Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

09 Ağustos '10

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
584
 

Nedim Orta anısına (8) Folklor

Nedim Orta anısına (8) Folklor
 

Babamın, BÜK Eğitim ve Sanat Dergisinin Sayı:8 Eylül 1975 tarihli baskısında yayımlanan Folklor içerikli makalesi.

FOLKLOR VE ÖTESİ

Folklor sözcüğü ilginç bir sözcük, ama anlamını bir çoğumuz bilmiyoruz daha. Ulusal özellik gösteren Yöresel Halk Oyunlarını oynayan ekiplere Folklor Ekibi deyip çıkıyoruz. Oysa bu ekipler ulusal oyun ekipleridir. Folklor ekibi, folklorun tüm konularından ya da birkaçından örnekler veren ekip olmalıdır.

Biz bu yanlış anlamayı gün ışığına çıkarmak ve folklarla ilişkin genel bilgi vererek bu önemli konuya eğilinmesini ve folklorun artık gerçek rayına oturtulması gerektiğini bir kez daha duyurmak istedik.

FOLKLORUN TANIMI: Folklor; İsim olup İngilizce' den dilimize geçmiş olan bu sözcük HALKBİLGİSİ anlamına gelip halkla ilgili her şeyi kapsamaktadır.Kısacası folklor, halkın manevi (tinsel) kültürüdür. Daha da açıklarsak; Bir toplulukta yaşayanların gelenek, görenek ve inançlarını inceleyerek o topluluğun yaşantısını, duygularını anlamaya çalışan bir bilim dalıdır.Diyebiliriz.

Folklor, en anlamlı ve özlü deyişle Ulusal Bir Damga'dır.

GENEL BİLGİ: Folklor sözcüğü ilkin İngiliz Eski Eserler Uzmanı W.J.Thomas tarafından 1846 yıllarında kullanıldıktan sonradır ki gene İngiliz Antropoloji Uzamanlarından Sir Edward Taylor, Sir James Frazer gibi yazarlar Avrupa köylerinin gelenek ve görenekleriyle ilkel toplumların gelenek ve görenekleri arasındaki ilişkiye değinmişler, zamanla folklor araştırmaları dünyanın dört bir yanına yayılmıştır.

Folklordan yararlanarak Dr.Lönro, ünlü KALAVELA'sını Grimm Kardeşler, ölmez Alman Masallarını oluşturmuşlardır.Dünyanın dört bucağında yapılan halk müziği araştırmaları müzüik eserlerini, halk oyunları da karaografiyi etkilemiş, bale oyunlarına kaynak ve önder olmuştur.Böylece folklor araştırmaları salt gelenek ve görenekleri saptamakla kalmamış, folklor sözcüğünün kapsadığı herşeyi ele almıştır.

Yurdumuzda 1900 yılında ilk folklor yazısını Rıza TEVFİK, RAKS başlığı altında yazmış, sonraları zaman zaman olumlu çalışmalar yapılıptutarlı yazılar yazılmış folklor üstüne, Ziya GÖKALP gereğince çalışmı bu konuda, yol göstermişler, Halk müziği üzerine ise ancak 1918-1925 yıllarında eğilinerek esaslı bir araştırma ile 1000 kadar melodi derlenmiş. Bu derleyiciler arasında Halil Bedii YÖNETGEN, Muzaffer SARISÖZEN, M.Ragıp GAZİMİHAL, Rıza YETİŞEN önemli rol oynamışlardır.

Folklora gönül vermiş nice araştırıcılar edebiyat alanında çok değerli kaynaklar vererek, halk masallarının özel bir anlatımla yeniden yazılmasına önayak olup olanaklar sağlamışlardır. İstanbul Belediyesi Konservatuvarı, uzmanlarını Anadolu'ya göndererek halk türkülerini derletmiş ve değerli bir arşiv oluşturmuştur.

Gün gün gelişen folklor çalışmalarına "Halk Oyunlarını Yaşatma ve Yayma Tesisi" de katılmış ve olumlu etkinlikler göstermiştir. Daha sonraları 1967'de TRT bu görevi 3000' e yakın melodi derleyerek sürdürmüş olumlu sonuçlar alınmıştır.

FOLKLORUN KONULARI: Folklorun tanımını göz önünde bulundurursak, halkın bildiği A'dan Z'ye değin herşey folklorun konusuna girer. Bunların başlıcaları:

1.Türküler, 2.Deyişler, 3.Masallar, 4.Deyimler, 5.Halk oyunları a)Danslar b)Temsiller c)Eğitsel oyunlar d)Eğlence oyunları e)Ulusal özellik gösteren yöresel oyunlar, 6.Atasözleri, 7.Halk öyküleri, 8.Tekerlemeler, 9.Gelenek-görenekler, 10.Yer adları, 11.Yemekler, 12.Maniler, 13.Fıkralar, 14.Yapı biçimleri, 15.Halk veterineri (Hayvan sağlığı), 16.Halk sağlığı (Halk ilaçları), 17.Halk ağzı ve dil, 18.İnançlar, 19.Düğünler, 20.Doğumlar, 21.Ölümler-ağıtlar, 22.Ninniler, 23.Avcılık, 24.Bilmeceler-bulmacalar, 25.İlençler-hayırdualar, 26.Yeminler (andlar), 27.Konutlar, 28.Halk Eğitimi (yaygın eğitim), 29.Efsaneler (Mitoloji), 30.Göçler, 31. Halk müziği (çalgılar), 32.Beslenme, 33.Spor.

Daha akla gelebilecek bir çok konuları kapsayan folklorun bir amacıda vardır hiç kuşkusuz.Bu amaçlar göz önünde bulundurulmazsa yapılan çalışmalar yetersiz kalır ve istenen yarar sağlanamaz.

FOLKLORUN AMACI: Folklora yönelen bir folklorcu her şeyden önce amaç bilincine sahip olmalıdır.Folklor, halk bilgisi demek olduğuna göre halkı öğretecektir. Bu da halkı tanımak, yönetmek, onu yükseltme yollarını aramak ve onun ruhunu, tinsel yaşantısını öğrenmekle olur. Bir folklorcu, folklor çalışmalarına başlamadan önce:

1.Kendine taraftar (yandaş) bulmalıdır.

2.Sormasını bilmelidir.

3.Olayı yaşamalıdır.

4.Halkın inanç, gelenek ve göreneklerine saygı duymalıdır.

5.Halka kendini sevdirmeli ve halkı sevmelidir.

6.İçten olmalıdır.

Tüm bu özelliklere sahip bir folklorcunun çalışmalarında dikkat edeceği ve özen göstereceği ikinci bir konuda:

1.Derleme yapılan yerin adı

2.Folklora ışık tutacak bir olay dinleniyorsa olayın nedenini, yerini, kişilerini, zamanını,

3.Soru sorulan ve yararlanılan kişinin:

a)Adı ve soyadını,

b)Yaşını

c)Uğraşını

d)Memleketini not etmesi gerekir.

Halk, folklorcunun içtenliğine inanmalıdır.Kendinden biri olarak görmelidir folklorcuyu. Bunu sağlayabilen folklorcu gerçek, doğru ve yararlı çalışmalar yapabilir.

Nedim ORTA

Yaşamış olsaydı yanlış ya da eksik bildiğim çok şeyi bizzat kendisinden öğrenebilme imkanım olur muydu bilmem ama, bu makalesini sizlerle paylaşmak için yazarken Folklorun ne demek olduğunu ne kadar eksik ve ne kadar yanlış tanımış olduğumu itiraf etmeden yapamayacağım. Bir babanın ölümünden sonra bile evladına birşeyler öğretebildiğini eserlerinle kanıtlıyorsun...Saygıyla sevgili babamı anıyorum.

Emin ORTA

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 28
Toplam yorum
: 7
Toplam mesaj
: 4
Ort. okunma sayısı
: 909
Kayıt tarihi
: 16.06.10
 
 

Merhaba ben 1965 doğumlu Nedim ORTA oğlu Emin ORTA. Milliyet Blog' a yıllar önce birşeyler yazmaya..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster