Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

14 Nisan '12

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
1115
 

Müzik- toplum- enstruman- mekan: Roman

Müzik- toplum- enstruman- mekan: Roman
 

Roman müzisyenlerin topluluk içindeki konumlanmalarını belirleyen unsurlar, çaldıkları çalgı ve bu çalgıların oluşturdukları topluluklar kadar onların icra edildiği mekanlarla da alakalıdır. Her şehrin kendi özel koşulları ve müzik sektörünün oluşturduğu mekan tanımlaması romanların bu mekanlardaki müzik yapma eyleminin göstergelerinden birisidir. Daha da önemlisi müzisyenlerin icra mekanları yapılan müziğin içeriğini ve düzeyini belirler. Her yörenin kendi sosyal durumu ile yakından alakalı olan ve ihtiyaca göre değişebilen mekan tanımlamasına göre Trakyalı roman müzisyenler için birkaç başlıktan oluşan mekan söz konusudur.

 

 
Bunları kısaca açıklamak gerektiğinde öncelikle düğünlerden başlamakta yarar vardır:
 
Düğün hem bir rituelin niteliğini hem de mekansal özellikleri ortaya koyan sosyal bir uygulamadır. Tabii ki bu tanımlamanın içine sadece düğünün kendisi girmemektedir. Kına gecesi, evden gelin çıkarma, asker uğurlama, sünnet, damat tıraşı vb. ritueller de müzisyenler için mekan teşkil edecek rituellerdir. Trakyalı roman müzisyenlerde düğün çalgıcılığı en sık rastlanan mesleki uygulamadır. Yörenin karakteristik çalgıları olan davul ve zurna başta olmak üzere kullanılan diğer çalgıları da icra eden müzisyenler hem kendi mahallelerinde, hem de gaco (roman olmayan) mahallelerinde düğün çalmaktadırlar. Düğünde çalınacak repertuarı ise etnik kimlik belirler. Düğün sahibinin isteğine göre ince saz takımı ya da davul zurna takımı hazır bulunur.
 
     Düğün vb. törenlerin dışında milli bayramlarda, şenliklerde, açık hava konserlerinde, çeşitli eğlence mekânlarında (bar, gazino, restorant vb) sahne alan müzisyenlerin sayısı oldukça fazladır. Bu tarz yerlerde icracılık yapan müzisyenlerin mekan yadırgaması olmadığından her yerde icra yapabilmeleri ile farklılık yaratmışlardır.
 
     Yaşadıkları bölgelerin müzik kültürlerine bağlı olarak farklı karakterler gösteren çalgı kullanımı Trakya’da da bu yapıya uygun bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Yörenin karakteristik çalgıları olan davul ve kaba zurna başta olmak üzere klarnet, keman, cümbüş, kanun, darbuka, tef, klavye kullanımına da rastlanmaktadır. Özellikle Ege bölgesinde yaşayan romanlar zurnanın yanında klarnet, saksafon, trompet gibi batı kökenli sazları da kullanmaktayken Trakya‘da ise nefesli sazlardan kaba zurnaya ek olarak sol klarnet kullanımı görülmektedir.
 
     Roman şarkıları basit müzik cümlelerinin tekrarıyla oluşan iki bölümlü bir yapı sergiler. İster sözlü ister çalgısal olsun bu yapı karakterinin eser boyunca hiç bozulmadığı görülür. Birbirini tekrarlayan ezgi kalıplarından çok aynı ezgının farklı ritim kalıplarıyla icrası biçiminde çok sayıda örnek bulunmaktadır. “Çarşıdan Aldım Patlıcan”, “Bizim Mahalle”, “Çaykaram” gibi örnekler en tipik olanlarıdır.
 
     “Ezgilerin kurguları, ritmin belirlediği bir eksen üzerinde ve makamın sağladığı olanaklar doğrultusunda yapılır. Eserin icrası sırasında seslerin net olmadığı görülür. Yani düz, net, diapozon sesler yoktur.Bu da karakteristik bir icra şeklinden dolayı olmaktadır. Seslerdeki bu tür esnemeler roman müziğinin esas karakterini oluşturur”(Duygulu, M., 2006).
 
     Trakya romanları da bu tanıma uygun icralar yapmaktadır. Özellikle düğünlerde ön plana çıkan bu icra şekli her ne kadar sesler net olmasa da dinleyiciye rahatsızlık verecek bir çalım sekli değildir. Ağırlıklı olarak 9 zamanlı müzikler icra edilir. Bu şarkıların ve oyun havalarının çoğunun makamı hicazdır. Roman ruhunun tüm özelliklerini bünyesinde barındıran hicaz makamı çingene şarkılarının en temel makamı olması özelliğiyle de diğer makamlardan ayrılmaktadır. Trakya romanlarında hicaz makamı ve hicaz ailesinden uzzal, hümayun gibi makamlara ek olarak en çok icra edilen makamlar; kürdi, uşşak, saba, karcığar, rast ve nihavent makamlarıdır.
 
     Sınırlarının dışına çıkmak isteyen müzisyenler, Trakya’da bulundukları yerlerde müzisyenler derneklerinin kurulmasının ihtiyacını hissetmiş ve çalışmalar başlatmışlardır. Sadece kurulmak istenen bu dernekle değil, hem Trakya’da olup hem de Trakya dışında çeşitli grup ve enstrumanistlerle çalışmalar yapan müzisyenlerin de kurduğu gruplar yapılan bu çalışmalara katkı sağlamıştır.
 
     Bunlara örnek olarak :
 
     Lüleburgazlı 9 müzisyenden oluşan ve roman kültürüyle çok yakından ilgilenen bu grup aynı zamanda birbirinden farklı kültürlerin müziklerini repertuarında barındırmaktadır. 1999 yılında kurulan Trockya Blues, Balkan ezgilerinden türkülere, semah ve zeybeklerden sirtakilere, uzanan bir yelpazede doğaçlamalardan oluşan enstrumantal müzik icra eden bir gruptur.
 
     Trakya da romanların icra ettikleri müzikal yapı zaman içerisinde değişimlere uğramıştır. Sürekli yeni şarkıların ortaya çıkması ve birbirinden farklı çalım tekniklerine sahip müzisyenlerin bir araya gelerek ya da birbirinden etkilenerek kendi çalış tekniklerinin üzerine başka teknikler de eklemesiyle göze çarpan icra biçimleri ortaya çıkmıştır. Bu icra biçimleri kendisini başta kaba zurna ve asma davul olmak üzere diğer kullanılan enstrumanlarda da göstermiştir.
 
     Romanlar kültürel değerlerin yok olmasını istememektedirler fakat bu değerlere yeterince sahip çıkmadıkları gözlemlenmiştir.
 
     Trakya ve köylerinde oynanan oyunların melodik ve ritmik yapıları ile şehir merkezi ve yakın köylerde oynanan oyunların melodik ve ritmik yapıları arasında icradan kaynaklanan farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.
 
      Kent yaşamına uyum sağlamayı başarmış Trakya romanları, bu yaşam şekline ayak uydururken aynı zamanda kendi kültürlerini yaşatmaya çalıştıkları gözlemlenmiştir.   
Ayrıntıda gezinmek bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

Bu blog Editör'den Öneriler alanında yayınlanmıştır

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 4
Toplam yorum
: 1
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 775
Kayıt tarihi
: 28.09.11
 
 

İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Türk Halk Oyunları Bölümü'nden me..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster