Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

02 Mayıs '15

 
Kategori
Edebiyat
Okunma Sayısı
311
 

İstanbul'un gözleri

İstanbul'un gözleri
 

“İstanbul’un Gözleri”, Ayten Mutlu ’nun şiir kitabının adı. Ayten Mutlu, yazmaya henüz ortaokul yıllarında yerel gazetelere öykü ve şiirler yazarak başlıyor. Daha sonra İmece, Yazko Edebiyat, Edebiyat 81, Varlık, Hürriyet Gösteri, Yaşasın Edebiyat, Şiirlik, Yeni Biçem, Düşlem, Sonbahar, Ludingirra, öteki-siz, Şiiri Özlüyorum dergilerinde ve değişik gazetelerde deneme ve inceleme yazıları ile şiirleri yayımlandı.

1997 İbrahim Yıldızoğlu Şiir ödülünde birinciliğe, 2001’de Yalova Uluslararası Şiir Etkinliğinin Şiir ödülüne 2005'te M. Sunullah Arısoy şiir ödülüne değer görüldü.

Yapıtları:Dayan Ey Sevdam (1984),Vaktolur (1986),Seni Özledim (1990),Kül İzi (1993),Denize Doğru (1994),Çocuk ve Akşam (1999),Taş Ayna (2003),Yitik Anlam Peşinde (2004),Ateşin Köklerinde (2005)Uzun Gemide Akşam / Soir Dans le Bateau Long (Mustafa Balel'in çevirisi ile) [2008]

İstanbul’un Gözleri,nin dış kapağının maviliğine turuncu bir top düşmüş. Maviyi tamamlayan beyazlık, arka kapakta siyahlık. Yapıttaki şiirlerin içeriğiyle de örtüşüyor. Kitabın tasarımını, Vedat Akdamar özenle yapmış.

 “Bir şiir kitabı yayımlamak, derin bir uçuruma gül yaprağı atarak gelecek sesi beklemektir” diyor Don Marguis. Ayten Mutlu’ da “İstanbul’un Gözleri’nde sonsuzluğa bir gül yaprağı atıyor. İmgelerin büyülü gücünü,geçmişten alıp geleceğe taşıyor. İstanbul’un Gözleri’nde, 80 şiir var. Her şiirde, yaşamın bir kesiti, değişik açılardan kurgulanmış.

Mugura Maria Petrescu; “ “İstanbul'un Gözleri, şairin kabul edip varsaydığı çaresiz yitik ruh halini yaşayan kalbinin derinliklerine sürülerek inen bir sıla özlemi olarak uzun zaman önca yazılan bir oyun anlatımı ve dizelere dökülen bir yapıttır.” diyor.

Kitaba yazdığı önsözde, Mircea Barsila ise, “Bir şair olarak, Ayten Mutlu konularını engin bir yelpazeden seçiyor. Yaşama dair her şeyi şiirine taşıyabiliyor. Gösterişçi prosedürlere hiç yüz vermeksizin ve lirizmin lehinde saçma ve demode şiirsel modanın tuzağına düşmeden ve dramatik fısıltılarla günah çıkarma odasına uğramadan yazıyor şiirini...” saptaması yapıyor

Ayten Mutlu’nun şiirlerinde, yeni şairlerin birçoğunda görüldüğü gibi dize başlarında büyük harf ve noktalama yoktur. Günümüz şairleri, duygularını, düşüncelerini, gözlemlerini dilbilgisi kurallarına bağlı kalmadan okura iletmeyi yeğlerler. Bu yöntem ilk kez Fransız şairi, Guillaume Apollinaire’nin şiirlerinde görüldü. Dadaizm, Fütürizm, Sürrealizm etkileri, şiirde de görüldü. Bu yazın akımları, alışılagelen kurallara başkaldırdılar. Başkaldırmakla da kalmadılar, hemen hemen tüm kuralları yıkarak özgür, alabildiğine serbest bir yazın oluşturdular.

Ayten Mutlu’nun şiirlerinde de bu yazın akımlarının etkileri görülüyor. O da düş gücünü, alabildiğince özgürce kullanıyor. Her türlü kaygıyı dışlayarak düşüncelerini, duygularını ortaya koyuyor. Düşlemler, şiirlerinin dokusu içinde yer alıyor. “Orgazm” adlı şirinde; bilinçaltı verilerini, usun egemenliğinden sıyrılarak duygu patlamasını, erotik sözcükler kullanmaksızın örgüler.

bedeninde yangın izleri gizli                                                                                                                     sen hiçbirini sağaltmamışsın                                                                                                                 sığlarda erimiş kâğıttan kayıkların                                                                                                       yaslanıp kederli pruvasına                                                                                                                       hiçbir gemiyi batırmamışsın (s.50)

Ayten Mutlu'nun imgelerle yoğunlaştırılmış şiirlerinde; bir yandan korkunun, güzelliğin, sevginin, aşkın, yalnızlığın, özlemin, ayrılığın, öfkenin, çağırışın, çığlığın… Uyumlu bir biçimde birbirine karıştığı bir evrenin kapıları aralanırken, öte yandan da onun kendisiyle iç hesaplaşmasının yansıdığı lirik bir atmosfer görülür.

İkinci Yeniler’de görülen somut, soyut kavramları yan yana kullanma; sözcüklere yeni anlamlar yükleme Ayten Mutlu’nun şiirlerinin dokusunda yer alıyor. Konuları, yaşamın her kesitinden. Aşk, sevgi, yalnızlık, korku, ayrılık, doğa, acı, ölüm… temleri, ustalıkla geliştirilmiş.

Aşk, sevgi, yalnızlık, korku, ölüm, savaş, göç, orgazm, erguvan, çığlık, iğne, rüzgâr, kuş, zaman, gece, anılar, yol, barış…izlencelerini; geniş, renkli, engin bir evrenden oluşturmuş; imge gücüyle besleyerek imbikten geçirmiş Ayten Mutlu.

Mutlu ’nun kalbinin derinliklerinden süzülerek söze dönüşen, insanı, kendi evrenine çeken dizelerden bazıları: sadece düşünceden geçiyor atlar/içimize gidelim ateşin ve külün barıştığı toprağa/durgun akardı yaşam/kalabalık bir yalnızlıktan kaçıp/yalnız bir kalabalığa karıştık/düşlerin yitik, kalbin kül olduğu yerde/Çingeneler yağmur topluyor çöp bidonlarından/yıldızlar ışırdı ezgilerde/kör bir sokak çalgıcısı şimdi aşk/hayatın kirletmediği bir düş/rüzgârın elindeki arp/boynu bükük bir yalnızlık kalmış/acılar denizinde bir çığlık belki insan/imbikten damıtılan suskunun ilk dizesi/yağmurun ıslak dudaklarında… Bu dizelerde; somutlaştırmalar, soyutlaştırmalar, eğretilemeler yoğunlukta. Mutlu ’nun şiirleri bir deniz; derinliğiyle, gözün erişemeyeceği genişliğiyle, sınırsız gücü, güzellikleriyle okurda iz bırakıyor. Şiirleri,dünya görüşünün,yaşantısının yansıtıcıları. Çektiklerini, acılarını, duyduklarını, özlediklerini, aşklarını, sevgilerini, yalnızlıklarını şiirlerinde dile getiriyor.

İstanbul’un Gözlerişiiri, kitabının odak noktasında yer alıyor. Anılar ormanı, ışık ormanı, ışık şehir, firuze nehir, gizli kapı, ipek çarşaflı bir gül kurgusal öğeler; Maçka parkı, Beşiktaş iskelesi, Dolmabahçe, Ortaköy, Mısır çarsısı gibi İstanbul’u simgeleyen yerler.

Mutlu’nun şiirlerinde; “yalnızlık ”izleği, soyutlamalarla derinleştirilmiş.

yalnızlık ve ben                                                                                                                                           bırakıp sesleri masa örtülerine                                                                                                               yürüdük (s.26)

uyandırmak için seni                                                                                                                                 bütün geçmişini yeniden yazdım                                                                                                           bir gülü iliştirip yalnızlığına                                                                                                                       unuttum ne varsa unutmadığın (46)

Resim”de,”at” motifi; Ortadoğu’da Ay’da “ “ay” motifi; “Duyuyor musun ?”da “zil” motifi;”Femina” da “dans” motifi… gibi benzer motifler, şiirlerin dokusuna işlemiş.

Aşk, yalanlara dönecek sevgileri, yarınlara ertelenen düşleri onarır.

söylediğin yalanlara dönerse bir gün                                                                                         söylemediğin bütün sevgiler                                                                                                                   kırılırsa incecik dallar gibi                                                                                                                         yarınlara ertelediğin düşler                                                                                                                     aşk onarır.(s.126)

“Aşk onarır” sözü,şiirin bütün dörtlüklerinin son dizelerinde yinelenmektedir. Bu, şiire ritim ve akıcılık kazandırmaktadır. 

korkunun zafere dönüştüğü an                                                                                                               o altın öpüş değdiğinde anlına                                                                                                                 can ışıktan aynadır, yansıtır diğerini 

Freud, korkuyla cinsellik arasında bir ilişki olduğundan söz eder. Demek ki bir öpüşle korku zafere dönüşebiliyormuş.                                                                                 

“Rüzğâr” şiirinde, kadın küçük; ama kadının acısı denizden daha büyüktür. Toplumun kimi kesimlerinde kadın küçük, değersiz görülür. Bu bakış açısı, şiirde çarpıcı, düşündürücü bir bir biçimde veriliyor.

kadın kum tanesinden daha küçüktü                                                                                                    daha küçüktü deniz kadındaki acıdan(s.73)

Ayten Mutlu‘nun şiirleri seksenli yılların şiirinin özelliklerini taşıyor. İkinci Yeni’nin de izleri görülüyor. Söz bilimsel kurguya sık sık başvuruyor.”Mor ötesi sözcüklere gidelim”(s.22) “sözcüklerle dans ederek rüzgâda”(s.103)

Şiirlerinde;“Pandora,iblis gibi mitolojik öğelere de yer verir Mutlu. (Eski Yunan’da inanışa göre Zeus, kötülük yapan insanları cezalandırmak için çok güzel bir kadın olan Pandora’ yı yaratmıştır.iblis;Eski Yunancada "iftiracı, şeytan" sözcüğünün Arapça karşılığıdır. Eski Türkçede Albız aynı sözcüğün diğer karşılıklarıdır. İslam Mitolojisi’nde İblis, bir melekti. ama sonra şeytana dönüştürüldü.)

Pandora ’ya fısıldadığı ecza                                                                                                                     diyor ki belki çok geç, ama ipek yırtılırken de güler (s.47)

Mutlu’ nun şiirinde, hak, hukuk tanımayan yöneticiler için simgeleşen “tiran”da yerini alır:

Ruhlaraçöreklenen o zalim Tiran

Aytanrıça ’nın. Gümüş Atları”nda; Asurlu bir bahçe,Kybele ’nin suretine bürünmüş, Sümerli bir gecede Aytanrıça ’nın atları, bir şiir suretindedir.

“Kayıp Nota”da; rüzgârın elindeki arp, kayıp notayı arar, bulur.

“Uyandırmak İçin Seni”de; romantizm yağmurunda, bir yaşam kurgulanmış.

“Aşk”ta; Yunan mitolojisine göre dünyanın en güzel kadını olan Helen ve yer tanrısı Hadep de yerlerini alırlar.

Ayten Mutlu, şirinin konuları geniş, engin bir çeşitlilik gösteriyor. Seçtiği konuları, düş evreninde besleyip olgulaştırarak kurguluyor. Özgün derinliği olan şiirlerinde; sözcüklere yeni anlamlar yüklüyor. Onun şiiriyle şiirimiz güzelleşiyor, renkleniyor.

Kitabın tanıtımını, değerli meslektaşım Abdülkadir Güler,”Milliyet Blog ”da yapmıştı. Bloğuna, şairi tanımak istediğimi yazdım. Şair Ayten Mutlu ’ya iletmiş; o da İstanbul’un Gözleri’ni, incelik göstererek sevgi ve saygılarıyla iletti.

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Kendisini tanımıyorum ama değerli bir şair olmalı...

Kerim Korkut 
 17.06.2015 21:24
Cevap :
Ben de şiirlerinden tanıdım.Selamlar.  19.06.2015 14:42
 

Ayten Mutlu'nun İstanbul'un gözleri hakkında bilgilendim teşekkür ederim.Selam ve saygılar.NAHİDE ÇELEBİ

NAHİDE ÇELEBİ 
 04.05.2015 17:00
Cevap :
Nahide Hanım,"İstanbul'un Gözleri"ve şairini,meslektaşım Abdülkadir Güler'in katkılarıyla tanıma fırsatı buldum.İlginize teşekkür ederim;saygılarımla.   05.05.2015 13:09
 

Merhaba sevgili meslektaşım, Ayten Mutlu şiir dalında çok yönlü düşünen bir şair. Şiirleri ince ve has duygulu imgelerle dop dolu. Sözcükleri insanı rahatsız etmiyor. Tanıtmanıza ve aldığınıza sevindim. Size ve değerli şairemiz Ayten Mutlu Hanım efendiye buradan selamlar, saygılar ve mutluluklar diliyorum. Hoş ve esen kalınız efendim...

Abdülkadir Güler 
 03.05.2015 13:20
Cevap :
Değerli Meslektaşım,"İstanbul'un Gözleri"ni ve şairini,sen bana tanıttın.Böylesine seçkin,değerli şairi tanıttığın için teşekkür eder;selam ve sevgilerimi iletirim.Sağ ol.  05.05.2015 13:16
 

Tanıtımınız için sağolun Hüseyin bey.Ayten Mutlu şiirini tanımak isterim.Kitabını,kitaplarını bulup okuyacağım kısa zamanda.Özellikle "İstanbul'un Gözleri"'ni.Selam ve saygılarımla.

Abbas Oğuz 
 02.05.2015 21:45
Cevap :
Abbas Bey,"Ayten Mutlu"nun "İstanbul'un Gözleri"özgün,imgesel derinliği olan şiirleri içeriyor.Duygu yoğunluklu,ilginç şiirler "İstanbul 'un Gözleri.Bana da meslektaşım Abdülkadir Güler,tanıttı.İlgine teşekkür ederim.Selam ve saygılarımla.  05.05.2015 13:28
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 326
Toplam yorum
: 1180
Toplam mesaj
: 5
Ort. okunma sayısı
: 1826
Kayıt tarihi
: 04.12.12
 
 

Hüseyin BAŞDOĞAN, 1942'de Malatya- Arapgir'de doğdu.Arapgir Ortaokulunu, Diyarbakır Öğretmen Okul..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster