Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

04 Eylül '17

 
Kategori
Dünya
Okunma Sayısı
583
 

Ne Ortadoğulu Kalabildik Ne de Tam Batılı Olabildik...

Ne Ortadoğulu Kalabildik Ne de Tam Batılı Olabildik...
 

"Ortadoğululuktan" Batı kültür çevresine girmek için "Toplumsal ve Kültürel" bir "değişim" ve "dönüşüm" yaşadık...Yaşadık ama, kültür ikilemimiz hep devam etti..


SANKİ BİRİLERİ HEP BÖYLE KALMAMIZI İSTEDİ...BU "İKİLEMİ" HEP YAŞADIK; VE HALA DA YAŞIYORUZ...

Belki, bu nedenledir ki, Peyami Safa, "Doğu-Batı Sentezi" kitabında; "Aramızdaki müfritler müstesna, hepimiz hem Doğu'lu, hem de Batı'lı...Bizi Batı'ya giden bir gemiye bindirdiler; ama, gemi Batı'ya giderken gözlerimiz Doğu'ya dönüktü"  demiştir... 

*

B a ş l a r k e n, konu ile ilgili birkaç not...

- Türkiye dahil Ortadoğu, doğu ve batı arasında "köprü" dediler; üzerimize basıp basıp geçtiler...Bu kadarla da kalmadılar; köprünün doğudaki ayaklarını batı tarzında değiştirmemizi salık verdiler...

- Acaba, bunu yapmadığımız ya da yapamadığımız için mi, AB (Avrupa Birliği), yarım yüzyıldır bize kapısını açmıyor?

- Ortadoğu, uzak durulması, bu coğrafyaya dahil olunmaması gereken bir "kültürel çevre" midir?

- Bir coğrafi alanın --örneğin, Avrupa,Ortadoğu, Balkanlar, Kafkaslar gibi-- kültürünü sahiplenmenin, köklü değişimlere neden olacağını düşünmek, "kavram fetişizmi"ne neden olabilir mi?

- Coğrafyanın "kültür" üzerine etkileri yadsınamaz; ama, bu etkinliğin, toplumların "siyaset biçimlerini" belirlediğini varsaymak ne kadar doğrudur?

Ortadoğu için, Batılılar tarafından, "mecazi" ve "düşünsel" anlamda ortaya atılan "bataklık"  yakıştırması, Türkiye'yi, bu coğrafyadan uzak tutan "yanlış bir siyasete" neden olmuş mudur?

 *

"ORTADOĞULULUK", KURUCU İDEOLOJİ"NİN BİR TERCİHİ MİYDİ?

Genelde "HAYIR"; ama, Cumhuriyet'in ilk yıllarında "Kurucu İdeoloji"nin   bir "tercihi" olmuştur...  

"Ortadoğu", "Beyaz Türk"(x) olarak, tanımlanarak kendilerini toplumun "seçkinleri" olarak gören bireylerin kendi kullanımında, ait olmamamızın yanı sıra, "benzememizin dehşetli sakıncalar doğuracağı" bir kültürel alandır...Söz konusu bireyler, "bataklık" benzeri metaforlara atıfta bulundukları bu alana, aidiyetimizi muhafaza etmemiz gereken "Batı"nın, "Öteki"si ve "uzak durulması, içine dahil olunmaması gereken" bir "kültürel çevre" olarak yaklaşmaktadırlar(1).

Bu seçkinler(!?), bu kadarla kalmamışlar, aynı düşünceyi paylaşan, Cumhuriyet döneminin, benzer "seçkinleri"ni hatırlatırcasına,  Türkiye'nin, "Ortadoğu"dan uzak durulmasının, "Batılı" kimliğinin gereği olduğunu ileri sürerek, bunun Cumhuriyet'in "kurucu ideolojisi" tarafından yapılan bir tercih olduğunu da savunmuşlardır...

Bu kesinlikle yanlış ve aldatmacadır...

Türkiye, Cumhuriyet'in ilk yıllarında, örneğin Lozan'a giderken bile kendisini Ortadoğulu olarak görmüş ve orada, yalnızca Anadolu için değil, Ortadoğu'daki topraklarının ve üstünde yaşamakta olan milletinin haklarını savunmak için hak arayışına girmiştir...

Lozan Konferansı'nın ilk bölümünde, İsmet Paşa, Musul Türkleri ile Türkiye Türklerinin aynı etnik yapıya sahip olduğunu, aynı Türkçeyi konuştuklarını; Kürtlerin de Turani olduklarını ileri sürerek Musul'un etnik açıdan Türkiye'ye ait olduğunu anlatmaya çalışmıştır(2).

Ama, İngilizler, Kürt ve Türklerin ayrı ırklardan olduğunu ileri sürerek "Türk ve Kürt" birlikteliğini kabul etmemişlerdir...Bu, bir anlamda, Türkiye'nin, "Ortadoğulu" kimliğini reddetmek anlamına geliyordu...

*

"ORTADOĞULU"LUKTAN "BATLILIK"A GEÇİŞ DÖNEMİ...

Musul vilayetinin Irak'a bırakılması, Türkiye'yi, "kimlik" konusunda farklı bir arayış içine itti... Eğer, Musul Türkiye'ye kalsaydı, Türkiye, "Ortadoğulu" kimliğini sürdürebilir ve "Kürtlerin varlığını inkar eden siyasetlere" yönelimden kaçınabilirdi...

Ama, öyle olmadı işte...

Başlangıçta yani Cumhuriyet'in ilk yıllarında, kendilerini "Batılı" görmeyerek;  "Ortadoğulu" olarak gören Cumhuriyet'in kurucuları, "farklı" bir "kültür" içine girmeyi istemiş ve "farklı" bir "siyaset" geliştirmek istemişlerdir...

Cumhuriyetin kurucusu M. Kemal, Cumhuriyet ilan edildiği gün (29 Ekim 1923), Fransız muharriri Maurice Pernot'a verdiği demeçte, "Biz, daima şarktan garba doğru yürüdük... Memleketimizi asrileştirmek istiyoruz. Bütün mesaimiz, Türkiye'de garbi bir hükümet vücuda getirmektir. Medeniyete girmek arzu edip de, garba teveccüh etmemiş millet hangisidir?... Vücutlarımız şarkta ise, fikirlerimiz garba doğru müteveccih kalmıştır(3)" demiştir...

Resmi ideoloji, ilerleyen yıllarda, "kültür" üzerinden geliştirilen "Batılılık"ı benimsemekle yetinmeyerek, "Batı uygarlığının da üzerine çıkacağız" gibi söylemlerle, "Batı'dan daha Batılı" bir kimliği inşa gayretine girmiştir...

*

PEKİ... SONUÇ NE OLMUŞTUR?

Batılı kimliğinin  benimsenmesi, "evrensel değerleri benimseme" ya da tam tersi, "dışlama" anlamına gelir mi?... "Ortadoğululuk" gibi, "Batılılık" da, "yapay kavramlar" değil mi?...

Bu konuda hocam, Şükrü Hanioğlu diyor ki, "Bir coğrafi alanın  'kültürünü' ve 'değerlerini' sahiplenmenin, 'liberal demokrasi', 'hukuk devleti', 'insan hakları' benzeri alanlarda 'köklü değişimlere' neden olacağını düşünmek, 'kavram fetişizmine' saplanmaktır(4).

Öyle de oldu...

Günümüzdeki "Beyaz Türkler" gibi, "Batı kültürünün evrenselliğine dayanan" görüş yanlıları -- ki bunlar, Türkiye'nin kültür yapılanması için, "Köktenci Batı Kültürü" modelini öne sürenlerdir.-- "Evrensel bir kültürün temellendirilmesi söz konusu olunca, ulusal bir senteze gitmek gereksizdir. Asıl yapılması gereken, Batı kültürünün temellendirilmesi işini üstlenmek, giderek Yunanca ve Latince öğrenmektir"(5) düşüncesini ileri sürdüler...

"Doğu- Batı Sentezi Kültür Modeli"ni önerenler ise, "coğrafi sınırların kültür alış verişine engel olmadığını" ileri sürmüşler... Çünkü, Doğu Kültürü-Batı Kültürü ayrımında bile sınırlar, kesinkes saptanamamıştır... Bu durum, yani, Doğu ve Batı arasında kültürel benzeşim bağlantıları bulunması, Doğu düşüncesi ile Batı düşüncesini birbirine yaklaştıran bir neden olabilmiştir...

Peyami Safa, "Aramızdaki müfritler müstesna, hepimiz hem Doğulu, hem de Batılıyız" demiştir...Belki de bu nedenle, "Bizi Batı'ya giden bir gemiye bindirdiler; ama, gemi Batı'ya giderken gözlerimiz Doğu'ya dönüktü"(6) demiştir...

*

SONUÇ...

Ulusal kültüre yaslanmadan, onun içeriğini ve havasını yaşamadan evrensel alana çıkabilmesi olanaksızdır... Öte yandan, tarihsel bir kültür birikiminin ya da kültür bileşkesinin bir bileşenini öne çıkarıp, ulusal kimliğe temel oluşturacak bir kültür oluşturmak da mümkün değildir.

Bloğumu, yine, hocam Şükrü Hanioğlu'nun bir düşüncesini aktararak bitirmek istiyorum... Hocam, diyor ki, "Türkiye, evrensel değerlerin toplumda kabul görmesi, hukuk devleti standartlarına uyum ve liberal demokrasi haline gelme alanlarında gayret gösterirken bunu, "Batılı olma" ve "Ortadoğululuktan sakınma" benzeri bir çerçeve dışında ve "kendisi" olarak gerçekleştirme durumundadır.

 

cdenizkent

 

----------------------- :

(x) "Beyaz Türkler" hakkında, ayrıntılı bilgi için bakınız; cdenizkent, "Başbakan Erdoğan'a duyulan nefretin akıl almaz boyutu...Beyaz Türkler örneği ile", kategori; siyaset,, 3 Ağustos 2014

(1) M. Şükrü Hanioğlu, "Ortadoğululuk"tan "Batılılık"a kimlik serüvenimiz", Sabah Gazetesi, 14 Mayıs 2017

(2) Ali Naci Karacan, Lozan, İstanbul Milliyet Yayınları, 1971, ss. 247-248

(3) M. Kemal Atatürk, Söylev ve Demeçler, 3.Cilt, "Kültür Üzerine", Ankara; 1989, s. 91

(4) M. Şükrü Hanioğlu, A. g. y.

(5) Hilmi Yavuz, Kültür Üzerine, İstanbul: 1987, s.14

(6) Peyami Safa, Doğu-Batı Sentezi, 3.b., İstanbul: 1987, ss. 12,162

 

 

HATİCE BÜYÜKARI, ali açıköz bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

Bu blog Editör'den Öneriler alanında yayınlanmaktadır

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Merhaba, coğrafyasına uygun şekilde; Asya Ortadoğu ve Avrupa arasında köprü olduk ama üzerinde trafiğin çok yoğun ve yönetilemediği bir köprü :( Selamlar

Kadri KANPAK 
 11.09.2017 8:39
Cevap :
Merhaba kadri Bey...Öyle oldu.. Üzerimize basıp basıp geçtiler. Köprünün Batı ayağına fazla takmadılar; çünkü biz, batı ayağı yapılırken batıdan ithal malzeme kullandık...Doğu ayağı için fazla uğraşmadılar. Biz de iki arada bir derede kaldık...Atatürk'ün, söylediğinin tam tersine, köprüden batıya geçerken, geri geri yürüdük, gözümüz ve gönlümüz hep doğuda kaldı...Hala da öyleyiz...Teşekkürler ve selamlar.  12.09.2017 12:35
 

Türkiye'nin konumunu Güneş Asla Batmamalı başlığıyla yazmıştım ama kaldırılmış.

Kerim Korkut 
 08.09.2017 20:30
Cevap :
Merhaba Kerim Bey..."Milliyet.blog"da önce onaydan geçmiş ve yayınlanmış blogların bizden habersiz kaldırıldığını arkadaşımız Mustafa Atilla'dan öğrendim. Sonra, "Google"den bir konu için bloglarıma baktım; benim de 2 adet bloğumun yayından kaldırıldığını gördüm. Belki daha da vardır...Bu kaldırma işini bize gerekçe göstererek yapılması daha iyi olmaz mı?...Teşekkürler ve selamlar.  09.09.2017 11:09
 

Değerli Cdenizkent kardeşim; makalenizde de vurgulamış olduğunuz gibi, gerek Beyaz Türk ve Batıya öznenlerde, gerekse Ortadoğulu adıyla İslam Arap kültürünü Türklük ve Ulusal kültür görenler yüzünden, Türkiyeli halklar "İki arada bir derede kalmışlardır". Ve gerçek Türk ulusal kültürünü yaşatmaya çalışan Türkmen, Yörük ve Tahtacılar, Cumhuriyetle birlikte asimile edilmeseydiler, durum şimdiki kadar kötü olmayacaktı.Cumhuriyet kurucularının bilimsel ve net bir ulusal yapıya dayanan teorileri olmadığından kime benzeyeceği ve nereye savrulacaklarını da görememişlerdir. Selamlar

Cemal Zöngür 
 06.09.2017 10:58
Cevap :
Merhaba Cemal Bey...Yorumunuza, noktasından virgülüne kadar katılıyorum...Teşekkürler ve selamlar  06.09.2017 18:22
 

Merhaba Sayın denizkent...Aydınlatıcı bir yazı olmuş elinize sağlık...İki arada bir derecede kalmak bize biçilen roldü belki de... Ekonomimiz bile yıllarca "karma ekonomi" olarak yürütüldü... Sonuçta siyasetimizde, ekonomimiz de bir balaya sap olamadı... Hocanıza tamamen katılıyorum... Selamlarımla

ali açıköz 
 05.09.2017 12:47
Cevap :
Merhaba Ali Bey..."İki arada bir derede kalmak" dediniz ya..."İki arada bir deredeyiz.Dereyi geçsek arada sıkışıyoruz. Aradan sıyrılsak derede boğulacak gibi oluyoruz...Ne yapsak acaba?...Ekonomimiz ve de siyasetimizi, bu iki çarkı döndürecek, usta bir çarkçıya mı teslim etsek?:)))...Teşekkürler ve selamlar.  06.09.2017 11:32
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 916
Toplam yorum
: 2414
Toplam mesaj
: 64
Ort. okunma sayısı
: 1335
Kayıt tarihi
: 11.12.07
 
 

İstanbul doğumluyum. İlk, orta ve lise öğrenimi İstanbul'da tamamladım. İstanbul Üniversitesi'nde..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster