Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

20 Kasım '19

 
Kategori
Dilbilim
Okunma Sayısı
37
 

Lisan, Alfabe, Gramer

Zengin lisan ne demek? Mesela Türkçe mi daha zengin yoksa İngilizce mi? Bir lisanın zenginliğini nasıl ölçeceğiz. Örneğin o lisandaki kelime adedi bir kriter olabilir mi? Bence olabilir. Başka? Mesela alfabesinin kolay öğrenilebilir, okunabilir, yazılabilir olması da olabilir mi? Olabilir.

İngilizce dilinde kaç kelime var? Dünyanın en zengin dili olduğu söylenir. Kimileri 40,000 kelime olduğunu söyler, kimi çok daha fazla. Romalıların Britanya adasını işgal edip orada yüz yıldan fazla kalmış olmalarının bunda etkisi olduğu söylenir. Peki Fransızcada kaç kelime var, Almancada kaç, Türkçede kaç, Osmanlıcada kaç kelime var. Sadece kelime sayısını kriter olarak alırsak hangisi daha zengin bir dil.

Peki bir de o dilde yazılmış edebi eser sayısına baksak; acaba İngilizcede mi daha fazla, Fransızcada mı, Almancada mı, Osmanlıcada mı, Türkçede mi? Ya Çince veya Japonca? Mesela ben Çince ve Japoncada yazılmış edebi eser hiç bilmiyorum. Fransızcada, İngilizcede, Rusçada çok biliyorum, örneğin Tolstoy, Dostoyevski, Shekspear, Balzac, Stendal ve daha onlarca yazarı biliyoruz da bir tane Japon veya Çin yazarı bilmiyoruz. Acaba Japon veya Çin edebiyatındaki bu azlıkta Çin ve Japon alfabelerinin çok zor olmalarının bir etkisi var mı?

Arap alfabesi çok ilkel bir alfabe. Sesli harf yok. Fakat bunun yerine pek çok ses için iki, üç hatta dört harf var. Sesli harf yerine ilgili harfin (şeklin) üstüne, altına konan çeşitli noktalama (buna benzer) işaretler kullanılıyor. Rus alfabesi de ilk bakışta çok değişik veya karışık gibi görünüyor. Ama Çin veya Japon alfabelerinin aksine Rusçada pek çok harf (şekil) Latin alfabesinden alınmış, kolayca ve kısa zamanda öğrenilebiliyor.

Bir dilin edebiyata uygun olup olmadığını belirleyecek faktörler sadece kelime adedi ve alfabe değil şüphesiz. Sanırım gramer yapısı, kelimelerin önüne ve arkasına gelen ekler, kelimelerin isim, sıfat, fiil olarak değiştirilme ve üretilme şekilleri, usulleri de önemli olsa gerek. Bu açıdan Arapçanın hem kolay hem zengin veya elverişli olduğunu söyleyebiliriz. Bir kökten çok sayıda kelime üretilebiliyor. Örneğin, “şirk, şerik, teşrik, şirket, iştirak, müşterek” gibi. Veya, “tevlit, veled, mevlid, tevellüd, mütevellid” gibi.

Türkçede şu anda kaç kelime olduğunu bilmiyorum ama Osmanlıca kelimeleri hariç tutarsak, İngilizce, Fransızca, Rusça da ki kadar çok olduğunu hiç sanmıyorum. Türk Alfabesine gelince, batı dilleri dahil birçok alfabeden ama özellikle Arap alfabesinden çok daha iyi olduğu kanaatindeyim. Türkçenin gramer yapısı bakımından, özellikle az kelime ile çok şey ifade edebilme özelliği açısından birçok dilden üstün olduğunu düşünüyorum. Buna en güzel misal Yunus Emre ve diğer halk ozanlarının şiirleri. Türkçenin Orta Asya halkları arasında bu kadar yaygınlaşması ve benimsenmesi de hem kolayca öğrenilebilir olması hem de az kelimeyle çok şey ifade edebilme özelliğinden kaynaklanmış olsa gerek.

 Son yirmi otuz yılda pek çok yeni Türk yazarı pek çok kitap yayınladı. Bunların çoğu uzun, geniş, derin araştırmaya dayanan değerli eserler. Türk edebiyatının geçmişi bir Rus edebiyatı, İngiliz veya Fransız edebiyatı kadar zengin değil ama çağdaş Türk edebiyatının ve edebiyatçılarının kısa gelecekte Batılı ve Rus edebiyatı ve edebiyatçıları ile boy ölçüşecek, yarışacak hale geleceğine inanıyorum.

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 316
Toplam yorum
: 176
Toplam mesaj
: 8
Ort. okunma sayısı
: 862
Kayıt tarihi
: 10.03.11
 
 

Okullar: TED Ankara Koleji, ODTÜ, Bogaziçi Üniversitesi (Master) İş Hayatı: Philips, Anadolu Endü..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster