Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

02 Eylül '06

 
Kategori
Arkeoloji
Okunma Sayısı
27998
 

Hattiler ve Hititler

Hattiler ve Hititler
 

Hattiler, Anadolu’nun ismi bilinen en eski halkıdır. Hititlerden önce Orta Anadolu’da şehir devletleri biçiminde örgütlenen Hatti prensliklerinin büyük bir bölümü Kızılırmak nehrinin oluşturduğu yayın içinde yer alıyordu. Bu Hatti prensliklerinin en önemlileri; Alacahöyük (Arinna), Hattuş (Boğazköy), Alişar, Eskiyapar, Horoztepe, Hasanoğlan, Etiyokuşu ve Mahmatlar’da bulunmaktaydı.

Çoğu kişi Hattilerle Hititleri birbirine karıştırır ve ikisinin aynı halk olduğunu düşünür ancak bu doğru değildir: Hattiler, Hititlerden önce bölgede varlık gösteren yerli bir Anadolu halkıydı. Ancak bu halk başta din ve kültür olmak üzere Hitit uygarlığı üzerinde çok büyük etkiler yapmıştır. Öyle ki, Hititler Hatti ülkesinin siyasal egemenliğini ellerine geçirdikleri zaman sahip oldukları toprakları yine eskiden olduğu gibi "Hatti ülkesi" şeklinde tanımlamaya devam etmişlerdir. Bundan dolayı dönemin diğer devletleri de Hititleri Hattiler şeklinde tanımlamışlardır. Aslında Hitit adı da Hatti şeklinde telaffuz edilen kelimenin bozulmuş halidir ve kesinlikle uydurma bir isimdir. Kafaların karışmaması için izninizle bu konuyu biraz açmak istiyorum: Hitit İmparatorluğunun yıkılmasından sonra Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Suriye bölgesinde yaşamış olan Geç Hititlerin adı Tevrat’ta "Htt" şeklinde geçer ve bu "Htt" harfleri gerçekte Hatti kelimesine karşılık gelir. Ancak İbranice bir Sami dili olduğu ve Sami dillerinde sesli harfler yer almadığı için Tevrat’ta bu uygarlığın ismini gören kişiler onu yanlış bir biçimde Hitit olarak telaffuz ettiler. İşte Hitit ismi bu şekilde ortaya çıktı. Sonra Hattilerle Hititlerin aslında farklı halklar oldukları anlaşılınca bir karışıklığa meydan vermemek için şu anda bizim Hititler diye bildiğimiz halk yine "Hitit" şeklinde tanımlanmaya devam edildi.

Daha öncede dediğim gibi Hattiler Anadolu’nun yerli halkıdır ve Hititler gibi Hint-Avrupa kökenli değillerdir. Dilleri günümüzde bilinen hiçbir dil grubuna girmese de Asya kökenli bir dil olduğu anlaşılıyor. Hatti dilinde kelimeler, sabit bir kelime köküne ön ve sonekler ilave edilerek türetiliyordu. Bu dilde özellikle önek kullanımı yaygındı ve çoğul hale getirmek için gerekli ek kelime başına ekleniyordu. Mesela Hatti dilinde Şapu Tanrı demektir, Waşapu ise Tanrılar anlamına gelir. Binu çocuk Lebinu çocuklar demektir. Tabi Hattiler döneminde Anadolu’da yazı kullanılmadığı için Hattice hakkındaki bu kısıtlı verilere Hitit arşivlerinde yer alan bazı Hattice metinler yoluyla ulaşabiliyoruz. Zira Hatti dili Hitit egemenliği döneminde de özellikle dini metinlerin ve dua metinlerinin yazılmasında kullanılmıştı ve halk bu dili konuşmasa da olasılıkla rahip sınıfı Hatti diline hakimdi. Yapı olarak Hattice’den çok farklı olan Hititçe ise aynı İngilizce, Fransızca, Yunanca gibi bir Hint-Avrupa dilidir ve yazıya dökülen dolayısıyla varlığı bilinen en eski Hint-Avrupa dilidir.

Anlaşıldığı gibi köken olarak birbirinden tamamen farklı olan bu iki halk, Hitit kökenli bir yönetici sınıfın tüm bölgeyi ele geçirip merkezi bir yönetim kurmasından sonra aynı siyasi yapı içinde birleşmiştir. Hatti kültürü, Hitit kültürü üzerinde öyle büyük izler bırakmıştır ki Hitit Tanrılar topluluğunun en önemli Tanrıları Hatti kökenlidir ve Hitit mitolojisini meydana getiren mitlerinde çoğunluğu yine Hatti kökenlidir.

Hint-Avrupa kökenli Hititlerin Hattilerin kültürünü ne kadar çok benimsediklerini gösteren en belirgin şey, eskiden Hatti egemenliğinde olan bölgeyi ele geçirdikten sonra bile orayı "Hatti ülkesi" olarak tanımlamaya devam etmeleri ve hatta kendilerine de Hattili demeleridir. Ancak ülke nüfusunun büyük bir kısmının Hatti kökenli olması da bu tutumun bir nedeni olabilir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Merhaba, Hatti dilinin gunumuzde hicbir dille akrabaliginin olmadigini yazmissiniz ancak bunun dogru olmadigini dusunuyorum. Zira Hatti ve Hattilerden etkilenen Hititlere ait yazitlarda bulunan bir cok kelimenin anlamli cevirileri bir Kuzey Kafkas milleti olan Cerkes dili ile yapilabilmistir. Bilim adamlari bu konuda henuz net bir sonuca ulasamadi gibi ortada resmi olmayan duyumlar dolasiyor olabilir. Cunku varliklari suan cok az olan Cerkeslerin kamuoyu olusturmalarinin zor olduguna inaniyorum. Ancak hem dil, hem bulunan kalintilar, hem de Cerkescedeki eskiden beri suregelen soylencelerde Hattilerle iliskili bir cok bulgu vardir. Orneklerini daha sonra verebilirim dilerseniz. O kadar benzesiyorki bunu inkar etmek bile bile yoksaymak demek olur. Calismalarinizda basarilar dilerim.

K. Kutlu Aydemir 
 14.01.2010 4:44
 

Ben de sizin gibi düşünüyorum.Hiçbir ırk ari kalmadığı gibi yok olmaz da. Mutlaka Anadolu halkları karışıp kaynaşarak günümüze kadar gelmiştir. Zaten Anadlu'da yaşayan insanların bu kadar farklı gen yapısına sahip olmasını da bu şekilde açıklayabiliriz. Teşekkürler...

sevda sevgi 
 04.09.2006 16:37
Cevap :
Sözlerinize aynen katılıyorum Sevda hanım. Bende size teşekkür ederim. Saygı ve sevgiler...  06.09.2006 14:59
 

Hocam, bir de Etiler var, kimlerdir bu Etiler. Amblemleri de hani şu Eti bisküvilerininki.. Teşekkürler

Bayram'lık Ağız 
 03.09.2006 8:13
Cevap :
Merhabalar,eskiden Etiler denilen kavim Hititlerdir. Ancak Eti yanlış bir kelime olduğu için artık bunu kullanmıyoruz. Eti kelimesinin çıkış öyküsüde şöyle; Biliyorsunuz eskiden Türk aydınlarının yabancı dili Franszıcaydı.Fransızlarda H harfini fazla telaffuz etmedikleri için kendi dillerinde Heti dedikleri Hititlerin ismini Eti diye telaffuz ederlermiş. İşte Eti lafı buradan geliyor. Yani Etilerle Hititler aynı halktır. Aslında o dediğiniz amblemde Hititlere ait değildir Hattilere aittir. Başka bir yazımda da bu konuya daha ayrıntılı bir şekilde değinmeyi düşünüyorum. En içten saygı ve sevgilerimle...  03.09.2006 19:23
 

Atatürk'ün Etiler ile ilgili araştırma yaptırdığını biliyorum. Acaba ne gibi sonuçlara ulaşılmıştı?

sevda sevgi 
 02.09.2006 18:09
Cevap :
Merhabalar, Evet dediğiniz gibi Anadolu uygarlıklarının araştırılmasına ve arkeolojiye çok önem veren Atatürk Hititler hakkında da araştırma yaptırmıştı. Hatta resminde görülen Alacahöyük kentinde ki kazıları Atatürk kendi imkanlarıyla finanse etmiştir. Alacahöyük kazısında Hatti uygarlığına ait 13 prens mezarı bulundu ve bunlar içlerinde çıkan güneş kursları sebebiyle çok önemldir. Bu konu uzun ve daha sonra bir yazıda buna değineceğim. Birde o zaman Atatürk Hitit, Sümer gibi halkların Türk kökenli olup olmayacağı ile ilgili araştırmalar yaptırmış ve bir dönem Hititler Türk sanıldıkları için Etibank, Sümerbank gibi bankalar bile kurulmuş. Ancak daha sonra Hititlerin ya da Sümerlerin Türk olmadığı anlaşıldı tabi. Kanımca şu anda Anadolu'da yaşayan insanlar olarak elbetteki Anadolu halklarının mirasçıları bizleriz. Ayrıca bu topraklarda yaşayan herkes Orta Asya'dan gelmedi tabi ki içimizde Hititlerin, Urartuların torunlarıda yaşamaya devam ediyor:) Saygı ve sevgilerimle...  03.09.2006 19:33
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 130
Toplam yorum
: 273
Toplam mesaj
: 135
Ort. okunma sayısı
: 4609
Kayıt tarihi
: 08.08.06
 
 

Ege Üniversitesi Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi bölümü mezunuyum. Şu anda Marmara Üniversitesi ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster