Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

17 Kasım '20

 
Kategori
Dünya
Okunma Sayısı
60
 

Karabağ ve Türk-Rus işbirliği

Bloğuma başlamadan önce, Azerbaycan ve Karabağ sorununun bu aşamaya gelmesinde katkısı inkar edilemeyek olan Rusya'nın, 32 yıl önce Azerbaycan lehinde takındığı tavır ile ilgili "2 Not" düşmek isterim...

*

B i r i n c i s i...

-- Azerbaycan, 5 Ararlık 1936'da SSCB'nin bir cumhuriyetidir...Ermenilerin çoğunlukta olduğu Dağlık Karabağ'ın Şubat 1988'de Azerbaycan'dan ayrılarak Ermenistan'a bağlanma kararı alması iki cumhuriyet(Ermenistan ve Azerbaycan) arasında gerginliklere ve kanlı çatışmalara yol açtı...

Sovyet yönetimi, Dağlık Karabağ'ın bu talebini reddederek bölgeye asker göndrdi ve olayları kanlı bir biçimde bastırdı...

İ k i n c i s i...

Azerbaycan, 23 Eylül 1989'da egemenliğini, 30 Ağustos 1991'de de bağımsızlığını ilan etti. Ermenistan'dan destek alan "Dağlık Karabağ Ermenilerinin" saldırıları sonucunda Azerbaycan'ın güneybatı kesimi Ermeni işgali altına girdi. Azerbaycan Eylül 1993'de Bağımsız Devletler Toplulu'una katıldı...--(1)

*

Ü ç ü n c ü sü(Güncelimiz)...

Ermenistan, 27 Eylül 2020'de, bir kez daha Karabağ'a saldırdı; hedef ayırmadan, askeri ve sivil demeden...

Rusya, başlangıçta fazla ses çıkarmadı; ancak Türkiye'nin, olaya müdahale edince, Rusya, 1988'deki yaptığını tekrarladı ve Ernenistanı uyardı...

Bunun üzerine Ermenistan ile Azerbaycan arasında, 9 Ekim'de, -"sözüm ona(!)"- insani amaçlı kısa süreli bir "ateşkes" duraklaması oldu. Ancak Ermenistan buna uymadı ve tekrar saldırıya başladı...

Bu arada Rusya, belki de, "Türkiya ve Azerbaycan arasında 16 Ağustos 2010'da imzalanan 'Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Stratejik Ortaklık ve Karşılıklı Yardım Anlaşması'nı' hatırlamış olmalı ki, Ermenistan'a karşı biraz daha sertleşti...Zaten, Türkiye'nin, Güney Kafkasya'daki bu çatışmada Azerbaycan yanında olmasının yasal dayanağı da buydu...

Sonunda, Azerbaycan, Rusya ve Ermenistan aralarında vardıkları mutabakat uyarınca, 10 Kasım(2020) saat 00.00 itibariyle bölgede ateşkes ilan edildi.

*

Karabağ'da "Ortak Merkez" Görev Gücü....

-- Bu arada, Rusya ve Ermenistan'ın aralarında vardıkları mutabakat uyarınca, ateşkesin uygulamaya geçtiği sırada, Ermenistan işgali altındaki bazı bölgelerin balirlenen bir takvime göre Azerbayca'a iadesini içeren bir plan yapıldı. Varılan mutabakat çerçevesinde ataşkese uyulup uyulmadığının denetlenmesi amacıyla işgalden kurtarılan Azerbaycan topraklarında, "Ortak Merkez" oluşturulmasına karar verildi.--(2)

Azerbaycan'ın talebi üzerine, Ortak Merkez'de, Türkiye ve Rusya'nın müştereken yer almaları kararlaştırılmıştır. Bu merkezde, yukarıda değidiğim 16 Ağustos 2010 tarihli  "...Türkiye ve Azerbaycan Arasında Stratejik Ortaklık ve Karşılıklı Yardım Antlaşması"nın içeriğine uygun olarak, Türk Silahlı Kuvvetleri  personelinin ve lüzumuna göre sivil personelin görev yapabileceği de belirtilmiştir.

*

Rusya sözünde durur mu?

Bu durum, Türkiye'nin beklentilerini karşılıyor. Rus görev gücünün beş yıl sureyle bölgede bulunması Azerbaycan egemenliği için sorun olabilir. Ancak, beş yıllık sürenin bitmesine altı ay kala, Azerbaycan Rusya'nın çekilmesini talep ettiğinde Rusya çekilecekti(3). 

Rusya sözünde dudur mu? Bu, tarfların birbirlerine karşı olan güvenleriyle ile ilgili bir durumdur. Rusya, sözünde durursa, Türkiye'nin bölgedeki çıkarları da sağlam bir temele dayanır. 

*

Bu meselede Türkiye'nin kazançları ne olabilir?

Bana göre, Türkiye'nin en başta gelen siyasi kazancı, Azebaycan'ın jeopolitik açıdan Türkiye'nin "etki" alanına girmesi ile ilgili bir "güvenlik" kazancıdır...

Bir başka jeopolitik kazanç da, "Sakla samanı gelir zamanı" deyişindeki gibi, daha ileri bir zaman için de, Türkiye'nin Güney Kafkasya'a adım atmasıdır..

Ekonomik kazancı ise, Azerbaycan'ın en büyük doğal gaz sahasının ulaşma imkanınıdır. Aslında bu durum, yalnızaca Türkiye için değil; dünya için de stratejik önemde bir husustur.

K a y b e d e n  kim?

- Kaybeden, ABD'nin yeni başkanı Joe Biden ve Fransa'nın Marcon'u...

- Bundan böyle, Azerbaycan, Karabağ ve Ermenistan ve de dolayısıyla, Güney Kafksya bu iki liderin siyasi gündeminden çıkmıştır artık...

- Bu bölge, artık Türkiye ve Rusya'nın sorumluluğundadır...

 

cdenizkent

 

----------------------- :

(1) Derleme: AnaBritannica, Genel Kültür Ansiklopedisi, Cilt-4, Hürr,yet Yayını,

(2) Sabah Gazetesi, "Bir asır sonra tarihi buluşma", 17 Kasım 2020

(3) Hasan Basri YALÇIN, "Türkiye'nin görev güçleri", Sabah Gazetesi, 17 Kasım 2020

 

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 952
Toplam yorum
: 2445
Toplam mesaj
: 64
Ort. okunma sayısı
: 1381
Kayıt tarihi
: 11.12.07
 
 

İstanbul doğumluyum. İlk, orta ve lise öğrenimi İstanbul'da tamamladım. İstanbul Üniversitesi'nde..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster