Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

18 Şubat '07

 
Kategori
Edebiyat
Okunma Sayısı
15741
 

Nef'i nin kaza okları- siham-ı kaza

Nef'i nin kaza okları- siham-ı kaza
 

"Tahir efendi bana kelp demiş
İltifatı bu sözde zâhirdir.
Malikî mezhebim benim, zira
İtikadımca kelp tahirdir"

Nef'i nin, çok ünlü hicvidir bu dörtlük. 17. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatı' nın en ünlü şairlerinden olan Nef'i, sivri dili ile tanınır. Hayatı boyunca bunun acısını çekecek ve hayatına mal olacaktır söyledikleri.

Saray çevresinin ileri gelenlerinden olan Tahir isimli bir softa, Nef'i nin tenkit ve tavırlarından rahatsız olmuş. Bu sebepten, O' na "kelp (köpek)” diye hitap eden bir yazı kaleme almıştır. Şair Nef'i bunun altında kalmamış ve yukarıdaki dörtlüğü söylemiştir.

Tahir efendi bana kelp (köpek) demiş.
İltifatı bu sözde aşikârdır, bellidir, açıktır.
Benim mezhebim Malikîdir.
İnancıma göre, Malikî mezhebine göre kelp (köpek) temizdir (Tahir: Temiz).

Edebi sanatlar yönünden; kinaye ( ima etme) ve tevriye (iki anlamlı kullanım) barındıran bu dörtlük başarılı bir hiciv örneğidir. Kendi inancına göre köpeğin temiz olduğunu anlatırken; Tahir Efendi' ye aynı sıfatı iade ediyor.

Nef'i, 4. Murat döneminde yaşamıştır (17.yüzyıl). Padişahla yakın arkadaşlığı olduğunu yazar tarih kitapları.

Naima Tarihi' nde şöyle yazar: "4. Murat, Beşiktaş' ta ki köşkünde eğleşirken, Nef'î nin "Sihâm-ı Kazâ" adlı yergi kitabını okuyası gelmiştir.. Lakin tam kitabı açmış okurken, gök gürleyip, tahtın hemen yakınına yıldırım düşeyazmıştır.. Sinirden küplere binen Murat, kitabı parça pinçik edip, derhal Nef'î yi huzuruna çağırttırmış ve bir daha yergi yazarsa "Yukarıda mevla var demem, alırım aklını" diyerek şairi korkutmuştur.. Nef'î de çaresiz, bir daha yergi yazmayacağına tövbe etmiştir tabii. Fakat birkaç yıl sonra, Vezir Bayram Paşa' ya gücenen şair, yine kendini tutamamış ve döktürmüştür kasidesini, 4. Murat'ın gözüne baka baka..

Padişah hazretleri, çok özel bir mecliste:

- Nef'î, bir taze hicvin yok mudur? deyü sual ile ağzın arayıp, ol dahi Bayram Paşa hicvini padişaha sundukta, okuyup beğenir gibi davranıp daha sonra Bayram Paşa' yı çağırıp hicvi gösterip katline izin verdiler.
Bayram Paşa, katline yetkili olup sarayına geldikte, adam gönderip Nef'î -yi fakiri çağırıp gâfilâne geldikte pek çok azarladıktan sonra:

- Kaldırın! deyip saray odunluğunda habs ve orada boğup deryâya attılar."

Ayrıca Naima Tarihi' nde şöyle bir ek daha vardır, bu hazin sonla ilgili olarak:

"Maan-zâde Hüseyin Bey'den işittim: Bayram Paşa, Nef'î yi tutuklamaya ferman edip taşra çıkardıklarında, Boynueğri, çavuşbaşı imiş; bir kaba kişi olmakla, Nef'î nin önüne düşüp:

- Gel, Nef' î Efendi, odunlukta bir hiciv düzecek kişi vardır, gel gör! deyü söz dokundurmuş. Nef'î hayattan me'yûs olup:

- Yürü, bildiğinden kalma bre mel'ûn! demiş ve sağa sola çok kaba küfürler etmiş."

Ardından şu beyiti söylemişler Nef'i için:

"Gökten nazire indi siham-ı kazasına
Nef'i diliyle uğradı hakkın belasına" (Ebcet hesabı ile ölüm tarihini veriyormuş bu beyit)

"Vezin tutsun babamı bile hicvederim" diyen, kendini mucizeler söyleyen bir papağana benzeten klasik şairlerimizden biridir Nef'i. Keskin dilinden taviz vermeden, döneminin güzel örneklerini vermiştir. Gazel, kaside ve en çokta hicvleri, edebiyat tarihinin tozlu raflarında ışıldamaya devam edecektir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Merhaba. Yazılarınızı okumaya edebiyat şiir bölümünden başladım, fırsat buldukça diğerlerini de okuyacağım. Nef'i daha çok kaderinden dolayı sevdiğim bir şairimiz. Keşke daha çok Nef'imiz olsaymış. Elinize sağlık.

Mehmet Ali Sel 
 26.08.2007 15:12
Cevap :
Teşekkür ederim. Herşey gönlünüzce olsun.  26.08.2007 18:11
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
 
Toplam blog
: 314
Toplam yorum
: 2178
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 5332
Kayıt tarihi
: 08.10.06
 
 

Med cezir içinde kafasına estiği gibi yaşayan bir havva kızı birazcık kağıt kalem aşinalığı olmas..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster