Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

12 Ekim '14

 
Kategori
Bebek - Çocuk
 

Okula uyumu kolaylaştırmanın yolları

Okula uyumu kolaylaştırmanın yolları
 

Okula uyumu kolaylaştırma yolları


Okula uyumu kolaylaştırmanın yolları

Okul hayatına alışmak, çocuklar için zevkli olabileceği gibi, onu rahatsız edebilen bir sürece de dönüşebilir. Bu biraz onun, biraz okulun biraz da siz ailelerin elinde. Peki, ama nasıl mı?

ABÇ Dergisi Röportajı-Seza Özdemir, 2014

Okul zamanı geldi. Bu yıl çocuğunuz ilk kez mi okula başlıyor? Ya da uzun bir tatilden sonra, her ne kadar arkadaşlarını özlemiş olsa da, okula dönüş onun için bir kabus mu? Okul hayatına alışmak; çocuklar için zevkli olabileceği gibi, onu rahatsız edebilen bir sürece de dönüşebilir. Bu biraz onun, biraz okulun biraz da siz ailelerin elinde. Çocuk, Ergen ve Aile Psikolojisi alanında Uzman Pedagog ve Beykent Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Sevil Yavuz; okula başlama ve okula uyum sürecinde sıkıntı yaşayan çocuklar ve ailelerin bu süreci nasıl atlatabilecekleri hakkında sorularımızı yanıtladı.

Uzman Pedagog Dr. Yavuz, ailelere çocuklarının okuldaki ilk günlerinde onun yanında olmalarını ve bu süreçte ilgili ve gözlemci davranmalarını öneriyor. Gerisini de kendisinden dinleyelim.

-Anaokulu ya da ilköğretime yeni başlayan çocuklara nasıl davranılmalı?

Çocuğun ilk sosyalleştiği yer okuldur. Bazı çocuklar okulöncesi eğitim alarak, bazıları ise doğrudan ilköğretim 1. sınıfla okul hayatına başlıyorlar. İlk defa anaokuluna başlamak çocuk için zor değildir. Çünkü anaokulu, oyun ağırlıklıdır. Fakat doğrudan ilköğretime başlamak çocuk için zor olabilir. Çocuk ilk defa sosyal ortama girmenin şoku yanında, bir de okuldaki ödev ve sorumluluklarını yerine getirmek zorunda kalabilir. İlk defa okula başlayan çocuğa okulun “sıkıcı bir yer” değil de, sevimli bir yer olduğu mesajı verilmeli. Bazen okulun başlaması “çocukluğun” ya da “oyuncaklarla oynamanın ”sonu gibi yansıtılıyor. Bu, çocuğun okuldan soğumasına neden oluyor. Bu nedenle, çocukla okul konusunda motive edici konuşulmalı, oyunu hayatından çıkarmayıp çocukluğunu yaşamasına izin verilmeli ve anlayışlı olunmalıdır.

-Çocuklar için belli kurallara bağlı okul düzenine uyum sağlamak zor olabiliyor. Bu durumda nasıl davranılmalı?

Günümüzde aileler artık tek veya iki çocuk sahibi olmayı tercih ediyor. Bunun yanı sıra çocuklarının her dediğini yapmaya çalıştıkları için çocuk ailede kurallar ve sınırlarla karşılaşmıyor. Anne babaların genel olarak kurallara karşı olumsuz bir bakış açısı var. Sanki kural koymak çocuğun merak duygusunu azaltacak, pasif ve içine kapanık olacak gibi düşünüyorlar. Oysa çocuğun sağlıklı gelişimi için sınırlara ihtiyacı var. Sınır konulduğunda çocuk kendini güvende hisseder, saldırgan ve öfkeli davranmaz. Anne baba bunun bilincinde olmalı ve onu sınırlarla küçük yaşta tanıştırmalı. Eğer böyle olursa, çocuk okula başladığında okul kurallarına uymakta zorlanmaz.

Çocuğunuz okula gitmek istemiyorsa, "İstemiyorsan bugün okula gitme" derseniz çocuk için bu durum daha zor olabilir. Onun yerine, çocuğun okula gitmesi konusunda kararlı olun.

-Peki, okula hazırlık nasıl olmalı?

Çocuğun okulu sevmesi için motivasyonu artırmalısınız. Mesela çocuğunuzla birlikte okul alışverişi yaparak sevimli kırtasiye ürünleri alabilirsiniz. Odasını okul için yeniden düzenleyebilirsiniz. Çanta, kalemlik gibi okul için gerekli araç gereçlerini çocuğunuzun seçmesine izin verebilirsiniz.

- İlk hafta çocuğa nasıl yaklaşılmalı?

İlk haftalar çocuğa anlayışla yaklaşılmalı. Eğer çocuk ilk defa okula başlıyorsa, okulla ilgili ilk anıları ve önyargıları ilk haftada oluşur. Bu nedenle çok titiz davranmalısınız. Çocuğunuzun okulda ilk gününde mutlaka yanında olun, eğer müsaitseniz bir hafta boyunca çocuğunuzu okula siz bırakıp alın. Bu durum okula uyumunu kolaylaştıracaktır.

- Peki, çocuk okula gitmek istemezse ne yapılmalı?

Okul öncesi deneyimi olmayan ya da sosyal-duygusal gelişimi sosyal bir çevreye, yani okula uyum sağlamaya yetecek kadar gelişmeyen çocuğun okula gitmek istememesi doğal bir süreçtir. Bu durumda ona "İstemiyorsan bugün okula gitme" derseniz, bu durum çocuk için daha zor olabilir. Onun yerine, çocuğun okula gitmesi için ısrarcı ve kararlı olun. Birkaç gün sonra çocuğunuz okul korkusunu yenecektir.

Okul fobisi yaşayan çocuk; karnının, başının ağrıdığını söyler ve yoğun bir kaygı duyar. Çocuğun okul kelimesi geçtiği zaman yoğun bir kaygı yaşadığını yüzünden fark edebilirsiniz. Böyle bir durumda, mutlaka uzman bir pedagogdan destek alın.

- Çocukta okul korkusu var ise nasıl davranılmalı?

Bazı çocuklarda okul korkusu sıradan bir korku değildir. Çocuğun heyecan, endişe duyması belirsizliğin yarattığı basit bir kaygı değil de ciddi bir fobi halini almış ise ona yaklaşımınızdaki hata, bu fobiyi daha da pekiştirebilir. Eğer okul fobisinden şüphe ediyorsanız mutlaka uzman bir pedagogdan destek alın. Okul fobisi yaşayan çocuk; karnının, başının ağrıdığını söyler ve yoğun bir kaygı duyar. Çocuğun okul kelimesi geçtiği zaman yoğun bir kaygı yaşadığını yüzünden fark edebilirsiniz.

-Peki, ilk kez okula başlamayanlar için, tatil dönüşü tekrar okula alışmada zorluk çekiliyorsa nasıl davranılmalı?

Tatil sonrası okula uyum sağlamak biraz zaman alabilir. Bir iki hafta çocuğa okul sorumlulukları konusunda baskı yapılmamalı. Sürekli “Okul başladı artık dışarıda arkadaşlarınla oynamayı unut!”denmemeli. Havalar hala sıcak olduğu için yaz dönemindeki etkinliklerine devam etmesine fırsat verilmeli. Ayrıca tüm aile üyelerinin sürekli okul hakkında konuşması çocuğu okuldan soğutur çünkü çocuğun tüm hayatı okul değildir. Onun yerine “Bugün nasılsın?”, “Bugün birlikte ne yapalım?”gibi farklı konulardan konuşmak daha doğrudur.

Okul sadece akademik eğitim demek değildir, en önemlisi çocuğun sosyal duygusal gelişimine katkısıdır. Çocuk arkadaşlarıyla iletişim içinde oldukça bu becerileri geliştirmeyi ve zamanla kendi problemlerini çözmeyi öğrenir.

- Çocuk paylaşma, dayanışma, rekabet, kıskançlık, vb. duygu ve davranışlarla okulda daha yakından tanışıyor. Çocuğun sınıf içinde yaşadığı günlük durumlarla sağlıklı bir şekilde başa çıkabilmesi için nasıl bir yaklaşım sergilemek gerekir?

Arkadaş ilişkilerinde anne baba pek bir yönlendirme yapamaz ancak sosyal becerilerinin gelişmesi için destek olabilirler. Anne babalar çocuklarıyla sohbet etmeli ve anlayışlı olmalı. Okul sadece akademik eğitim demek değildir, en önemlisi çocuğun sosyal duygusal gelişimine katkısıdır. Çocuk arkadaşlarıyla iletişim içinde oldukça bu becerileri geliştirmeyi ve zamanla kendi problemlerini çözmeyi öğrenir. Anne baba, çocuğun arkadaşlarıyla olan her probleminde onun yerine problemi çözmeye çalışmamalı.

- Okulda tek başına oynayan, sınıftaki yaşıtlarıyla iletişim kurmayan, içine kapanık ya da sessiz bir çocuğa nasıl yaklaşmalı?

Bu çocuğun klinik açıdan değerlendirilmesi gerekir. Okula başlamak mı onda bir şok etkisi yarattı, yoksa başka psikolojik problemleri var mı? Bunu doğru analiz etmeli. Bu konuda ailenin mutlaka profesyonel bir destek alması gerekir.

-Okul kurallarına uyum gösterememe vb. nedenlerle hiperaktif davranışlar sergileyen, arkadaşlarını ve öğretmenini rahatsız eden bir çocuğa nasıl yaklaşılmalı?

Bu tür bir hiperaktivite, dikkat eksikliği veya davranış problemleri olabilir. Bu çocuğun diğer arkadaşları tarafından dışlanmadan davranışlarının nedenleri araştırılmalı ve uzman desteği ile tedavi edilmelidir.

- Ders çalışmada ailelerin çocuğa yaklaşımları nasıl olmalı?

Ders oldukça problemli bir konudur. Çocukların anne babalarıyla ders çalışmalarını önermiyoruz, çünkü bu, aralarındaki iletişime zarar verir. Bir ağabey/ abla ile ders çalışması daha faydalı olabilir. Ayrıca anne baba çocuğun ödevini onun için yapmamalı. Okulun başlamasıyla anne-baba çocuğun çalışacağı alanı evde yaratmalı ve çocukla birlikte bir günlük plan yapmalılar. Bu planda ders çalışma saatleri yanında oyun saatleri de belirlenmeli, tüm bunlar çocukla birlikte belirlenmelidir. Çocuk oyundan da koparılmamalı.

Okulda ilk gün

Okuldaki ilk gün, çocuğunuzun hayatındaki önemli hatıralardan biri olacak. Bu önemli günde işinizden izin alabiliyorsanız mutlaka onun yanında olun. Çocuğunuz diğer çocukların anne babasını yanında görüp sizi yanında göremediğinde üzülecektir. Onun için çok endişe verici bir günde sizden güç almaya ihtiyacı varken, yokluğunuz onu daha savunmasız bırakacaktır. Eğer bu mümkün değilse, aileden başka biri, onun yanında olabilir. Okul çıkışında ise çocuğunuzla sevdiği, eğlenebileceği bir plan uygulayabilirsiniz, örneğin parka gitmek, birlikte dışarıda yemek yemek gibi. Bunun yanı sıra başlayacağı okulu daha önceden birlikte ziyaret ederek okula başlama heyecanını azaltabilirsiniz.

Çocuğunuz okula gerçekten hazır mı?

Çocuğunuzun okula hazır olup olmadığını anlamak için Uzman Pedagog Dr. Sevil Yavuz’un şu söylediklerine göz atabilirsiniz:

* Çocuğun kendine yetebilmesi, yani kendi başına tuvalete gidebilmesi, ellerini yıkayabilmesi gibi öz bakım becerilerini kazanmış olması gerekir.

* Diğer önemli konu, çocuğunuzun duygusal sosyal becerileridir. Özellikle size bağımlı olmamasına dikkat edin. Duygusal olarak da okula hazır olmalı.

* Çocuk evde bazı kurallar/sınırlarla tanışmamışsa okuldaki kurallara uymakta zorlanabilir.

* Çocuğunuza sabretme, sırasını bekleme gibi becerileri kazandırmış olmalısınız. Çocuk masada oturup bir etkinlik, bir boyama yapabilecek süre kadar sabredebilmelidir.

* Çocuğunuzu, okula hazır olmadan başlatmanız onun tüm okul başarısını etkileyebilir. Bu konuda doğru karar verebilmek için uzman bir pedagogdan danışmanlık alarak çocuğunuzun okula ne derece hazır olup olmadığını anlayabilirsiniz.

 

Kaynak: ABÇ Dergisi Röportajı-Seza Özdemir, Eylül 2014

 

 

 Uzman Pedagog Sevil Yavuz

 

Çocuk ve Aile Psikoloğu,

Öğretim Görevlisi, Oyun Terapisti

 

Parenting Skills & Counseling Center

www.pedagogsevilyavuz.com

 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 205
Toplam yorum
: 52
Toplam mesaj
: 1
Ort. okunma sayısı
: 1414
Kayıt tarihi
: 02.07.10
 
 

Makaleler ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster