Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

05 Mayıs '12

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
53759
 

Ne okumalı, nereden başlamalı?

Ne okumalı, nereden başlamalı?
 

Klasikler, insanların, hiçbir zaman "Okuyorum" demedikleri,

genellikle "Yeniden okuyorum" dedikleri kitaplardır.

Italo Calvino

Kitap fuarında standaki görevliye alacağım kitapların listesini verdim. Siparişin hazırlanmasını beklerken yanımdaki 20 yaşlarınıdaki türbanlı genç kız çekingen bir ifade ile “Afedersiniz size birşey sormak istiyorum. Alacağınız kitapları nasıl belirliyorsunuz. Ben de kitap okumak istiyorum ama ne alacağımı bilmiyorum ki”.

Genç kız belli ki üniversite öğrencisiydi. Okul ders kitaplarının dışında dünyayı tanımak için kitap okumak istiyor ama ne okuyacağını ve nereden başlayacağını bilmiyordu.  Onun bu istekli ve de şaşkın hali beni oldukça etkiledi. Ayaküstü birşeyler söyledim ama bundan ben de tatmin olmadım. O nedenle bu yazıyı yazmaya karar verdim.

Kitap okumak isteyen bir insana yol gösteren bir klavuz ne yazık ki hiç bir yerde yok. Okuma alışkanlığı edinmek için mutlaka küçük yaşlarda okumaya başlamak gereklidir. Peki ama çocukların seveceği, onlara yararlı olacak kitapları nasıl belirleyeceğiz?

Ben bu konuda biraz şanslı idim. Cağaloğlu’nda büromun yakınında, karşı cadde sırasında Sıhhiye hanın üçüncü katındaki Can yayınlarına uğrardım kitap almak için. O yıllarda (1984) henüz kitapevleri caddelere inmemişti. Can yayınları sahibi ve yöneticisi yazar Erdal Öz yayınevinin salonunda bir masa üstünde yayınlanan kitapları sergiliyordu. İlk uğradığımda Erdal Öz’e  sormuştum “Kızım kitap okuma çağına geldi, neler okutmalıyım, nereden başlamalı” diye. Erdal bey her ay kızımın okuması için kitaplar seçerdi. Seçtiği kitapları çocuklar öyle çabuk okurlardı ki ay bitmeden uğramak zorunda kalırdım. Bugün de bu kitaplar yaz tatillerinde ve boş zamanlarda çocukların okuyacağı en güzel kitaplardır:

Pıtırcık serisi,

Pippi serisi,

Sihirbaz Oz,

Çarlinin çikolata fabrikası,

Şeker portakalı,

Pal sokağı çocukları,

Palavracı baron,

Küçük hafiyeler,

Martı.

Tabi bizim yazarlarımızın çocuk ve hikaye kitaplarını da unutmayalım; Aziz Nesin, Sait Faik, Sabahattin Ali, Rıfat Ilgaz,

Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’nin modernleşme çabalarını hızlandırmak ve toplumu aydınlatmak için hızla batılı klasikler tercüme ettirilmişti. Milli eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in çabaları sonuçsuz kalmadı. Bugün Türkiye komşusu ülkelerden bir adım ileride ise bu çabaların katkısı inkar edilemez.

Yaşar Nabi Nayır'ın kurduğu Varlık Yayınları Türk kültür hayatına önemli katkılarda bulunmuştur. Hala kitaplığımda Varlık yayınlarının küçük boyda cebe sığan kitapları kitaplığımın en değerli eserleridir. Kendisini rahmetle anıyorum. Varlık bugün de değerli kitaplar yayınlıyor.

Orhan Kemal ve Yaşar Kemal'i okumasak bir yönümüz eksik kalır. Orhan Kemal yazdığı romanlarda hayatın gerçeklerini yaşayan sıradan insanları anlatır. Sağlam karakterler yaratır. O nedenledir ki günümüz de değerini korumuştur. Sait Faik'in hikayeleri de insanlar gerçektir, sıradandır, hayatın tam içindedirler. Şimdi insanlara garip gelebilir ama sıradan insanların hikayelerini yazmak hele de filme çekmek iktidarlar için o dönem affedilmez bir suçtu. Hemen 'Komünist' damgası yenilir ve açlığa işkencelere mahkum edilirdiniz.

Çocukluğumun geçtiği orta anadolu kasabasının (Kayseri- Develi) zengin bir kütüphanesi vardı. Kütüphanedeki kitaplar Türk ve dünya klasiklerinden oluşuyordu. Bu kitapların çoğu Hasan Ali Yücel’in çevirttiği kitaplardı. İlk okuduğumuz jules Verne’nin macera kitaplarıydı. 80 günde devrialem, Aya seyahat, Denizler altında yirmibin fersah gibi. Bu kitaplar okuma alışkanlığı kazanmamızda çok faydalı olmuştur.

Sonraları Anton Çehov’un tüm kitapları ve Rus yazarları. Tolstoy, Gorki ve Dostoyevski’nin eserlerini yaz tatillerinde kütüphanede okurduk. Devamında Fransız, İngiliz klasik romanları ve diğerleri: Sefiller, Vadideki Zambak, Mont Kristo Kontu, Üç Silahşörler, Oliver Twist, David Copperfield, Büyük Umutlar, Savaş ve Barış, Anna Karanina, Don Kişot, Karamazof Kardeşler vs.

Radyodaki çocuk oyunlarını ve okuma saatlerini heyecanla beklerdik Fransız yazar Jean de la Hire'nin eseri İki çocuğun devrialemi en çok sevilen (arkası yarın) radyo dizisi idi. Jano ve Yanik'in maceraları zihin dünyamızı aydınlatırdı. Yaşar Kemal’in İnce Memed romanını her akşam üstü Rüştü Asyalı’nın sesinden dinlerdik.

Türk ve dünya klasiklerinden hiç bir zaman vazgeçmemeliyiz. Kültürümüzün temel yapı taşlarıdır onlar. Yalnız bu klasikleri ciddi yayınevlerinin yayınladığı kitaplardan okumaya gayret etmeliyiz. Çünkü ucuz fiyata satılan çoğu klasik romanların çevirilerinin kötü bir türkçesi vardır. Ne yazık ki bu tür yayınevleri klasikleri kırpa kırpa kuşa çeviriyorlar. 500 sayfalık klasik roman bizde neredeyse 250 sayfa yayınlanıyor.

Batı medeniyeti kendisini antik Yunan ve Roma medeniyetine dayandırır. Antik Yunan medeniyeti filozof ve yazarları batı kültürünün temel taşlarıdır. Yunan ve Roma mitolojisini okumak eğlencelidir. Mitolojik hikayeleri okurken hikayelerdeki tanrı ve yarı tanrıların günümüzde de yaşadığını göreceksiniz!

Masallar, hele ki zengin ülkemiz coğrafyasındaki binbir çeşit masalları gelecek nesilleri mutlaka aktarmalıyız.  "Simurg" hikayesini bilmeyen bu toprakların hikaye zenginliğinin farkına varamaz. Ne yazık ki bizim önem vermediğimiz bu masalları okuyan bazı  batılı yazarlar sanki kendileri yeni bir düşünce ve fikir üretmiş gibi kitapların ana fikirlerini alıp yayınlayarak best-seller oluyorlar. (Örn. Secret).

Ünlü İtalyan yazar İtalo Calvino1956 yılında zaman ve mekan kaygısından kurtulmak için masallara yönelir. İtalyan masallarını bir kitapta toplar. Kitabın sunuşunda şunları söyler: "Şunu söylemeliyim ki bu bir sanrı, bir tür mesleki hastalık değildi. İşin başından beri bildiğim, daha önce de değindiğim bir inancımın sağlaması oldu bu deneyim: artık hiç kuşkum yok; masallar gerçektir."

Batı klasiklerini okuyup tadını almak için mutlaka romanın yazıldığı dönemdeki ülkelerin soso-ekonomik gerçeklerini biraz bilmek gerekiyor. Yoksa okuduğumuz romanlarda geçen olayları yeterinve değerlendiremeyebiliriz.

Bugün güçlü yayınevleri kendi kitap satış zincirlerini oluşturmuş durumdalar. Ama ne yazık ki "çok satanlar" listelerinde edebi eserlere rastlamak mümkün değil. Tivari yayıncılık sadeci satışı hedeflemektedir. Önceleri bankaların yayıevi kurmasına sıcak bakılmamıştı ama bugün görüyoruzki İş Bankası ve Yapı Kredi Bankası büyük bir sorumlulukla yayın dünyasına katkılarını sürdürüyorlar.

Yayın dünyamızda  sadece belli bir konuda yayın yapmayı hedeflemiş yayınevleri var. "Sinek Sekiz" yayınevi buna en güzel örnek. Sinek Sekiz. sürdürülebilir yaşam, çevre, ekoloji konularında ilham verici kitaplar yayınlayan, küçük ve bağımsız bir yayınevi. Hiç bir kar amacı gütmeyen, kitaplarında kullandığı kağıt, baskı ve cilt ile diğer yayınevlerinden bir adım öne çıkan bu yayınevi kısa sürede okurları tarafından sevildi. Bugüne kadar şu kitapları yayınladılar:

- EKOLOJİ Cep Rehberi, Ernest Callenbach
- SLOW FOOD DEVRİMİ, Carlo Petrini-Gigi Padovani.
- PERMAKÜLTÜRE GİRİŞ, Bill Mollison. 
- EKOKÖYLER, Jonathan Dawson.
- İYİLERİN YANINDA, Vandana Shiva.
- TOHUM VE GIDANIN GELECEĞİ ÜZERİNE MANİFESTOLAR, Vandana Shiva.
- PETROL DEĞİL TOPRAK, Vandana Shiva.
- ŞEHİRDEKİLER İÇİN SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM REHBERİ, Scott Kellog - Stacy Pettigrew.

- OYUN ARKADAŞIM YERYÜZÜ, Jennifer Ward.

- İNA  MAY'IN DOĞUMA HAZIRLIK REHBERİ, İna May Gaskin.

- İNADINA CANLI, Vandana Shiva.

- BANA AİT BİR YER, Michael Pollan.

Bir de İzmirli hanımların kurduğu ve 15 günde bir toplanıp bir kitabı okuyup tartıştıkları çok güzel bir kitap klübü var: Dipnot Kitap Kulübü. İnternet sitelerini takip ediyorum ve çok faydalı bilgiler ediniyorum. Keşke bu kulüpler ülkemizde çoğalsa. İzmir yine aydınlık yarınlara ulaşmamızda öncülük ediyor.

Dipnot kitap kulubü yeni başlayanlar için bir liste hazırlamış oldukça güzel bir liste.

Beyaz Geceler - Fyodor Dostoyevsky

Değişim - Franz Kafka
Hayvan Çiftliği - George Orwell
Kozmikomik Öyküler - Italo Calvino
Sait Faik Hayatı ve Eserleri
Beyaz Kaplan - Aravind Adiga
Atlılar - Joseph Kessel
Günlerin Köpüğü - Boris Vian
Küçük Şeylerin Tanrısı - Arundhati Roy
Onca Yoksulluk Varken - Emille Ajar
Portnoy un Feryadı - Philip Roth
Tatar Çölü - Dino Buzzati
Beni Asla Bırakma - Kazuo Ishiguro
Evdeki Silah, Nadine Gordimer
Fahrenheit 451 - Ray Bradbury
Karanlığın Yüreği - Joseph Conrad
Kutsa Beni, Ultima - Rudolfo Anaya
Nar Ağacının Gölgesi -Tarık Ali
Otomatik Portakal - Anthony Burgess
Ourania - J.M.G.Le Clézio
Tanrı Vernon Little - DBC Pierre
Uçurtma Avcısı - Halit Hüseyin
Murtaza - Orhan Kemal

 

Notos edebiyat dergisi 2010 yılında Türk edebiyatçılarının şeçtiği bir liste yayınladı.

Bence bu liste bence bugüne kadar hazılananların en iyisi. İyi okumalar.

 

1. İnce Memed 1, yaşar kemal
2. saatleri ayarlama enstitüsü, ahmet hamdi tanpınar
3. alemdağ'da var bir yılan, sait faik
4. memleketimden insan manzaraları, nâzım hikmet
5. don kişot, cervantes
6. kürk mantolu madonna, sabahattin ali
7. sevgili arsız ölüm, latife tekin
8. bütün öyküleri, sait faik
9. suç ve ceza, dostoyevski
10. parasız yatılı, füruzan
11. küçük prens, antoine de saint-exupery
12. kuyucaklı yusuf, sabahattin ali
13. dönüşüm, kafka
14. tutunamayanlar, oğuz atay
15. bereketli topraklar üzerinde, orhan kemal
16. yüzyıllık yalnızlık, gabriel garcia marquez
17. çavdar tarlasında çocuklar, j.d. salinger
18. aylak adam, yusuf atılgan
19. sevda sözleri, cemal süreya
20. beyaz kale, orhan pamuk
21. bütün öyküleri, çehov
22. yeraltından notlar, dostoyevski
23. fareler ve insanlar, steinbeck
24. korkuyu beklerken, oğuz atay
25. yabancı, albert camus
26. bütün şiirleri, orhan veli kanık
27. anayurt oteli, yusuf atılgan
28. benim adım kırmızı, orhan pamuk
29. dede korkut hikayeleri
30. puslu kıtalar atlası, ihsan oktay anar
31. martin eden, jack london
32. kuvayı milliye destanı, nazım hikmet
33. çalıkuşu, reşat nuri güntekin
34. huzur, ahmet hamdi tanpınar
35. zübük, aziz nesin
36. kırmızı pazartesi, gabriel garcia marquez
37. dost-yaşamasız, vüs’at o. bener
38. divan, yunus emre
39. yaşar ne yaşar ne yaşamaz, aziz nesin
40. çocuk ve allah, fazıl hüsnü dağlarca
41. büyük saat, turgut uyar
42. kuşlar da gitti, yaşar kemal
43. büyük umutlar, charles dickens
44. dava, kafka
45. baba evi, orhan kemal
46. memleket hikayeleri, refik halit karay
47. yanık saraylar, sevim burak
48. anna karenina, tolstoy
49. mrs. dalloway, virginia woolf
50. kendi gök kubbemiz, yahya kemal
51. yaban, yakup kadri karaosmanoğlu
52. o/ hakkari’de bir mevsim, ferit edgü
53. bir düğün gecesi, adalet ağaoğlu
54. goriot baba, balzac
55. morgue sokağı cinayeti, edgar allan poe
56. sonrası kalır, edip cansever
57. yaşlı adam ve deniz, hemingway
58. seyahatname, evliya çelebi
59. 1984, george orwell
60. gölgesizler, hasan ali toptaş
61. moby dick, herman melville
62. denemeler, montaigne
63. son şiirler, nazım hikmet
64. ishak, onat kutlar
65. bütün hikayeleri, ömer seyfettin
66. şeker portakalı, jose mauro de vasconcelos
67. sefiller, victor hugo
68. yılkı atı, abbas sayar
69. göçmüş kediler bahçesi, bilge karasu
70. yılanların öcü, fakir baykurt
71. gazap üzümleri, steinbeck
72. nutuk, atatürk
73. tuhaf bir kadın, leyla erbil
74. ayaşlı ve kiracıları, memduh şevket esendal
75. dorian gray’in portesi, oscar wilde
76. küçük kara balık, samed behrengi
77. tante rosa, sevgi soysal
78. çocukluğumun soğuk geceleri, tezer özlü
79. yerdeniz üçlemesi, ursula k. le guin
80. veba, albert camus
81. aziz bey hadisesi, ayfer tunç
82. robinson crusoe, daniel defoe
83. bütün yort savul’lar!, ece ayhan
84. çanlar kimin için çalıyor, hemingway
85. pal sokağı çocukları, ferenc molnar
86. ilyada, homeros
87. oblomov, ivan gonçarov
88. açlık, knut hamsun
89. berci kristin çöp masalları, latife tekin
90. tom sawyer, mark twain
91. sokrates’in savunması, platon
92. hababam sınıfı, rıfat ilgaz
93. malte laurids brigge'nin notları, rilke
94. kurutulmuş felsefe bahçesi, salah birsel
95. muhteşem gatsby, f. scott fitzgerald
96. dostlukların son günü, selim ileri
97. küçük ağa, tarık buğra
98. venedik’te ölüm, thomas mann
99. eylül, mehmet rauf
100. kötülük çiçekleri, baudelaire

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Değerli Erol Gezeroğlu, Bilirsiniz, insanı diğer canlılardan ayıran özelliği, (edindikleri ve deneyimleri doğrultusunda) düşünebilmesi ve düşünmesinin sonucunda farkında olabilmesidir. Bu diğer ifadesi ile, insan seçebneklerin arasından doğrusunu seçebilen ve farkında olabilendir. Bu manada okunanlar farkında olabilmemizi sağlayanlar arasında seçilebilmelidir. Sağlıcakla kalınız.

Canmehmet 
 05.05.2012 12:00
Cevap :
Değerli Canmehmet, Temenninize katılmamak elde değil. Saygı ve sevgi ile, Erol gezeroğlu  06.05.2012 20:52
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 6
Toplam yorum
: 5
Toplam mesaj
: 1
Ort. okunma sayısı
: 12925
Kayıt tarihi
: 02.03.12
 
 

1977 Marmara Üniv. İletişim Fakültesi mezunu.   ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster