Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

16 Mayıs '13

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
761
 

Kurucaşile Divanı Temettuat Defterleri(1)

Kurucaşile Divanı Temettuat Defterleri(1)
 

Kurucaşile Divanı Temettuat Defterleri(1)

(Şile –Ömerler-Kırkacak(Kargacak) Kariyeleri)

 

1839 Tanzimat Fermanı’nın yayınlanmasından sonra, Osmanlı Devleti bünyesinde idari, sosyal, mali ve kültürel alanda birçok yeni yapılanmaya gidilmiştir. Yeni bir vergi düzeni ülkeye getirilmiştir. Yeni bir mali sistem için, önce ülke kaynaklarının saptanması gerekiyordu. Rumeli’de, Anadolu’da, Adalar’da ve Arap vilayetlerinde bulunan, kentlerde, kasabalarda, bucaklarda ve köylerde, ev ev dolaşılarak sayımlar yapılmıştır. Bu verilere göre 1844 yılı vergileri toplanmıştır. 1845 yılı için de tahmini vergi miktarları yazılmıştır. O günkü idari, ekonomik ve mali ihtiyaçlar için düzenlenen bu defterlere Temettuat Defteri (gelir vergisi defteri) adı verilmektedir. Osmanlı Devleti Maliye Nezareti’nin görevlendirdiği görevliler ve genellikle defterleri tutulan mahalle veya köylerin muhtarı, imamı, papazı, ileri gelenleri ile söz sahibi kişilerce defterler düzenlenmiştir.

Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra 12 Ocak 1840 tarihli bir talimatname ile her yerde muhassıllar gözetiminde ahalinin isim, şöhret, emlak, arazi ve hayvanlarının miktarı ile esnaf ve tüccarın yıllık kazançlarının yazılacağı defterlerin tutulması emredilmiştir.Buradan anlaşıldığı kadarıyla temettuat tahrirleri vergi sayımı amacıyla yapılmıştır. 1844–1845 temettuat defterleri incelendiğinde Kurucaşile divanı’nın, Bolu Eyaleti’nin Viranşehir Sancağı dâhilindeki Amasra kazasına bağlı olduğu görülmektedir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde Amasra kazasına ait 20 adet temettuat defteri bulunmaktadır. Bu defterler sayesinde 19. yüzyılın ortalarına doğru Kurucaşile Divanının idari, zirai, hayvansal, ekonomik ve toplumsal yapısı, meslek grupları, nüfusu, din görevlileri ve eğitimi hakkında fikir yürütmek mümkündür.

Temettuat defterleri sancaklara göre düzenlenmiş; alt idari birim olarak kaza ve nahiyeler alınmıştır. Önce mahalle ardından aile reisleri, köy ve mezralara yer verilmiştir. Temettuat defterlerinde genellikle her mahalle için bir defter düzenlenmiştir. Sayfanın üst kısmında sırayla eyalet-sancak-kaza adları kaydedildikten sonra defter bir şehre/kasabaya ait ise şehrin/kasabanın, ardından mahallenin adı yazılmıştır. Mahallesi olmayan küçük köylerde köyün adı kaydedilmiştir. Mesela:

“Bolu eyaleti dahilinde kâin Viranşehir Sancağı kazalarından Amasra kazasına tabi’ Korucaşile Divanında mukîm ahali-i İslam’ın emlak ve arazi ve temettu’atlarının mikdarını mübeyyin bir kıt’a defteridir.”denilmektedir.

Bu çalışma ile Kurucaşile ilçesinin  Şile,Ömerler ve Kargacak mahalleleri ile Şeyhler, Demirci,Hacı,Kirlik Müslim Hoca,Kapısuyu,Yeniköy,İlyasgeçidi,Kale,Ziyaret ve Kömeç köylerinin  nüfusuna kayıtlı yurttaşlarımız  1844-1845 yılında hane reisi olan dedesini öğrenmiş olacaktır. Kurucaşile divanına ait  Temettuat kayıtları Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde Amasra Kazası Kurucaşile Divanı olarak  ML VRD TMT d 2956 numarası ile kayıtlı olup Miladi 1844 yılına aittir. Burada hane reislerinin lakabı, mesleği,arazisi,hayvanı belirtilmiştir.Ancak biz burada Kurucaşile ilçesinin merkeze bağlı mahalleleri ve bir kısım köylerindeki hane reisinin lakabını, hane numarasını, mesleğini makalemize almış bulunmaktayız.Ayrıca isim listesi verilerek o dönemdeki hane reislerinin isim istatistiği yapılmaktadır.

 Aşağıda tabloda görüleceği gibi Kurucaşile bölgesi’nin 1844 yılında çok da kalabalık olmadığı görülmektedir.Burada toplam on üç kariyenin toplam olarak hane sayısı 268’dir.

 

1844 Yılı Kurucaşile Divanı Kariyelerinin Hane Sayısı

Sıra

Kariyenin Adı

Hane Sayısı

1-

Şile Kariyesi

29

2-

Şeyhli Kariyesi

20

3-

Timurciler Kariyesi

19

4-

Hacılar Kariyesi

28

5-

Ömerler Kariyesi

26

6-

Kırkacak(Kargacak)Kariyesi

22

7-

Kelik(Kirlik Müslim Hoca)Kariyesi

37

8-

Kuyusuyu(Kapısuyu)Kariyesi

12

9-

Küplice(Kale)Kariyesi

16

10-

Ziyaret Kariyesi

22

11-

Gömeç Kariyesi

15

12-

Ellez(İlyasgeçidi)Kariyesi

14

13-

Çardak(Yeniköy)Kariyesi

8

Toplam

268

 

                  Not:ML.TMT.d.02956 nolu Temettuat Defteri’nden alınmıştır.

 

Yukarıdaki tabloda da görüleceği gibi 1844 yılında Kurucaşile divanının en kalabalık kariyesi Kelik yani bugünün Kirlik Müslim Hoca Köyü’dür.Bu köyün toplam hane sayısı otuzyedi olarak görülmektedir.Hane sayısı en az olan köyümüz ise Çardak yani Yeniköy’dür.O da toplam sekiz hanedir.

 

Öncelikle bugün Kurucaşile ilçesinin merkez mahallelerinin Temettuat Defterleri bilgilerini sizlerle sunuyorum.

 

Kurucaşile Divanı Şile Kariyesi

Sıra

Lakabı

 

Hane No

 

Mesleği

 

1

Sancaktaroğlu Mehmet Efendi

1

Muallimi subyan idüği 

2

Çelebioğlu Mehmet

2

Erbabı zira’atdan idüği

3

Hacı İsaoğlu Mehmet

2

Gemici idüği

4

Böcekçioğlu Halil

4

Ameleden idüği

5

Halil Beşeoğlu Hüseyin

5

Gemici idüği

6

Danacıoğlu Mehmet

6

Gemici idüği

7

Mazlumoğlu İbrahim

7

Ameleden idüği

8

Cündübeşeoğlu Mehmet

8

Gemici idüği

9

Deli Hüseyinoğlu Hüseyin

9

Kahveci esnafından idüği

10

Hasanoğlu Mustafa

10

Sabiy

11

İhtiyaroğlu Mustafa

11

Reis idüği

12

Oruçoğlu Ali

12

Gemici idüği

13

İhtiyaroğlu İsmail

13

Gemici idüği

14

Köseoğlu Halil

14

Ameleden idüği

15

Kaya Osmanoğlu Mehmet

15

Ameleden idüği

16

Sarı Mehmetoğlu Halil

16

Kayıkçı idüği

17

Uzun Alioğlu Mehmet

17

Erbabı zira’atdan idüği

18

Seyit Bilaloğlu Mehmet

18

Gemici idüği

19

Kömürcüoğlu Hasan

19

Erbabı zira’atdan idüği

20

Mahmut Reisoğlu Ahmet

20

Ameleden idüği

21

Mahmut Reisoğlu Ali

21

Ameleden idüği

22

Mahmut Reisoğlu Mehmet

22

Gemici idüği

23

Kömürcüoğlu Süleyman

23

Erbabı zira’atdan idüği

24

Kuşçuoğlu Mehmet

24

Gemici idüği

25

Hızıroğlu Mehmet

25

Gemici idüği

26

Kör Osmanoğlu Hüseyin

26

Erbabı zira’atdan idüği

27

Hamzaoğlu Ali

27

Gemici idüği

28

Sarı Hüseyinoğlu Mehmet

28

Ameleden idüği

29

Kalafatoğlu Yetim İsmail

29

Sabiye 8 yaşında

 

Şile Kariyesi 29 haneden meydana gelmektedir.Esnafları ise;

Şile Kariyesi Esnaflar

Adedi

Muallimi subyan idüği 

1

Gemici idüği

11

Erbabı zira’atdan idüği

5

Ameleden idüği

7

Kayıkçı idüği

1

Reis idüği

1

Kahveci esnafından idüği

1

Sabiy

2

 

Kurucaşile Divanı Ömerler Kariyesi

Sıra

Lakabı

 

Hane No

 

Mesleği

 

1

Uzun İsmailoğlu Halil

1

Gemici taifesinden idüği

2

Uzun İsmailoğlu Mahmut

2

Erbabı zira’atdan idüği

3

Ömeroğlu Ali

2

Ameleden idüği

4

Ömeroğlu Mehmet

4

Gemici taifesinden idüği

5

Ömeroğlu Mehmet

5

Gemici taifesinden idüği

6

Ali Ustaoğlu Halil

6

Marangoz esnafından idüği

7

Gömeçoğlu Mehmet

7

Marangoz esnafından idüği

8

Hüseyin Ustaoğlu Mehmet

8

Ameleden idüği

9

Yusufoğlu Mehmet

9

Ameleden idüği

10

Topuzoğlu Osman

10

Emlak ve arazisi yok.Hizmetkar

11

Topal Alioğlu Ali

11

Gemici taifesinden idüği

12

Hüseyin Ustaoğlu Mustafa

13

Erbabı zira’atdan idüği

13

Molla Bekiroğlu İsdmail

13

Çıkrıkçı

14

Molla Bekiroğlu Ali

14

Erbabı zira’atdan idüği

15

Emir Osmanoğlu Mehmet

15

Doğancı esnafından idüği

16

Koca Mehmetoğlu Mehmet

16

Gemici taifesinden idüği

17

Gömeçoğlu Ali

17

Erbabı zira’atdan idüği

18

Gömeçoğlu Mehmet

19

Ameleden idüği

19

Gömeçoğlu Osman

19

Erbabı zira’atdan idüği

20

Gömeçoğlu Hüseyin

20

Berber esnafından idüği

21

Muharremoğlu Hasan

21

Gemici taifesinden idüği

22

Balıoğlu Mustafa

22

Erbabı zira’atdan idüği

23

Balıoğlu Osman

23

Erbabı zira’atdan idüği

24

Balıoğlu Süleyman

24

Ameleden idüği

25

Balıoğlu Mehmet

25

Gemici taifesinden idüği

26

Balıoğlu İbrahim

26

Gemici taifesinden idüği

 

Ömerler  Kariyesi ise 26 haneden meydana gelmektedir. Esnafları:

Ömerler Kariyesi Esnaflar

Adedi

Gemici taifesinden idüği

8

Erbabı zira’atdan idüği

7

Marangoz esnafından idüği

2

Ameleden idüği

5

Çıkrıkçı esnafından idüği

1

Doğancı esnafından idüği

1

Berber esnafından idüği

1

Hizmetkar

1

 

Kurucaşile Divanı  Kırkacak(Kargacak) Kariyesi

Sıra

Lakabı

 

Hane No

 

Mesleği

 

1

Hacı Hasanoğlu Ahmet

1

Erbabı zira’atdan idüği

2

Feyzullahoğlu Emin

2

Marangoz esnafından idüği

3

Kolçakoğlu Mehmet

2

Ameleden idüği

4

Kara Osmanoğlu Memiş

4

Marangoz esnafından idüği

5

Abduoğlu Hasan

5

Ameleden idüği

6

Feyzullahoğlu Mustafa

6

Gemici taifesinden idüği

7

Osman Beşeoğlu Halil

7

Gemici taifesinden idüği

8

Osman Beşeoğlu Hüseyin

8

Gemici taifesinden idüği

9

Feyzullahoğlu Ali

9

Gemici taifesinden idüği

10

Osmanağaoğlu yetim İsmail

10

Yetim

11

Osmanoğlu Mustafa

11

Gemici taifesinden idüği

12

Berbatoğlu Mehmet

12

Gemici taifesinden idüği

13

Berbatoğlu Halil

12

Gemici taifesinden idüği

14

Berbatoğlu Mehmet

14

Gemici taifesinden idüği

15

Berbatoğlu İbrahim

15

Gemici taifesinden idüği

16

Karabekiroğlu İsmail

16

Gemici taifesinden idüği

17

Karabekiroğlu Hasan

17

Erbabı zira’atdan idüği

18

Kuşçuoğlu Mehmet

18

 

19

Kuşçuoğlu Mahmut

19

Gemici taifesinden idüği

20

Sofuoğlu Mahmut

20

Berber esnafından idüği

21

Sofuoğlu İsmail

21

Gemici taifesinden idüği

22

Cündüoğlu Mustafa

22

Ameleden idüği

 

Kırkacak(Kargacak) kariyesi ise 22 haneden meydana gelmektedir. Esnafları ise:

Kırkacak Kariyesi Esnaflar

Adedi

Gemici taifesinden idüği

12

Erbabı zira’atdan idüği

2

Marangoz esnafından idüği

2

Ameleden idüği

3

Berber esnafından idüği

1

Yetim

1

Not:

Bir hane reisinin ise mesleği gözükmemektedir.

 

Bugün Kurucaşile ilçesinin merkez mahalleleri olan Şile-Ömerler ve Kargacak mahallelerinin Temettuat Defterlerinden örnekler sundum. “Kurucaşile Yerel Tarih Araştırmaları’nı izleyen değerli Kurucaşileliler aile lakaplarını biliyorlarsa ve bu lakaplar günümüzde bir değişikliğe uğramadıyla,o günkü dedelerinin isimlerini ve yaptığı mesleği rahatlıkla öğrenebilirler.Kurucaşile Divanı Temettuat defterinden kariyeleri yayınlamaya devam edeceğiz.Gelecek yazımız Şeyhler-Demirci-Hacı köylerimizi yayınlamayı düşünüyoruz.

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 37
Toplam yorum
: 3
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 850
Kayıt tarihi
: 08.03.13
 
 

Maden kenti ya da emeğin başkenti Zonguldak'ta doğdum. Bartın'a bağlı "ahşap tekne yapımında bir ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster