Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

01 Ocak '20

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
421
 

Kitaba bir ad vermek

Kitaba bir ad vermek
 
Gazanfer ERYÜKSEL
 
Ne zor iştir kitaba bir ad vermek. Yazı, çiziyle uğraşanlar iyi bilirler bu sıkıntıyı. Şiir ve öykü kitabında bir şiirin veya öykünün adını seçerek çözersiniz bu sıkıntıyı. Olmadı şiirin bir dizesi veya öyküden bir tümce parçası… Burada bir başka sıkıntı vardır. Aynı isimde bir başka kitap olup olmadığı tahtakurdu gibi kemirir içinizi. Arkadaşlara, dostlara sorarsınız. Hele şimdiki gibi internet sorgulamasının olmadığı dönemde daha da zordu bu iş. Yabancı ülkelerde de bu denli titizlenme var mıdır? Bilemem. 
 
Türk asıllı Amerikalı yazar Elif Batuman, Amerika’da “Yılın En İyi Kitapları”  listesinde yer alan ilk kitabı Ecinniler’den sonra ilk romanı Budala ile de Pulitzer ödüllerinde finale kalan üç kitaptan biri olmuş. Kitapları Türkçeye çevrilen Elif Batuman ile Turgay Fişekçi’nin yaptığı söyleşide yukarıda değindiğin sıkıntılarla ilgili ezber bozan bir yaklaşım gördüm. 
 
Çözüm çerçevenin dışındadır
 
“Ecinniler” ve “Budala” sözcükleri hemen herkeste Dostoyevski’yi çağrıştırır. Eğitimi Rus edebiyatı üzerine olan E. Batuman, Rus edebiyatına ilişkin en sevdiği şeylerden birinin de başlıklar, özellikle de önemli, genel ve evrensel olanlar (Savaş ve Barış, Babalar ve Oğullar, Suç ve Ceza) olduğunu belirtiyor. “Burada bir çelişki var gibi çünkü romanlar genel ve evrensel değil. Bir roman kendine özgü, hayali insanlar hakkındaki biricik, bağımsız bir hikâyedir! Öte yandan, genel felsefesi gerçeklere ulaşmanın tek yolu, kendine özgü bağımsız deneyimlerden ve hikâyelerden geçiyor. Bu nedenle bence bu başlıklarda hakikate uygun bir şeyler var.”
 
Çalışmaları sırasında farklı yazarların zaman zaman aynı başlıkları tekrar kullanmaları karşısında şaşkına düştüğünü söyleyen E. Batuman, “Dostoyevski’nin Ecinniler’i Puşkin’in ünlü bir şiiriyle aydı ada sahip.  (Puşkin’in şiiri Dostoyevki’nin romanında bir epigraf. Lermontov’un da Ecinniler başlıklı bir şiiri var.) 
 
Tolstoy’un ünlü romanı yayımlanmadan birkaç yıl evvel, bir başka ünlü Rus yazar Alexander Herzen Savaş ve Barış adlı bir kitap çıkarır.  Proudhon’un da aynı ada sahip bir kitabı var.  İvan Turgenyev, İvan Bunin ve İsaac Babel İlk Aşk adında meşhur kitaplar yazdılar. Başlıkların böyle kullanılmasını çekici ve bir anlamda heyecan verici buluyorum. Ecinniler, Savaş ve Barış, İlk Aşk belli bir konuyu yorumlamak, bir sohbete katılmak için yazarlara bir davetiye sunuyormuş gibi.” (Dünya edebiyatla değişebilir, Turgay Fişekçi, Elif Batuman ile söyleşi, Cumhuriyet Kitap eki, sf. 10-11, 03 Ekim 2019) 
 
Bunca sözden sonra bir metnin adından daha çok onun oluşturduğu özgün dil ve söylem belirleyecektir zaman yolculuğunu diyebiliriz rahatlıkla. Eseri yaşatan ne kendi adıdır, ne de yazarının adı. O eseri de yazarı da yaşatan metnin özgün dilidir, evrene bakışındaki derinliktir. 
 
Şeylere bir ad vererek yaptığımız yolculuk, ölü diller de dâhil, akıp gidiyor kesintisizliğinde zamanın. Sözcüklerin ve kavramların gerek gündelik hayatta, gerekse yazının ikliminde kullanımları ortaktır. Bu sayede iletişim kurarız. Sözcüklere ve kavramlara bakan her sanatçı kendi birikimi ve hayat merceğiyle gördüklerini yazıp çizer. Önem ve değer taşıyan ise o kavramların arka planının hangi derinlikte resmedildiğidir. O sözcük ve kavramlar bir yapıt adı olarak kullanıldığında ise eser sahibinin özel mülküymüş gibi düşünürüz çokluk. Çözümün çerçevenin dışında olduğunu gösteriyor bize Elif Batuman.  
 
Meraklısı için ek 1:
Epigraf, bir eserin veya bir bölümün başlangıcında yer alan, cümle, alıntı ya da şiirdir. Epigraf; özsöz, özet ya da aynı alandaki başka metinlere gönderme amacıyla kullanılabilir. Kurgu eserlerde, eserin içeriğine uyumlu kurgulanmış epigraflar kullanılabilir. 
 
Meraklısı için ek 2:
Elif Batuman, Amerikalı yazar, akademisyen ve gazetecidir. İlk romanı The Idiot (Budala) ile 2018 Pulitzer Ödülleri'nin Kurgu dalında finalist olmuştur. Halen San Francisco'da yaşamakta, Stanford'da Rus edebiyatı, Uc Berkeley'de Özbekçe dersleri vermektedir.
Doğum tarihi: 7 Haziran 1977 (42 yıl yaşında), New York, New York, ABD
Eğitim: Harvard Üniversitesi, Harvard College, Stanford Üniversitesi
Ödüller: Whiting Awards
Adaylıklar: Pulitzer Kurgu Ödülü, Goodreads Choice Awards Best Memoir & Autobiography
 
ETEM SEVİK bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 139
Toplam yorum
: 0
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 304
Kayıt tarihi
: 16.12.15
 
 

1952 Yılında İstanbul'da doğdu. Pertevniyal Lisesi'ni ve İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akad..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster