Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

14 Mayıs '18

 
Kategori
Deneme
Okunma Sayısı
112
 

Hacı Bayram Veli ve Atatürk

Hacı Bayram Veli ve Atatürk
 

Pir Hacı Bayram-ı Veli, (Ankara, 1352 - Ankara, 1429), Türk mutasavvıf ve şair. İstanbul’u, Fâtih Sultan Mehmed Hân’ın fethedeceğini müjdeleyen büyük velî. Safevî Tarikâtı büyüklerinden Hoca Alâ ad-Dîn Ali Erdebilî’nin talebelerinden olan Şeyh Hâmid Hâmid’ûd-Dîn-i Veli'nin müridi ve Bayramîyye Tarikâtı'nın kurucusudur. Türbesi, Ankara'da Pir Hacı Bayram Câmii'nin bitişiğinde bulunmaktadır. Hacı Bayram-ı Veli 15.yüzyılda Anadolu Türk Birliğinin yeniden sağlanmasında en az politik ve askeri güçler kadar etkili olan Anadolu sufilerinin en önemlilerinden biridir.

Osmanlı Devleti’nin kurulması, ilişkilerin dinsel bir hoşgörü içinde yürümesi, barış ve dostluğun ön planda tutulmasının altında yatan bir neden hiç şüphe yok ki Anadolu Erenlerinin yarattığı barış felsefesinin etkisidir. Bu barışın sürdürülmesi, ileriki kuşaklara aktarılması yine bu Erenlerin yansıttığı hoşgörü ortamı olmalıdır.

1340-1350 yıllarında Erdebil Tekkesi’nin Şeyhi, Hoca Alaeddin Erdebili bulunmaktaydı. İşte bu süreçte Hacı Bayram bu tekkeyi ziyaret etmiştir. Döneminin önemli kültür ve tasavvuf merkezleri başta Horasan olmak üzere Şirvan, Erdebil’di. Erdebil tekkesi Horasan okullarının önemini yitirmeye başladığı bir dönemde gözde okullardan birisi durumuna gelmişti. Bu bölge, Azerbaycan, Tiflis, Bakü, Şiraz arasında bulunmaktadır. Hacı Bayram’ın döneminde 1340-1350 yıllarında Erdebil Tekkesi’nin Şeyhi,

Hoca Alaeddin Erdebili bulunmaktaydı. İşte bu süreçte Hacı Bayram bu tekkeyi ziyaret etmiştir.

Pir Hacı Bayram Veli’nin Erdebil Tekkesi’ndeki etkisi asıl onun yolunun etkisini ve felsefesini oluşturmuştur. Uzmanların tutumu doğrultudaki görüşleri ısrarlıdır. Biz de çeşitli araştırmalara dayanarak Pir Hacı Bayram Veli’yi Anadolu Aleviliğinin temellerinden birisi sayarak o görüşleri benimseyeceğiz. Bayramiye gerek Erdebil Tekkesi gelenek ve görüşleri, gerek Anadolu tekkelerinin tasavvuf görüşleri ve eylemleri tıpa tıp uyum göstermektedir. Hacı Bayram Veli’yi Sünni gelenek ve kalıplar içinde görmek oldukça güç.

Pir Hacı Bayram Veli’nin kurmuş olduğu Bayramiye Tarikatı bağımsızlığını da koruyamamış, çeşitli dallarla süregelmiştir. Her ne kadar Alevilerin Safavi koluna yakın ve o tekkeden etkilenmiş olursa da Bayramilik zamanla Sünni geleneğin içine düşmüştür. Diğer tarikatlar; Haydarilik, Babailer Bektaşilik, Kalenderîlik, Melamilik, Ahilik gibi Anadolu Alevi tarikatları Bektaşilikle bütünleşerek kaybolmuştur

Mustafa Kemal Paşa Hacı Bayram-ı Veliden dualarla Birinci Meclisi açtı. Hacı Bayram Veli Anadolu Aydınlanmasının Hacı Bektaş Veli kadar önemli bir kahramanıdır. Eserlerini Türkçe vermiş. Arı duru bir Türkçe ile Şah İsmail 'in Dedesi Hoca Ali 'nin öğrencisi Somuncu Baba nın öğrencisi Hacı Bayram Veli Babai Bektaşi ve Bedrettinileri dergahında topladığı gerekçesi ile II.Murat a şikayet edilmiş. Zorla Edirneye saraya getirtilmiştir.

 Yüksek bilgisi ve hücceti ile zehirlenmek istense de ‘sunanın eli olsun’ diyerek zehri içtiyse de zehri sunanın zehirlenmesi ile kerameti görülen Hacı Bayram Veli Edirne de Selimiye Karşısındaki Eski Hatlı Camiide vaaz vermesi istenmiş verdiği vaaza büyük ilgi olmuştur. Padişahın yoğun isteğine rağmen sarayda kalmamış Mehmet Han'ın İstanbul’u fethinin müjdesini vererek Ankara'ya dergâhına dönmüştür. 15.yüzyılda Anadolu Türk Birliğinin yeniden sağlanmasında en az politik ve askeri güçler kadar etkili olan Anadolu sufilerinin en önemlilerinden biri olmuştur.

Tesadüften daha çok kendisi de Türk diline değer veren Mustafa Kemal Paşa bir çok cami ve özellikle Tacettin Dergâhı dururken Hacı Bayram Veli yi tercih etmesi ve Bayramiye Sancağının seçilmesi önemli bir göstergedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi 98. yıl önce 23 Nisan 1920'deki açılış merasiminin niyazlarla, dualarla ve kurbanlarla açıldı.

Çağdaş Türkiye'nin kuruluş belgelerinden olan ve Mustafa Kemal Paşa'nın 20. Kolordu Kurmay Başkanlığı Birinci Şubesi vasıtası ile ve 607 numara ile gönderdiği emrin orijinali, kısa adı ATASE olan askerî arşivde, yani Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüd Daire Başkanlığı'nda muhafaza ediliyor.

İşte o yazı: Mustafa Kemal Paşa'nın, Anadolu'nun hemen her tarafındaki askerî ve mülkî erkâna gönderdiği emrin orijinal dili ile olan tam metni, aşağıda yer alıyor. Paşa'nın yapılması gereken merasimler hakkında belgede yer alan talimatlarını, aşağıda günümüzün Türkçesi ile ve maddeler halinde sıralıyorum:

1. Allah'ın cömert ihsanı ile Nisan'ın yirmi üçüncü cuma günü, cuma namazından sonra Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılacaktır.

2. Vatanın istiklâli, hilâfet ve saltanatın kurtarılması gibi en mühim ve hayatî görevleri ifâ edecek olan Büyük Millet Meclisi'nin açılış gününü Cuma'ya tesadüf ettirmekle o günün mübarek olmasından istifade için açılıştan önce bütün milletvekilleri ile Hacı Bayram Velî Câmi-i Şerîfi'nde Cuma namazı kılınarak Kur'an'ın nurlarından ve salâttan feyzalınacaktır. Namazdan sonra sakal-ı şerif ve sancak-ı şerif taşınarak daireye gidilecektir. İçeriye girilmeden önce bir dua okunacak ve kurbanlar kesilecektir. Tören sırasında camiden Meclis'e kadar Kolordu Kumandanlığı tarafından askerî birliklere özel tertibat aldırılacaktır.

3. O günün kudsiyetini sonsuza kadar ulaştırmak maksadıyla bugünden itibaren vilâyet merkezinde Vali Beyefendi Hazretleri'nin düzenlemesi ile hatim indirtilip Buhârî-i Şerîf okutulacak, hatmin geri kalan kısmı Cuma namazından sonra Meclis'in önünde tamamlanacaktır.

4. Kutsal ve yaralı vatanımızın her köşesinde aynı şekilde bugünden başlayarak Buhârîler okunup hatimler indirilecek, Cuma günü ezandan önce minarelerde salâvâtlar getirilecek, teb'anın biran önce kurtulup saadete ermesi duası da ilâveten okunacaktır. Cuma namazının kılınmasından vatanın her tarafının kurtulması maksadıyla yapılan millî çalışmaların önemi ve kutsallığı, milletin her ferdinin vekillerinden meydana gelen Büyük Millet Meclisi'nin yapacağı vatanî vazifeyi ifa mecburiyeti hakkında öğütler verilecektir. Daha sonra din ve devletimizin, vatan ve milletimizin kurtuluşu, selâmeti ve istiklâli için dua edilecektir. Bu dinî ve vatanî merasimin tamamlanıp camilerden çıkılmasından sonra Osmanlı topraklarının her tarafından hükümet makamına gelinerek Meclis'in açılmasından dolayı resmî tebrikler sunulacaktır. Yine her tarafta Cuma namazından önce uygun şekilde Mevlid-i Şerîf okunacaktır.

5. İşbu tebliğin hemen yayınlanıp gönderilmesi için bütün vasıtalara başvurulacak ve hızlı bir şekilde en ücra köylere, en küçük askerî kıt'alara ve memleketin bütün kuruluşlarına ve müesseselerine yollanması sağlanacaktır. Ayrıca büyük levhalar hâlinde her tarafa asılacak ve mümkün olan yerlerde bastırılıp bedava olarak dağıtılacaktır.

6. Cenâb-ı Hak'ka tam bir muvaffakiyet için niyaz edip yalvarıyoruz.

Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal".

 

 Atatürk’ün 23 Nisan 1920’de Meclisin açılacağı gün Hacı Bayram-ı Veli Camii'ndeki Cuma Namazı'nda müthiş izdiham vardı.  Cuma namazından sonra tekbirler eşliğinde yola çıkıp, kurbanlar kesildikten sonra dualarla Meclis’i açmıştı. Hacı Bayram Veli'nin üzerinde ayetler yazan sancağı ve Sinop Mebusu Hoca Abdullah Efendi'nin başı üzerinde taşıdığı yeşil örtülü bir rahledeki Kur'an-ı Kerim kalabalığın önündeydi.

Fehmi Hoca yüksek sesle hatim duasını okuduktan sonra Mustafa Kemal Paşa tarafından meclis açıldı. İçeri giren bütün mebuslar sıralara oturmuştu. Hoca mebuslar Meclis'te hep bir ağızdan dua ediyor ve Buhari-i Şerif okuyorlardı. Bayraklarla süslenen kürsüye Hacı Bayram-ı Veli'nin sancağı dikildi. Kur'an-ı Kerim kürsüye kondu.

Sinop mebusu Şerif (Avkan) Bey kürsüye gelerek, "... Milletimizin dahili ve harici istiklal-i tam dahilinde mukadderatını bizzat üstlendiğini ve idare etmeye başladığını bütün cihana ilân ederek Büyük Millet Meclisi'ni açıyorum" diyerek meclisi açtı.

 

Mehmet Özgür Ersan (Yesari Abdal)

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 565
Toplam yorum
: 51
Toplam mesaj
: 1
Ort. okunma sayısı
: 560
Kayıt tarihi
: 20.09.13
 
 

06 Mayıs 1974 Çorum Sungurlu'da doğdu. Yaşamının büyükçe bir bölümünü Mamak’ın gecekondu mahallel..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster