Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 
 

Sonsuzluk (Osman Özeker)

http://blog.milliyet.com.tr/yasev

25 Aralık '11

 
Kategori
İzmir
Okunma Sayısı
5824
 

İzmir'in Levantenleri

İzmir'in Levantenleri
 

Osmanlıların özellikle Tanzimat’tan sonra Anadolu topraklarına gelip yerleşmesine ve ticaret yapmalarına olanak sağladığı Avrupalıların genel adı “Levantenler” olarak anılması Levantenlerin varlığını ortaya çıkarmıştır.

     Levantenler özellikle büyük kentlerde ve liman kentlerinde yoğunlaşarak Osmanlı hükümetinin tanıdığı kapitülasyon sayesinde ticaretle uğraşan ve Müslüman olmayan azınlıklar olarak varlıklarını devam ettirmişlerdir.

     Genelde İngiliz, İtalyan, Fransız ve Hollandalı olan bu azınlıklar Osmanlı döneminde önemli bir ticaret merkezi olan İzmir’e gelerek yerleşmişler ve ticari faaliyetlerini de buradan yürütmüşlerdir.

     İzmir’e gelen Levantenler İzmir’in özellikle Bornova ve Buca semtlerini tercih etmişler, yaşantılarını ve ticari hayatlarını da bu iki merkezden yürütmeye başlamışlardır.

    Değişik ülke ve ırk ve mezheplere sahip olmalarına rağmen Levantenler, kendilerine yabancı olan ortamlarda ortak bir kültür, ortak bir yaşam biçimi oluşturarak, özelliklede İzmir Levantenleri bu bölgenin azınlığı durumunda olan rum, ermeni ve Yahudilerle kaynaşarak hayatlarını sürdürmüşlerdir.

    Buca’ya yerleşen Levanten aileler Buca’yı bir sayfiye beldesi olarak görmüşler, yeni mimari tarzları ile Buca’da önemli tarihi yapıları da ortaya koymuşlardır.

Bugün Buca’nın tarihten gelen büyülü köşkleri, kiliseleri ve kendine has Rum evleri ile “gizemli bir kent” özelliği ortaya çıkmaktadır.

   İzmir’e gelip yerleşen ve kendilerine “Levanten” denilen bu aileler Osmanlıya göre “Batılı” , Avrupalılara göre ise “doğuluydular. Bu insanlar Batı Avrupa’dan çıkıp “Levante” yani doğuya yerleşmiş insanlardı. Bu yüzden bu ailelere “doğulu” anlamına gelen “Levanten” denmiştir.

    İzmir’e yerleşen Levantenler genelde halı, incir, üzüm ve pamuk ticaretiyle uğraşmışlar, daha sonraları ise sanayi ilede uğraşmaya başlamışlardır.

   İzmir’e gelerek ticaretle uğraşan Levantenler, İzmir’de ki yabancılarla birlikte yaşama yollarını bulmuşlar, özelliklede Rumlarla, az da olsa Ermeni ve Gürcülerle evlilik yaparak yaşamlarını devam ettirmişlerdir.

     İzmirli Levantenlerin bir önemli özelliği ise kendi dilleri dışında genelde ortak lisan olarak “Rumcayı” kullanmalarıydı.

   Levantenler kendi ana dilleri dışında birçok dil de biliyorlardı. Günlük hayatta Rumca kullanılıyor, Levanten ailelerinin çocuklarının gittiği okullarda ise İtalyanca ve Fransızca öğretiliyor, özel derslerle İngilizce veriliyordu. Tüm bu dillere birde yaşadıkları ülkenin dili olan Türkçede eklenince Levantenler dil bilme bakımından zengin bir yapıya sahip oluyorlardı.

    Kurtuluş Savaşı ve işgal döneminde İzmirli Levanten ailelerinin bir çoğu bu mücadeleye destek vermiş, Türk ordusunu ihtiyacı olan bir çok sanayi malzemesini temin ettikleri söylenmektedir. Levanten ailelerinden olan Fransız Graud ailesi ordunun kaput bezi ihtiyacını İzmir’deki kendilerine ait olan basma fabrikasından sağlayarak Türk Ordusuna destek verdikleri görülmüştür.

     Levantenlerin Anadolu topraklarında ki yaşam ve ticaret hayatları Lozan Antlaşmasına kadar devam etmiş, Lozan Antlaşması sonrası ise; Osmanlı döneminde kendilerine sağlanan ayrıcalıkları kaybedenler ülkelerine geri döndü. Özellikle İzmir’de yaşayan Levantenlerin büyük çoğunluğu Cumhuriyet döneminde de İzmir’de kalarak ticari hayatlarına devam etmişler, bugün İzmir ticaretine azımsanmayacak derecede etki ve katkı koymaktadırlar.

   İzmirli Levantenlerin İzmir’ katkılarına bakıldığı zaman;

     İzmir’de ilk Belediyeyi Levantenler kuruyor. Evliya zadelerle birlikte belediyeyi kurup, ilk meclis üyelerinin de bu ailelerinin mensuplarından oluşmuştur.

      Yine İzmirli Levantenler ilk hava gazı, elektrik şirketlerini kurmuş, yine İzmir’de ilk demiryolu sistemini de onlar kurmuşlardır.

   17 YY. dan bu yana Anadolu topraklarında , özellikle de İzmir’de yaşayan ve ticari, sosyal hayatımıza bir çok katkı ve etkileri olan Levantenlerle ilgili yazılacak, söylenecek çok şeyler olduğu bir gerçek, özellikle de günümüzde İzmirli Levantenlerin bugünün İzmir’e ticari, siyasi etkileri, fayda ve zararları nelerdir,gerçekten Levantenlerin İzmir’in ticari ve sosyal hayatına olumlu etkileri olmuş mudur, yoksa; olumlu etkilerinin yanında olumsuz etkileri de olmuş mudur? Bu konuların araştırmacılar tarafından detaylı bir şekilde incelenerek gerçeklerin ortaya çıkarılması en azından bu günün nesline “Levanten” gerçeğinin olumlu yada olumsuz yanlarının anlatılması gerekecektir.

  Sonsuzluk  (Osman Özeker) 25.12.2011.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

İzmir'de ilk Müsüman Türk ailesi evet Evliyazadeler. Beni etkileyen bir yazı içeriği. Levantenlerin İzmir'in sosyal, siyasi, ticari hayatını nasıl etkilediği daha çok araştırılmalıdır. İzmir'i tarihten bugüne en anlamlı şehir diye düşünmekteyim. Aslında ihtiyaç olan bilgilere değinmişsiniz. Değişik ve ihtiyaç. Selam ve sevgiyle.

Nabide Kılınç 
 27.12.2011 11:08
Cevap :
İzmir'in tarihi, sosyal, ticari, kültürel,siyasi ve kentsel gelişimi ile ilgili gelişmeleri bugüne kadar detaylı bir şekilde araştırılmamış, tarihe ve geleceğe ışık tutacak sağlıklı bilgiler maaalesef ortaya konulmamıştır. yapılan çalışmalar ise "yüzeysel bilgilerin" dışına çıkmamıştır. Bu tür konuların titizlikle incelenerek gelecek kuşaklara doğru ve sağlam bilgiler ulaştırılması en büyük  27.12.2011 13:51
 

Merhaba, Ben, özellikle İzmirin levantenler yönünde şanslı olduğunu düşnüyorum. Onların Çoğunluğu İzmiri vatan bildiler hatta İstiklal savaşında yardımcı bile oldular. Bizi arkadan vuran sözda kendi insanımız görsün. Saygı ve selamlar...

izmirli97 
 25.12.2011 16:38
Cevap :
Levantenler Osmanlının 17 yydan sonrasında Anadoluya yerleşen ve Anadoluyla kaynaşan insanların genel adı. Levantenler en çok da İzmir ve cıvarına yerleşmiş, bölgeye ticari, kültürel anlamda bir çok yeniliklere imza atmış bir toplum. Yani kısaca "bir Anadolu gerçeği".   27.12.2011 13:51
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 270
Toplam yorum
: 222
Toplam mesaj
: 57
Ort. okunma sayısı
: 1561
Kayıt tarihi
: 11.07.08
 
 

1949 Konya Ereğli doğumlu olup, halen İzmir'de oturmaktayım. A.Ü. Eğitim Fakûltesi mezunuyum  Ata..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster