yoktur. Ahşu anıtlar gizemini bir gün bize söylese, fısıldasa kim bilir neleranlatacaklar. İlk hayvan hikayelerini, dönemin kültürünü ve yaşayan tüm güzellikleri…

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 28
Toplam yorum
: 2
Toplam mesaj
: 1
Ort. okunma sayısı
: 4114
Kayıt tarihi
: 06.12.07
 
 

74 Eskişehir doğumluyum, Eskişehir'de yaşıyorum. Eskişehir Anadolu Lisesinde kimya öğretmeni olarak ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster