Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 
 

EYD Uzmanı Gülşah Öztaş

http://blog.milliyet.com.tr/gulsahoztas

17 Temmuz '21

 
Kategori
Eğitim
Okunma Sayısı
75
 

Meslek Seçiminde Aile

 

Meslek Seçiminde Aile Çevresinin Etkisi

Ailenin çocuk üzerindeki etkileri, çocuk daha anne karnındayken başlar (Ekşi,l9909).İletişim-etkileşim, çocuğun oluşumunun ilk anından başlayarak duygularının davranışlarının, tepkilerinin, kavranılmasıdır. Özetle aile yaşam birimini kararlaştırıcı bir rol oynamaktadır. Anne ile çocuk arasında yoğun biçimde var olan bu ilişki, çocuğun içinde doğacağı en yakın sosyal ortam olan aileyi de kapsar. Anne-baba-çocuk arasındaki etkileşim ve iletişim, çocuğun gelişimini doğrudan etkileyen en önemli aile dinamiğidir (Kağıtçıbaşı,1989). Kişiliğin temelleri ilk beş altı yıl içinde atılmaktadır. Her çocuk eninde, sonunda kendine özgü bir kişilik geliştirmektedir. Ancak bu kişiliğin dengeli ve uyumlu olabilmesi, gelişim basamaklarının başarılı bir şekilde aşılmasına bağlıdır. Ana çizgileriyle çocuklukta beliren kişilik, az çok değişme ve düzenlemelerden geçerek delikanlılık çağında son biçimini almaktadır (Yavuzer, 1996).

Aile içinde bireyselleşme ve bağlılığı destekleyen, yönlendirici sıcak-davranış, kalıpları, kişilik gelişiminde önemli yeri olan bağımsızlık kişilik özelliğinin gelişimi ile de ilişkilidir (Collins ve Russell 991; Akt.Karadayi,1994). Aile, nüfusu yenileme, milli kültürü taşıma, çocukları sosyalleştirme, ekonomik, biyolojik ve psikolojik tatmin fonksiyonlarının yerine getirildiği bir müessesedir.(Erkal, 1996)

Orta sosyo-ekonomik seviyedeki ailelerin çocuklarının daha yüksek itibarlı mesleklere yöneldikleri görülmektedir (Kulaksızoğlu, 1999). Ayrıca ana-babanın özellikle annenin eğitim düzeyi ile üst düzey mesleklere yöneliş arasında da ilişki saptanmıştır (Kuzgun, 2003). Aileye ait bireyin meslek seçimini etkileyen özellikler arasında ailenin ekonomik düzeyi önemli bir belirleyici gibi görünmektedir. Alt, orta ve üst ekonomik seviyeye mensup olarak ayrılabilen aileler, bulundukları ekonomik duruma göre ileriye yönelik farklı beklentilere sahiptirler. Gençlik döneminde ergenin ailesine çok önemli görevler düşmektedir. Anne babanın bu dönemde genci hep tenkit ederek arsız yapmak yerine, ona anlayışlı ve hoşgörüyle yaklaşması gerekmektedir. (Elmacıoğlu, 2004) Anne babalar ergenlerin mesleki ve eğitsel planlarını etkileyen en önemli kişilerdir.

Anne babalar yalnızca aile ilişkilerinde sergiledikleri demokratik, otoriter ve kabul edici gibi tutumları değil, mesleki gelişimini destekleyici tutum ve davranışları da çocuklarının mesleki gelişim süreçlerini ve mesleki karar verme davranışlarını etkilemektedirler. Anne babalar meslek seçim süreci, meslek seçiminde yetenek, ilgi değerler gibi faktörler ve meslekleri tanıma konularında bilgi düzeyleri arttıkça daha olumlu tutumlar sergilemektedirler.

Aile ve çevrenin, çocuğundan gücünün üstünden başarılar beklemesi ve bunun için zorlaması veya onun mesleki ilgi isteklerine önem vermeden, kendi arzuları doğrultusunda mesleklere yönlendirmek istemesi ergenlerde zorlanma ve gerilim yaratır. (Kulaksızoğlu, 1999) Anne baba beklentisi çocuğun yeteneğinin üstünde olduğu zaman çocuğun cesareti kırılır. Çocuk anne babasının hayal kırıklığına uğratmaktan çekindiği için yeni girişim ve denemelerde bulunmaktan korkar. Anne baba ve öğretmenlerin 28 yüksek başarı taleplerini karşılaya bilmede güçlük çeken öğrencilerin benliklerinin olumsuz geliştiği, bu durumun başarı düzeylerini daha da düşürdüğü ifade edilmektedir.(Can, 1992) Aile, çocuğun yeteneğinin olmadığı, zorlandığı durumlarda kendisine gerekli olan desteği göstermelidir. Aile çocuğun yeteneklerini çok iyi tanırsa, yetenekleri doğrultusunda yetişmesi, gelişmesi ilerde iyi bir mesleğe sahip olabilmesi için doğru ve sağlıklı bir yönlendirmede bulunabilir. Aile kendi özlemleri ile çocuğun beceri ve yeteneklerinin sınırları arasında gerçekçi bir denge kurmalıdır.(Yavuzer, 1996) Çocuklarında sorumluluk duygusu geliştirmek isteyen, demokratik aile ortamı oluşturmaya çalışan anne ve babalar çocuklarının kararlarına güvenmeyi öğrenmek zorundadır. Unutulmamalıdır ki günümüzde çocuğunun yanında olmayı denemeyen birçok anne ve baba zaman içinde çocukları ile ilişkilerinin koptuklarını görmektedirler. Anne ve babanın çocuklarının kararlarına güvenmelerini onları rahatlatır. Çocuğun kendi istekleri ve yetenekleri doğrultusunda seçim yapmasına izin verilmelidir.(Kuzgun, 2003) Geleneksel aile yapısı içinde iş hayatı ile aile hayatı iç içedir. Bu nedenle ailede çocuğu meslek seçimi hakkı yoktur. Aile içinde ki iş bölümüne uymak zorundadır. Geleneksel aile yapısı dışında kalan çekirdek ailelerde ise çocukların farklı mesleklere yöneldikleri görülmektedir. Kırsal kesimde veya büyük şehirlerin varoşlarında yaşayan, ekonomik sıkıntı içersinde olan aileler genellikle harcamalarının büyük çoğunluğunu gıda, giyim vb. zaruri ihtiyaçlara ayırmalarından dolayı çocuklarının eğitimi için pay ayırmamakta, bir an önce çocuğun çalışarak çocuğun aileye katkıda bulunmasını beklemektedirler.

Özellikle kırsal kesimlerde eğitim yolu ile mesleki hareketlilik elde edenlerin sayısı yok denilecek kadar azdır. Kırsal kesim dışında küçük kasaba ve şehirlerde ise ekonomik imkanları olanlar, çocuklarını kısa yoldan meslek elde edebilecekleri okullara gönderirlerken, ekonomik imkanları kısıtlı olanlar çocukları kısa yoldan hayata atılmaları ve meslek kazanmaları için çıraklık yoluyla çeşitli zanaat sahibi olmalarını istemektedirler.(Ay, 2002) 

Gecekondu aileleriyle ilgili yapılan bir araştırmada 181 çocuktan ancak 4’ünün üniversite eğitimi alınması bunun en bariz ifadesidir. Gecekondu ailesinde eğitimden ziyade çocuğun meslek seçiminde babanın mesleği ve sosyal menşei belirleyici rol oynamaktadır.(Doğan, 1986) Ailenin ekonomik düzeyi ile kültür düzeyinin, gencin meslek seçimini olumlu veya olumsuz yönde etkilediği bir gerçektir. Araştırmalar göstermiştir ki, ekonomik düzeyi yüksek olan ailelerde gençler, yetenek ve ilgileri doğrultusunda destek göstermektedirler. Ekonomik ve kültürel olanakları elverişsiz olan ailelerde gençler, kısa zamanda büyük kazanç getirecek veya itibar sağlayacak, moda mesleklere yönlendirilmektedirler. Ailenin fert sayısı, anne-baba, kardeş ilişkileri, ailenin ekonomik, kültürel yapısı ve hatta ailenin sosyal yapısı da (ataerkil aile gibi) ferdin gelişiminde ve geleceğini şekillendirmesinde doğrudan alakalıdır.(Ay, 2002) Öğrenim çağındaki çocuğun anne-baba mesleği ile okuldaki başarısı arasında önemli bir ilişkinin olduğu da ifade edilmektedir. Anne-babanın mesleği vasıfsız, el işine dayanan ve düşük kazanç getiren bir faaliyet olduğu takdirde çocuğun entelektüel bakımdan aile çevresinden faydalı etkiler alma imkanı azalmaktadır. Bir de okul masrafları aile tarafından ödenememekte, yetişkin çocuğun kazancından vazgeçilmemekte, evin kalabalığı evde çalışmayı da engellemekte, kötü beslenme de zihinsel gelişmelerini yavaşlatmaktadır.(Kurtkan Bilgiseven,1992) Ailelerin sosyal yapılanma baktığımızda ise özellikle ataerkil aile yapılarında büyük erkek çocuğun kendi istediği bir mesleğe yönlenme hakkının olmadığı sıkça görürüz. Zira baba otoritesi içindeki çocuk, baba mesleğini sürdürecek fert olarak işini, belki de mesleğini babadan devralmak zorundadır.(Çakmaklı, 1995) Modern sanayi toplumunda ve ailede örgün eğitim ve mesleki eğitim ön plana çıkmıştır. Eğitim, çağdaş ailede sosyal ve mesleki hareketliliğin değişmez ve vazgeçilmez şartıdır. Çağdaş ailede babanın mesleği ve eğitimi ile çocuğun aldığı mesleki eğitim; çocuğun mesleğini belirleyen temel unsurlarıdır.  Ülkemizde genellikle aileler, çocuklarını kendilerinden daha iyi yetiştirme tutumu içindedirler. Buna bağlı olarak, sosyal statü bakımından alt gruplarda olan meslek sahibi babaların, çocuklarını, daha üst grupta ki mesleklere doğru şartlandırmakta olduklarını görmek mümkündür.(Kaya, 1988) 1.10.2.

 

 

İnstagram:gullsah.oztas

Twitter:Gülşah Öztaş

Linkedin:linkedin.com/in/Gülşah-öztaş-687056159

Gmail:oztas.gulsah2004mail.com 

MilliyetBlog: EYD Uzmanı Gülşah Öztaş-Eğitime Dair
 

 

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 11
Toplam yorum
: 0
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 59
Kayıt tarihi
: 15.06.21
 
 

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Uzmanıyım.Bir özel okulda müdür yardımcısı olarak çalışmaktayım(Lisan..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster