Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

06 Mayıs '15

 
Kategori
Beslenme / Diyet
Okunma Sayısı
419
 

Hipertansiyon, Vejeteryan - Kilo Kaybı ve DASH Beslenme tipi ile ilişkisi

Hipertansiyon, Vejeteryan - Kilo Kaybı ve DASH Beslenme tipi ile ilişkisi
 

Vücut ağırlığındaki artış hipertansiyon için güçlü bir risk faktörüdür.


Hipertansiyon - Vejeteryan Diyeti

Vejeteryan beslenme; et, kümes hayvanları ve balık tüketimi yerine tahıllar, baklagiller, yağlı tohumlar, sebzeler ve meyveler gibi bitkisel kaynaklı besinlerin tüketilmesi anlamına gelmektedir.

Lakto-ovo-vejeteryan olan bireyler; yumurta ve süt ürünlerini tüketirler, fakat diyetlerinde et, kümes hayvanları ve balık yer almaz. Birçok vejeteryan bu gruba girmektedir. Lakto-vejeteryan olan bireyler; et, kümes hayvanları, balık ve yumurtadan kaçınır, fakat süt ürünlerini tüketirler. Katı vejeteryan veya veganlar; et, kümes hayvanları, balık, yumurta, süt, peynir ve diğer süt ürünleri dâhil hayvansal ürünlerin hiçbirini tüketmezler.

Veganlar, katkı olarak kullanılan tüm hayvansal besinlerden de kaçınırlar. Semi vejeteryanlar ise sadece et, kümes hayvanları veya balığı ara sıra tüketirler.

Tahıl ürünleri, kuru baklagiller, sebzeler ve meyveler üzerinde odaklanan vejeteryan diyetleri, düşük yağlı ve yüksek posalıdır. Aslında vejeteryan bir diyet, sağlıklı beslenme önerilerini içerir ve uygulanması kolaydır.

Vejeteryan beslenme ve sağlık arasında pozitif bir ilişki olduğu bilinmektedir. Vejeteryan diyetleri, düşük kan basıncı ile ilişkili bulunmuştur. Kan basıncı prevalansının yüksek olduğu gelişmiş ülkelerde vejeteryan olmayanlara göre daha düşük kan basıncı görülmektedir.

Yapılan bir çalışmada lakto-vejeteryan Hintli hipertansiyonlu ve normotansif bireylerde risk faktörü olan mikro besin öğesi yetersizliği durumu araştırılmıştır.

Protein ve yağ alımında normotansif ve hipertansif bireyler arasında bir fark bulunmamıştır. Hipertansif erkeklerde, normotansif erkeklere göre n–6 yağ asidi alımı daha yüksek, n–3 yağ asidi alımı daha düşük bulunmuştur.
Potasyum, bakır, folik asit ve vitamin C alımları hipertansiflerde anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur.
Sonuç olarak, lakto-vejeteryan hipertansif Hintli yetişkinlerde düşük vitamin C, folik asit ve çinko hipertansiyon için olası bir risk faktörü olduğu belirlenmiştir.

Vejeteryan diyetin spesifik komponentleri (K, Mg ve Ca) kan basıncını düşürücü etkiden sorumlu olabilir. Aynı zamanda, düşük yağ ve yüksek lif gibi makro besinler de vejeteryan diyette fazladır ve bunlar epidemiyolojik olarak düşük kan basıncı ile bağlantılıdır.

Epidemiyolojik kanıtlar vejeteryan diyetteki elementlerin kan basıncını düşürme eğilimleri olduğunu göstermiştir. Fakat tek tek mikro – makro besinlerin değiştirilmesiyle yapılan çalışmalar kan basıncı üzerinde sürekli ve önemli etkiler oluşturmamaktadır.

Hipertansiyon - Kilo Kaybı ile İlgili Diyetler

Bugün şişmanlık bir hastalık olarak kabul edilmektedir.

Şişmanlık çeşitli yönlerden bireyin sağlığını olumsuz yönden etkilemektedir. Özellikle orta yaşlı ve yaşlılarda ağır vücudun taşınması, eklemlerde ağrıların artmasına yol açar, kas hareketlerinin verimi azalır. Fiziksel ve mental hareketsizliğe yol açabilir.
Kalp, damar, böbrek ve pankreas gibi sistemlerin işlevsel bozukluğuna yol açabilir, çeşitli organların işlevsel bozukluğu sonucu, bazı kronik hastalıkların oluşum riski artar ve bunlar da yaşam süresinin kısalmasına neden olur.

(Diyet kalitesi, indeksi ve sağlık üzerindeki etkileri)

Beden ağırlığı arzu edilen sınırın % 15’ini geçmeyecek düzeye indirilmelidir.
Ailede hipertansiyon öyküsü olanların beden kütle indeksini (BKİ) 20 – 25 kg/m2 arasında tutmaları gerekir. Fazla ağırlık, dengeli, düşük enerjili diyet ve düzenli fiziksel egzersizle makul bir sürede BKİ’nin 25 kg/m2 sınırına indirildiğinde kan basıncında düzelme görülebilir.

Vücut ağırlığındaki artış hipertansiyon için güçlü bir risk faktörüdür.
Kilo kaybının kan basıncı üzerine etkilerini anlayabilmek için rastgele kontrollü çalışmaların meta-analizi yapılmıştır. 1966 ve 2002 yılları arasında toplam 4874 bireyden oluşan 25 çalışma incelenmiştir.
Enerji sınırlandırılması uygulanması ile oluşan ortalama 5.1 kg’lık net vücut ağırlığı kaybı ile sistolik kan basıncında 4.44 mmHg ve diyastolik kan basıncında da 3.57 mmHg’lık önemli bir düşüş görülmüştür.

Dolayısıyla kilo kaybı antihipertansif ilaç tedavisi gören bireyler için faydalı bulunmuştur. Kilo kontrolü hipertansiyon prevalansının yükselmesinin ve dolayısıyla kardiyovasküler morbidite ve mortalite artışının önlenmesinde son derece önemlidir.

Hipertansiyon - DASH Diyeti (Dietary Approaches to Stop Hypertension)

Besinlerin veya diyet tiplerinin kendisi, tek tek besinlerden daha önemli olabilir.
(DASH–Hipertansiyonu Durdurmada Diyetsel Yaklaşımlar) çalışması, özel bir diyet tipinin (DASH diyet tipi) kan basıncını 1 adet antihipertansif ilaç ile tedavi kadar düşürdüğünü göstermiştir.

DASH diyeti aynı zamanda antihipertansif tedavisinin etkinliğini de artırmaktadır. Hipertansiyon öncesi evrede olan bireylerde DASH diyetinin kan basıncı düşürücü etkisi hipertansiyon gelişimini engelleyecek düzeydedir.

Diğer nonfarmakolojik müdahalelerde de olduğu gibi DASH diyetinin mortalite ve morbiditeyi azalttığı yönünde doğrudan bilgi yoktur.

Fakat hipertansif hastalar üzerinde kan basıncı düşürmesi ve kardiyovasküler risk profilini olumlu değiştirmesi nedeniyle faydalı etkisi olacağı tahmin edilmektedir.
Dolayısıyla 1997’den bu yana ulusal rehberle DASH diyeti de önemsenmektedir.

DASH diyeti kan basıncına pozitif yararı olan makro ve mikro besin ögelerini içerecek şekilde oluşturulmuştur. Bu diyet yüksek potasyum, magnezyum, kalsiyum, lif ve çoklu doymamış/doymuş yağ asidi oranı, düşük total ve doymuş yağ içermektedir.

Diyetin özelliği, yeterli derecede hayvansal ürünleri içermesi ile lezzetinin vejeteryan olmayanlar için yenilir hale gelmesi ve kolay bulunan ve özel işlemlerden geçmemiş besin maddelerinin kullanılmasıdır. Dolayısıyla meyveler, sebzeler ve düşük yağlı süt ürünleri kullanılır. Tüm tahılları, kümes hayvanlarını, balığı ve fındığı içerirken yağ, kırmızı et, tatlı ve şeker içeren meşrubatlar azaltılmıştır.

Örneğin 2100 kkal’lik DASH diyeti enerjinin;
% 18.0’ı proteinden,
% 58.0’ı karbonhidrattan,
% 27.0’ı yağdan,
% 7.0’ı doymuş yağ asitlerinden,
% 10.0’ı tekli doymamış yağ asitlerinden ve
% 10.0’ı çoklu doymamış yağ asitlerinden oluşur.

Diyet; 31 g/gün posa, 150 mg/gün kolesterol, 4700 mg/gün potasyum, 500 mg/gün magnezyum, 1240 mg/gün kalsiyum ve 100 mmol/gün sodyum içermektedir.

Besin Ögeleri Miktarı

Protein % 18.0
Karbonhidrat % 58.0
Yağ % 27.0
Doymuş Yağ Asitleri % 7.0
Tekli Doymamış Yağ Asitleri % 10.0
Çoklu Doymamış Yağ Asitleri % 10.0
Posa 31 g
Kolesterol 150 mg
Potasyum 4700 mg
Magnezyum 500 mg
Kalsiyum 1240 mg
Sodyum 100 mmol

DASH diyetinin besinler ve porsiyonları ile ilgili olarak ise;

*günlük ? 4 porsiyon meyve veya meyve suyu [1 porsiyon= 1 orta boy meyve (100 g) veya meyve suyu (200 ml)],

*günlük ? 4 porsiyon sebze [1 porsiyon= 0.5 kase pişmiş sebze (50 g), 1 kase sebze salatası],

*günlük ? 3 porsiyon süt ürünleri [1 porsiyon= süt (200 ml), yoğurt (100 ml) veya peynir (25 g)],

*günlük en fazla 4 porsiyon yağ (4 çay kaşığı),

*haftada ? 3 kez balık (1 porsiyon= 120 g pişmiş),

*haftada en az 1 kez kuru baklagiller (1 porsiyon= 50 g pişmiş),

*haftada 4 kez tuzsuz yağlı kuru yemişler ve fındık (1 porsiyon= 30 g),

*haftada en fazla 2 porsiyon ile sınırlandırılan kırmızı et (1 porsiyon= 100 g pişmiş)

tüketimi önerilmektedir.

Ayrıca; tereyağı, tuzlu yiyecekler ve tuz eklemeden kaçınılmalıdır ve tekli veya çoklu doymamış yağlı ve az tuzlu margarin (her 100 gramda < 380="" mg="" sodyum)="">
Bunun yanında, günde en fazla 4 fincan kafeinli içecek (kahve, çay gibi) ve haftada 4 kez 10 g alkol içeren alkollü içecek tüketilebilir.

DASH Diyetinin besin tüketim sıklığı önerileri

Besinler Miktarları

Meyve veya meyve suyu Günlük ? 4 porsiyon
(1 porsiyon; 1 orta boy meyve-100 g veya 200 ml meyve suyu)

Sebze Günlük ? 4 porsiyon
(1 porsiyon; 0.5 kase pişmiş sebze-50 g veya 1 kase çiğ sebze)

Süt ve süt ürünleri Günlük ? 3 porsiyon
(1 porsiyon; 200 ml süt veya 100 ml yoğurt veya 25 g peynir)

Kırmızı et Haftada ? 2 porsiyon
(1 porsiyon; 100 g pişmiş)

Balık Haftada ? 3 porsiyon
(1 porsiyon; 120 g pişmiş)

Kurubaklagil Haftada ? 1 porsiyon
(1 porsiyon; 100 g pişmiş)

Sıvı yağ Günlük ? 4 porsiyon
(1 porsiyon; 4 çay kaşığı)

Tuzsuz yağlı tohumlar, fındık Haftada 4 porsiyon
(1 porsiyon; 30 g)

İçecekler Kafeinli içecekler; günlük ? 4 fincan

Alkollü içecekler; haftada ? 4 kez (10 g alkol)

Yaş ortalaması 47.9 yıl olan 54 birey üzerinde DASH diyeti ile düşük yağlı (% 23.0 yağ) diyet tüketimlerinin kan basıncı üzerine etkileri araştırılmıştır. DASH diyeti tüketen bireylerde düşük yağlı diyet tüketen bireylere göre hem sistolik hem de diyastolik kan basıncında önemli derecede düşüş gözlenmiştir.

DASH diyeti yüksek kan basıncı için etkili bir nonfarmakolojik tedavidir.

Hipertansiyonlu katılımcılarda DASH diyetiyle kan basıncında görülen düşme, evre 1 hipertansiyonda kullanılan monoterapi ile etki gücü açısından benzerdir. Ayrıca prehipertansiyonlu bireylerde DASH diyeti ile kan basıncında düşme görülebilir.

Alkol Tüketimi

Alkol tüketimi ve hipertansiyon arasındaki ilişki ulusal ve uluslar arası hipertansiyonun önlenmesi tedavisi rehberlerinde belirtilmiştir.
Kan basıncı yükselmesine yatkınlık oluştursa da düzenli şekilde az-orta miktarda alkol tüketimi koroner olaylara ve muhtelif iskemik inmeye karşı koruma sağlamaktadır. Fakat daha yüksek düzeyler hemorajik, iskemik inme, aritmi ve ani kardiyak ölüm riskini artırmaktadır. Fazla miktarda alkol kullanımı aynı zamanda antihipertansif ilaç tedavisine direnç oluşturmakta ve alkolle ilişkili kardiyomiyopatiye neden olmaktadır.

Alkol tüketimi normal kilolu erkeklerde günde ? 2 alkollü içecek (30 g alkol) ve normal kilolu kadınlarda günde ? 1 alkollü içecek (15 g alkol) ile sınırlandırılmıştır. Tek seferde fazla miktarda alkol alımı ek kardiyovasküler riskleri de beraberinde getirir.


Hepinize sağlıklı günler diliyorum...

Harun Kelebekoğlu

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yüksek tansiyon adayı olarak oldukça işime yarayacak bilgiler edindim. Teşekkür ederim.

Muharrem Soyek 
 05.09.2015 16:48
 
Toplam blog
: 18
Toplam yorum
: 4
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 5690
Kayıt tarihi
: 04.10.13
 
 

Üniversite'den itibaren sokakları incelemeye başladım. İnsan tanımak, hikayeleri paylaşmak başl..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster