Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

01 Haziran '09

 
Kategori
İş Yaşamı - Kariyer
Okunma Sayısı
2064
 

Krizde işçi ve işveren hakları

Krizde işçi ve işveren hakları
 

Krizin hüküm sürdüğü dünya ve ülkemizde işçi ve işverenler gerek ülke ekonomisinin, gerekse kendi şirket ekonomilerinin sarsıldığı dönemlerde kendi haklarını genelde bilmezler ya da bilen insanların yardımlarına ihtiyaç duyarlar ki, buda ancak zorda kalınınca akla gelen bir durumdur. Böyle olunca da genelde bu işi bilenler türer bir anda piyasada. Kime sorsanız birileri birşeyleri muhakkak bilir hale gelir. Doğru yanlış sallar gider. Hukuki ve sağlam bir dayanağı olmasada konuşur dururlar. Uzmanlara veya bilirkişilere birşey demiyoruz zaten. Ama herkesin kulaktan duyma bilgilerle birilerine birşeyleri bildiğini söylemesi tamamen SALLAMA BİLGİ KİRLİLİĞİ OLUŞTURUR. SALLAMA BİLGİYE BİLGİ DENİRSE TABİİ.... Aşağıda <ı>Hürriyet Gazetesi'nden alıntı bir yazı var. Birçok kulaktan duyma bilgiden daha temiz ve arındırılmış hiç olmazsa resmi bir bilgi kaynağına dayanıyor. Göz attığımızda içlerinde öyle maddeler var ki bu maddeleri işçileri bırakın, belki işverenler bile yeni duyuyorlardır. İşte o haklardan bazıları...

<ı>İŞVERENİN KRİZ DÖNEMLERİNDE HAKLARI:

1- İşçi ödünç verilebilir
İşveren, yazılı-imzalı rızalarını almak ve benzer bir işte çalıştırmak kaydıyla işçilerini 6 ay süre ile bir başka işverene geçici iş ilişkisi kapsamında gönderebilir (İş Kanunu 7.md). 6 aylık süre en fazla 18 aya çıkarılabilir.

2- Kısa çalışma ödeneği

İşveren, başvuru yapmak suretiyle işçilerine kısa çalışma ödeneğinden yararlandırabilir. Bu durumda işçilerini 3 ay süreyle kaybetmemiş olur. <ı>(Mevzuatta "kısa çalışma" en az dört hafta en fazla üç ay süreyle işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılarak uygulanması; "kısa çalışma ödeneği" de kısa çalışma, işin kısmen veya tamamen durması hallerinde yapılan ödeme, şeklinde tanımlanmaktadır.)

3- Geçerli nedenlerle işçi çıkarma
İşveren, ekonomik krizi gerekçe göstererek "geçerli nedenle" işçi çıkarabilir. İşveren için bunun avantajı; işçi işe iade talebi üzerine iş mahkemesinde dava açarsa mahkeme de krizin varlığını onaylarsa, işçinin işe iade talebini reddeder.

4- Toplu işçi çıkarma
Ekonomik kriz, bazı işverenleri istemeyerekte olsa işçi çıkarmaya zorluyor. Fakat işten çıkarma, "işine son verildi" demekle olmuyor. Uyulması gereken bazı kurallar, aksine hareket edenlere de uygulanan ciddi cezalar bir takım cezalar var.

İş Kanunu’nun 29. maddesine göre; işyerinde çalışan işçi sayısı

- 20 ile 100 arasında ise, en az 10 işçinin,

- 101 ve 300 arasında ise, en az yüzde on oranında işçinin,

- 301 ve daha fazla ise, en az 30 işçinin işine 17. madde uyarınca ve bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi "toplu işçi çıkarma" sayılır.

İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile,

- İşyeri sendika temsilcilerine,

- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ilgili bölge müdürlüğüne,

- Türkiye İş Kurumu’na bildirir.

İş Kanunu uyarınca toplu işçi çıkartılması olayında, bazı bildirimlerin yazılı yapılması gerekiyor. Yapılacak olan bildirimlerde;

- İşçi çıkarmanın nedenleri,

- Bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları

- İşe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği, hususunda bilgi verilmesi gerekiyor.

<ı>Yasaya aykırı olarak toplu işçi çıkarmanın cezası

İş Kanunu’nun 29. maddesinde belirtilen hükümlere aykırı olarak işçi çıkaran işveren veya vekili hakkında aynı Yasa’nın 100. maddesi gereğince her işçi için 360 YTL (2008 yılı için) idari para cezası uygulanmaktadır.

Görüldüğü üzere ilgili kurumlara gerekli bildirimler zamanında yapılmadan işçi çıkarıldığı takdirde idari para cezası oldukça yüksek. Örneğin yasaya aykırı şekilde 10 işçi çıkardığınız zaman 3.600 YTL para cezası ödemeniz gerekiyor. Krizin etkisini azaltayım derken yanlış işlemden dolayı krizi körüklemeyin.

<ı>İhbar ve kıdem tazminatı

İşveren, toplu işçi çıkarmalarda işçilere çalışma sürelerine uygun olarak ihbar öneli vermek veya ihbar tazminatı ödemek, bunun yanında hizmet süresi bir yıldan fazla olan işçilere kıdem tazminatı da ödemek zorundadır.

<ı>İşten çıkarılan işçilerin yerine yeni işçi alınmaması

İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediği takdirde, nitelikleri uygun olan işten çıkarılan işçileri tercihen işe çağırmakla yükümlüdür. Toplu işçi çıkarmaya gidilen işyerlerinde çıkarma tarihinden itibaren altı ay içinde toplu işçi çıkarmanın konusu olan işlerde geçici iş ilişkisi gerçekleşmez.

Yukarıda yazılanlar işverenleri kriz dönemlerinde uyguladıkları bir takım tedbirler. En azından yasal olarak uygulanan veya uygulanması gerekenler. Birde yasanın işçilere verdiği haklar var. Bunlarıda maddeler halinde bildirmiş hurriyet.com.tr.

<ı>İŞÇİNİN KRİZ DÖNEMLERİNDE HAKLARI:

<ı>1- Kısa çalışma ödeneği
Kriz dönemlerinde işçinin "kısa çalışma ödeneği" alma hakkı vardır. Yalnız bu hakkın doğabilmesi için, öncelikle işyerinde teftiş (tespit) yapılması gerekir. Daha sonra ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’nın krizin varlığı konusunda karar vermesi gerekiyor. Kararlar uygunsa ve işçi işsizlik ödeneğine hak kazanma şartlarını taşıyorsa, işçiye "kısa çalışma ödeneği" (yeni asgari ücret belirleninceye kadar) aylık en az 255 YTL, en fazla 510 YTL olarak en fazla üç ay süreyle ödenir.

<ı>2- İşsizlik ödeneği
İşçi yönünden bir diğer hak ise işsizlik ödeneğidir. İşçi, prim ödeme gün sayısı bakımından hak kazanıyorsa, kriz sebebiyle işten çıkarılmalarda işçinin kusuru bulunmadığından, işçi işsizlik ödeneği almaya hak kazanır.

<ı>3- Ücret garanti fonundan ödeme
İşverenin, konkordato ilan etmesi, aciz haline düşmesi nedeniyle aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedeniyle ödeme güçlüğüne düşmesi halinde, işçilerin ödenmeyen son üç aylık ücretleri "ücret garanti fonu" tarafından karşılanır. Bu düzenleme 4447 sayılı Yasanın Ek-1.maddesi ile yapılmıştır.

<ı>4- İhbar tazminatı
İşten çıkarılacak işçiye, çalışma süresine bağlı olarak iki hafta ile sekiz hafta arasında ihbar öneli verilmesi gerekiyor. İşveren isterse bildirim süresine ait ücreti ihbar tazminatı alarak peşin ödeyebilir.

<ı>5- Yeni iş arama izni
İşten çıkarılacak işçiye, verilen bildirim süresi içinde, yeni iş bulması için iş saatleri içinde "iş arama izni" verilir. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz.. İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir.

<ı>6- Kıdem tazminatı
Kriz nedeniyle işten çıkarılan işçinin hizmeti bir yıldan fazla ise kıdem tazminatına hak kazanır. Kıdem tazminatına hak kazanan işçiye her tam yıllık çalışması karşılığında 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

<ı>7- Kullanılmayan izin ücreti
İşten çıkarılan işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, işten çıkarıldığı tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenir.

<ı>8- İcra İflas Kanunu hükmü
2004 sayılı İcra ve İflas Yasası işçi ücretlerini öncelikli hak olarak görmüş ve işverenin iflası halinde iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde işlemiş bulunan işçi ücretlerini, para ile ölçülebilen menfaatlerini, ihbar ve kıdem tazminatlarını kamu alacakları ve rehinli alacaklardan sonra birinci sırada göstermiştir. (2004/206 md.)

<ı>İŞÇİNİN OLURUNU GEREKTİREN UYGULAMALAR

Ekonomik kriz döneminde, işverenin tek taraflı olarak uygulayamayacağı, ancak işçinin olurunu almak ve karşılıklı anlaşmaları şartıyla bazı uygulamalar da söz konusu olabilir. Bunlar, ücret indirimi ve ücretsiz izin uygulamalarıdır.

<ı>1- İşçi ücretlerinden indirim yapılması
İş Kanunun 62. maddesine göre, işveren işçinin ücretinden tek taraflı bir kararla indirim yapamaz. Ancak işçi ile işveren ücrette değişiklik ve indirim konusunda bir uzlaşma içersinde olursa işçi de bu çerçevede indirimi kabul ederse indirim söz konusu olabilir. Yargının kararı da bu yöndedir. "Mahkemece iş yasasının 60. Maddesi hükmü gereği (1475 sayılı yasa) ücretten indirim yapılamayacağı gerekçesiyle sözleşmede belirlenen ücrete değer verilemeyeceği sonucuna varılmışsa da bu hüküm işverenin tek taraflı olarak ücrette indirim yapamayacağı yasağı ile ilgilidir. Taraflar anlaşarak her zaman ücrette indirim yapabilirler."(Yrg. 9. H.D. 21.03.2002 tarih ve E. 2001/19469, K.2002/4655 sayılı Kararı)

Karar her ne kadar 1475 sayılı (eski) İş Kanunu döneminde verilmiş olsa da 4857 sayılı (yeni) İş Kanunu döneminde de konuya ilişkin içtihatta bir değişiklik söz konusu değil.

<ı>2- İşçinin ücretsiz izine çıkartılması
Ekonomik kriz dönemlerinde sıkça başvurulan yöntemlerden biri de şüphesiz işçilerin çeşitli sürelerle ücretsiz izine gönderilmeleridir. Ancak İş Kanunu’nda kadın işçiye doğum sonrası verilmesi gereken ücretsiz izin ile yıllık ücretli izin kullanımında ücretsiz yol izni dışında ücretsiz izine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu nedenle ücretsiz izni işçinin kendisinin talep etmesi veya işveren tarafından önerilen ücretsiz izine işçinin açıkça rıza göstermesi durumunda ücretsiz iznin uygulanması mümkündür. Ancak ücretsiz izin kullanımı konusunda taraflar arasında yapılan anlaşmanın mutlaka yazılı olması gerekir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

teşekürler

mustafa akduman 
 11.10.2009 12:34
Cevap :
Ben de teşekkür ederim, ilginiz için sağlıklı günler dilerim  11.10.2009 14:52
 

Halen çalışmakta oldugum iş yerinde beni işten çıkartaçagına dair bazı gerçek olduguna inandıgım söylentiler dolaşıyor. Patronun beni işten çıkarması benim işimede gelir.Ama mazeret bulupta çıkarırsa bana zarar verir.Yani hiç para ödemeden çıkarırsa ,hakkım olanı alamadan tabiki.. Bu iş yerinde 2002...den bu yana çalışmaktayım.Bu haklarımı öldürmeden çıkış istesem, ne gibi bir yol izlemeliyim. saygılarımla...

mustafa akduman 
 11.10.2009 0:14
Cevap :
Sizin çıkış istemeniz onun işine gelir belki, ama onun çıkarmasıda size tazminat hakkı verir, sonuçta yaşanabilecek olumsuzlukları da ancak iş mahkemesinde çözebilirsiniz bildiğim kadarıyla... Dün verdiğim internet adreslerine bu soruları yazarsanız size daha detaylı cevap verebilirler. Sonuçta ben SGK uzmanı değilim, fakat okuduğum ve anladığım kadarıyla size cevap verebiliyorum. Sağlıklı günler dilerim.  11.10.2009 10:11
 

Ben şu anki çalıştıgım işyerinde 7 seneye girdim.Bazı zoraki davranışlar artık zoruma gidiyor.Burada çalışmak istemiyorum.Ama kendim çıkıptı patrona kıyak yapmak istemiyorum.Onun için ben ne gibi bir yol izlemeliyim. Yarımcı olursanız çok memnun olurum.Saygılarımla...

mustafa akduman 
 10.10.2009 0:21
Cevap :
Daha önce 3600 gün ve 15 yıl SSK'lık süresini doldurmadıysanız, kendi isteğinizle ve 7 senesi olan birisi için tazminat hakkı zaten yok. Ancak emekliliğinize 1,5 sene kaldığında SGK'dan alacağınız "Tazminat alma hakkı vardır" yazılı bir kağıtla tazminat alabiliyorsunuz. İnternette http://www.calisandunyasi.com/ adreslerinden geniş bilgi alabilirsiniz... Kolaylıklar dilerim...  10.10.2009 10:34
 

merhaba bizim çalıştığımız yerde 2 günlük rapor ödenmiyor.yanı o günler maaşımızdan kesiliyor.sorduğumuz zaman bize söyledikleri işçiyle işveren arasında imzalanan sözleşme gereği böylebi madde varsa ödenir diyorlar. biz işverenle herhangi bi sözleşme imzalamadık. yardımcı olursa çok sevinirim teşekkürler

başak2777 
 26.08.2009 19:38
Cevap :
İşyeriniz ile olan çalışma anlaşmanız hakkında bir bilgim yok. Fakat bu konuda sanıyorum ki size en büyük yardımı Sosyal Güvenlik konusunda uzman bir kişi veya avukat verebilir. Mevzuatlar sürekli değişiyor. Bunları takip eden Sosyal Güvenlik uzmanları internet üzerindende bu soruları yanıtlıyorlar. Mesela Ali Tezel bu konuda size yardımcı olabilir. İnternet siteside mevcuttur. Googleden bulmanız mümkündür. Daha fazla yardımcı olmak isterdim ama inanın bu konuda bilgi sahibi değilim. İlginiz için teşekkür ederim...  27.08.2009 19:31
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 88
Toplam yorum
: 14
Toplam mesaj
: 9
Ort. okunma sayısı
: 1433
Kayıt tarihi
: 16.02.09
 
 

1969 İstanbul doğumluyum. İnternet, bilişim, belgesel ve çizgi film en büyük hobim. ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster