Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

19 Kasım '11

 
Kategori
Siyaset
Okunma Sayısı
3803
 

Komintern (Komünist Enternasyonal) belgelerinde Tunceli...

Komintern (Komünist Enternasyonal) belgelerinde Tunceli...
 

GÖRSEL,TURNUSOL


 Milliyet Blog'da 2009 yılında O.Öymen'in TBMM'de  yaptığı konuşma üzerine Tunceli ile ilgili bir yazı yazmıştım. Bugünlerde CHP Tunceli Milletvekili  Aygün'ün konuşması ile konu yine kamuoyunun gündeminde.Ben 2009'da yayımladığım yazının A.Taner Kışlalı'dan alıntıladığım bölümü tartışmaya katkısı olacak umuduyla yeniden yayımlıyorum.

Ahmet Taner Kışlalı Dersim üzerine yazdığı yazısında olayın dış bağlantılarına da dikkat çektikten sonra Sosyalist enternasyonal’in değerlendirmelerine de yer veriyor;


“Gezilerimde zaman, zaman karşıma çıkan bir soru var:

Dersim isyanının arkasındaki gerçek nedir?’Özellikle gençlerden gelen bir soru bu.

Gençler, inançlarını savunuyorlar. Bilgileri dışındaki sorularla karşılaştıklarında da, yanıtlarını gazete köşelerinde verilmesini istiyorlar. Hem kendileri, hem de kendileri gibi bilmeyenler öğrensin diye.

Doğu ve güneydoğu'daki başkaldırmalar içinde iki tanesi önemli: Şeyh Sait ayaklanması ile Dersim ayaklanması. Şeyh Sait ayaklanmasının arkasında İngiltere vardı.

İngiltere'nin amacı, bu ayaklanma sayesinde, Musul üzerindeki isteklerini Türkiye'ye kabul ettirmekti. Kuzey Irak petrollerini kendi denetimi altına almaktı.

‘Din elden gidiyor’ görünümü altındaki ayaklanma bastırıldı. Ama İngiliz emperyalizmi de amacına ulaşmış oldu.

Gerek Moskova, gerekse Türkiye komünistleri, Şeyh Sait ayaklanmasına ( 1925 ) destek vermediler. Komintern ( komünist enternasyonal ) belgelerinde; bu tutumun nedenleri şöyle açıklanıyor.

‘Mustafa kemal, genel olarak ulusal kurtuluş hareketini temsil etmekte ve Türkiye'nin demokratlaşması ve feodal kalıntılar ile Müslüman din adamlarının etkisinden kurtarılması için çalışmaktadır. Kemal'e karşı, ilk olarak emperyalizm, ikinci olarak feodal ağalar, üçüncü olarak din adamları ve dördüncü olarak liman şehirlerinin yabancı sermayeye bağlı ticaret burjuvazisi mücadele etmektedir.’

Dersim, bugünkü Tunceli'nin eski adı ve dersim tarihi, ayaklanmalarla dolu.

Padişahlara karşı ayaklanmışlar. Meşrutiyette ayaklanmışlar. Jön Türk hareketinde ayaklanmışlar. Sonuncu olarak da cumhuriyet yönetimine karşı ayaklanmışlar.

Kimler bunlar?

Osmanlının bile tımar sistemine dâhil edemediği şeyhler, ağalar, aşiret reisleri... Yani yargıda kendileri olan, vergiyi de kendileri toplayan gençleri askere yollamayıp kendi muhafızları yapan, haydut çeteleri oluşturan feodal güçler, derebeyleri.

Niçin ayaklanıyorlar?

Bu geri düzen değiştirilmek istendiği için.

Komintern belgelerinde ( 1937 ), son dersim ayaklanmasına neden olan ortam şöyle anlatılıyor.

‘Feodal unsurlar, Kemalist parti tarafından gerçekleştirilen reformlara rağmen, bugüne kadar ülkenin bu sapa bölgesinde barınmayı başarmışlardır... Dersim, Türkiye'nin ulusal ekonomisinin dışında kalmaktaydı. Öyle ki başka bir vilayetten hiçbir tüccar, Dersimde iş yapmayı göze alamazdı. Devletin Dersimde askerlik yükümlülüğünü gerçekleştirmesi ve yasal vergileri toplaması, bugüne kadar mümkün olmamıştır…’

Ve ekleniyor:

‘İsyanın arifesinde tapu kadastro idaresi, feodal aşiret reislerinin elinde bulunan halka ait malların incelenmesi ve saptanmasına ilişkin hükümet önlemlerini uygulamaya başlamıştı. Bu durumda feodalizm, kendi yasadışı egemenliğinin iktisadi temellerini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğunu hissetti. İşte, özellikle bu önlem, isyana yol açan neden olmuştur.’

Son Dersim ayaklanmasının çok kanlı bir biçimde bastırıldığı doğrudur.

Hareketi yöneten komutanın, bu nedenle görevden alındığı da bilinmektedir. Ama dersim ayaklanması nedeni ile Atatürk'ü ve Kemalizm’i suçlamaya çalışanların öncelikle şu soruyu yanıtlamaları gerekir:

‘Suçlamalar doğru ise Tunceli niçin yıllar boyu Atatürk'ün partisine oy vermiştir? Türkiye'de Kemalist partiye - ya da başka bir partiye - verilen oyların yüzde 70'leri aştığı başka bir il var mıdır?’

İşte dersim gerçeği!.. Gerisi laf-ı güzaf.”

 

*A.Taner Kışlalı, Bir Türkün Ölümü, S.22-24, Ümit Yayıncılık, 1997

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

At izinin, it izine karıştığı, tarihin herkesin meşrebine göre çarpıtıldığı şu günlerde, belgelere dayanan çalışmaları gündeme getirmek çok önemli. Gerçi çoğu kez belgeler de işe yaramıyor, illa inanılmak istenene inanılıyor ya, yina de önemli. Teşekkürler...

Vildan Sevil 
 20.11.2011 19:22
Cevap :
Teşekkürler...  24.11.2011 19:47
 

Sadece demokrasilerde değil, insan hakları çerçevesinde de, dolayısıyla doğrular çerçevesinde de, hiçkimseye haksızlık etmemek, herkese eşit mesafede durabilmek, yani eşitlik ve adalet ilkesine göre de.. ve zaten bütün bu hakça, eşitlikçi, adil ilkeleri işletebilmek, ayrıca var edebilmek, var kılabilmek için de, devlet içinde devlet olmaya veya devletten salt kendi adına daha ayrıcalıklı, ayrımcı bir uygulama talep edene, dolayısıyla devleti ve demokrasiyi yani bu hakları tanımayan hiç kimseye, hiçbir zümre veya bölgeye sıcak bakılamaz. Böyle talepleri olanlar tabii ki yok edilmelidir ki zaten demokrasi, eşitlik, doğrular, insan hakları gibi prensipler de var edilebilip işletilebilsin. Dolayısıyla, Dersim'lilerin talepleri haksızdır, haksızlıktır, yanlıştır.. Dersim isyanları tarihin hiçbir döneminde "toplumsal" değil, zümresel, çıkarcı ve adaletsizlik özlemli isyanlardır. Bunu yok etmeye çalışanlar doğruyu yapmakta ve haklıdırlar, Dersim ayaklanmalarını savunanlar değil. Saygılarımla.

Filiz Alev 
 20.11.2011 18:38
Cevap :
Teşekkürler katkın için...  24.11.2011 19:48
 

'Mustafa Kemal'e sosyalist gözle bakabilmek adlı bloğumda aynı konuyu işlemiştim. Ortak pencerelerimizin oluşmasına seviniyorum. Bloğunuz yorum yapan Sn Beran Uzer'in bu konuyu ideolojilerden uzak bir şekilde irdelemesini de dilerdim. Dostlukla...

yeşilsoğan 
 20.11.2011 16:43
Cevap :
Teşekkürler katkın için yeşilsoğan'ım...  20.11.2011 17:30
 

Bu yazınızı ve bakış açınızı çok önemsiyorum Necati bey. Sevgiler.

KUYUCAK 
 20.11.2011 13:53
Cevap :
Yazı A.Taner Kışlalı'nın yazısı.MB'de 2009'da da söz etmiştim... Tarihi olayları irdelerken kendi güncel koşulları içerisinde bakamamak körlük yaratır,yanlış sonuçlara varmamıza yol açar.A.Taner Kışlalı'nın yazısını bloga taşırken söz ettiği görüşlerini önemsiyorum,onaylıyorum,Sevgi ve selamlar...  20.11.2011 17:35
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1116
Toplam yorum
: 2289
Toplam mesaj
: 135
Ort. okunma sayısı
: 815
Kayıt tarihi
: 28.09.06
 
 

Ankara'da yaşar, dünyalı,aynadaki görüntüsüne muhalif, vicdan hesapları yapmaktan yorgun, yaşanıl..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster