Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

13 Nisan '17

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
88
 

Orhan Veli Kanık

Orhan Veli Kanık
 

(13 Nisan 1914 – 14 Kasım 1950), daha çok Orhan Veli olarak bilinen Türk şair. Melih Cevdet ve Oktay Rıfat ile birlikte yenilikçi Garipakımının kurucusu olan Kanık, Türk şiirindeki eski yapıyı temelinden değiştirmeyi amaçlayarak sokaktaki adamın söyleyişini şiir diline taşıdı. Şair 36 yıllık yaşamına şiirlerinin yanı sıra hikâye, deneme, makale ve çeviri alanında birçok eser sığdırdı.

Yeni bir zevk ortaya çıkarabilmek için eski olan her şeyden uzak duran Orhan Veli, hece ve aruz ölçülerini kullanmayı reddetti. Uyağı ilkel; mecaz, teşbih, eğretileme, abartma gibi edebi sanatları gereksiz bulduğunu açıkladı. "Geçmiş  edebiyatların öğrettiği her şeyi, bütün geleneği  atmak" amacıyla yola çıkan Kanık'ın bu arzusu şiirinde kullanabileceği teknik olanakları azaltsa da şair, ele aldığı konular, sözünü ettiği kişiler ve kullandığı sözcüklerle kendine yeni alanlar oluşturdu. Yalın bir anlatımı benimseyerek şiir dilini konuşma diline yaklaştırdı. 1941 yılında, arkadaşlarıyla birlikte çıkardıkları Garip adlı şiir kitabında bu düşüncelerinin örnekleri olan şiirleri yayınlandı ve Garipakımının doğmasına neden oldu. Bu akım özellikle 1940-1950 yılları arasında Cumhuriyet dönemi şiirinde büyük etki bıraktı Garip şiiri hem yıkıcı hem de yapıcı özelliği ile Türk şiirinde bir mihenk taşı kabul edilir.

Kanık, şiire getirdiği bu yenilikler yüzünden önceleri büyük ölçüde yadırgandı, çok sert eleştiriler aldı ve küçümsendi. Geleneklerin dışına çıkan yapıtları, önce şaşkınlık ve yadırgama, daha sonra eğlenme ve aşağılamayla karşılansa da hep ilgi uyandırdı. Bu ilgi ise kısa zamanda şaire duyulan anlayış, sevgi ve hayranlığın artmasına yol açtı. Sait Faik Abasıyanık da Orhan Veli'nin bu yönüne dikkat çekerek onu "üzerinde en çok durulmuş, zaman zaman alaya alınmış, zaman zaman kendini kabul ettirmiş, tekrar yâdsınmış, tekrar kabul edilmiş; zamanında hem iyi hem kötü şöhrete ermiş bir şair" olarak tanımladı.

Her ne kadar Garip döneminde yazdığı şiirleriyle öne çıksa da Orhan Veli "tek tür" şiirler yazmaktan kaçınmıştı. Durmadan arayan, kendini yenileyen, kısa yaşamı boyunca uzun bir şiir serüveni yaşayan Kanık'ın edebiyat hayatı farklı aşamalardan oluşmaktadır. Oktay Rıfat bu durumu "Orhan, Fransız şairlerinin birkaç kuşaklık şiir macerasını kısacık ömründe yaşadı. Türk şiiri onun kalemi sayesinde Avrupa şiiriyle atbaşı geldi." ve "Birkaç kuşağın belki arka arkaya başarabileceği bir değişmeyi o birkaç yılın içinde tamamladı." sözleriyle açıkladı. (Vikipedi,12.03.2013)

Orhan Velinin şiirleri için şairler, eleştirmenler “böyle şiir mi olur demişlerdi; ama zamanla Orhan Veli, en çok okunan, beğenilen şair oldu; çünkü halk diliyle şiirler yazdı, şiirlerinde işçinin, memurun, dar gelirli halkın sorunlarına değindi. Dünyalarına girdi, onlardan biri oldu. Özetle, onların yaşantılarını dizelere aktardı. Başka bir deyişle onları, dizelerde yaşattı; onların sıkıntılarını, sevinçlerini esprili bir dille sergiledi. Duygu, düşünce ve izlenimlerini, halkın diliyle, halkça seslendirdi. Örnekler:

Gölge

Bıktım  usandım sürüklemekten onu,                                                                                                 Senelerdir, ayaklarımın ucunda ;                                                                                                             Bu dünyada biraz da yaşayalım,                                                                                                             O tek başına,                                                                                                                                               Ben tek başıma.

Güzel Havalar

Beni bu güzel havalar mahvetti,                                                                                                               Böyle havada istifa ettim.                                                                                                                     Evkaftaki memuriyetimden                                                                                                               Tütüneböyle havada alıştım,                                                                                                                     Böyle havada âşık oldum;                                                                                                                         Eve ekmekle tuz götürmeyi                                                                                                                       Böyle havalarda unuttum;                                                                                                                           Şiir yazma hastalığım                                                                                                                                 Hep böyle havalarda nüksetti;                                                                                                                   Beni bu güzel havalar mahvetti.

Anlatamıyorum,                                                                                                                                    Ağlasam sesimi duyar mısınız,                                                                                                     Mısralarımda;                                                                                                                                               Dokunabilir misiniz,                                                                                                                             Gözyaşlarıma, ellerinizle?                                                                                                                         Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,                                                                                             Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu                                                                                                           Bu derde düşmeden önce.                                                                                                                         Bir yer var, biliyorum;                                                                                                                                   Her şeyi söylemek mümkün;                                                                                                                   Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;                                                                                             Anlatamıyorum.

İçinde                                                                                                          

Denizlerimiz var, güneş içinde;                                                                                                         Ağaçlarımız var, yaprak içinde;                                                                                                               Sabah akşam gider gider geliriz,                                                                                                     Denizlerimizle ağaçlarımız arasında,                                                                                                       Yokluk içinde.

Zilli Şiir

Biz memurlar,                                                                                                                                               Saat dokuzda, saat on ikide, saat beşte,                                                                                                 Biz bizeyizdir caddelerde.                                                                                                                         Böyle yazmış yazımızı Ulu Tanrı;                                                                                                             Ya paydos zilini bekleriz,                                                                                                                           Ya aybaşını.

Yalnızlık Şiiri

Bilmezler yalnız yaşamayanlar,                                                                                                                 Nasıl korku verir sessizlik insana;                                                                                                             İnsan nasıl konuşur kendisiyle;                                                                                                                 Nasıl koşar aynalara,                                                                                                                                 Bir cana hasret,                                                                                                                                   Bilmezler.

Ayrılış        

Bakakalırım giden geminin ardından;                                                                                                     Ataman kendimi denize, dünya güzel;                                                                                                     Serde erkeklik var, ağlayamam.

Bedava

Bedava yaşıyoruz, bedava;                                                                                                                       Hava bedava, bulut bedava;                                                                                                                     Dere tepe bedava;                                                                                                                                   Yağmur çamur bedava;                                                                                                                   Otomobillerin dışı,                                                                                                                             Sinemaların kapısı,                                                                                                                           Camekânlar bedava;                                                                                                                                   Peynir ekmek değil ama                                                                                                                             Acı su bedava;                                                                                                                                             Kelle fiyatına hürriyet,                                                                                                                                 Esirlik bedava;                                                                                                                                         Bedava yaşıyoruz,bedava.

Gelirli Şiir

İstanbul'dan ayva da gelir, nar gelir,                                                                                                       Döndüm baktım, bir edalı yâr gelir,                                                                                                         Gelir desen dar gelir;                                                                                                                                   Gün aşırı alacaklılar gelir                                                                                                                           Anam anam,                                                                                                   ,                                                                                                                                                                                                                   Bu iş bana zor gelir.

Delikli Şiir

Cep delik, cepken delik,                                                                                                                           Yen delik, kaftan delik,                                                                                                                               Don delik, mintan delik,                                                                                                                             Kevgir misin be kardeşlik!

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Değerli hocam, bir akşam bir eve gelir sevgili şairim. Alkollüdür. Kapıyı arkadaşının kız kardeşi açar, arkadaşı şehir dışındadır. O içeri girmez. Duvara yaslanır ve mışıl mışıl uyur.(Onunla ilgili hazırlanan bir bir tv programından ). Saygılarımla.

Mehmet Emin Yolsal 
 19.04.2017 9:05
Cevap :
"Bir garip Orhan Veli' yim "diyor ya yazdıklarınızla örtüşen bir yaşam tarzı vardı.Şiirlerinin teması da ilginç.Gelirli Şiir,Delikli Şiir...gibi.Onun için de şiirde Orhan Veli'yle başlayan bu akıma "Birinci Yeniciler" de "Garipçiler"de denir.Memurlar için yazdığı şiirde de şöyle diyor,Mehmet Emin Bey: "Biz memurlar,saat sekizde,beşte biz bizeyiz caddelerde. Ya aybaşını bekleriz ya da paydos zilini." Memur yaşantısı,bundan daha güzel anlatılabilir mi? Katkılarınız için teşekkür ederim.Tanıştığımız için mutlu oldum.  19.04.2017 15:58
 

Allah Orhan Veli Kanık'a Allah rahmet eylesin.Selam ve ve saygılar.NAHİDE ÇELEBİ

NAHİDE ÇELEBİ 
 15.04.2017 16:46
Cevap :
Nahide Hanım,Orhan Veli, ölçü ve uyağı atarak şiirde devrim yapmış;her konuyu şiire sokarak esprili bir dille okura sunmuştur.Esenlikler dilerim.  15.04.2017 21:58
 

Tanıtım bir wikipedi alıntısı imajı verse de aslında blog yazısının ne kadar öz ve nitelikli bir Orhan Veli biyografisi olduğu okunulduğunda anlaşılıyor, bir Orhan Veli geçti bu dıyardan selam olsun, teşekkürler, dimağınıza sağlık Hüseyin hocam.

Nizamettin BİBER 
 15.04.2017 10:01
Cevap :
Nizamettin Bey,Orhan Veli'ye gelinceye dek,ölçülü ve uyaklı her manzume şiir olarak kabul edilmiştir.O,ölçü ve uyağı yıkarak şiirde devrim yapmıştır. O'nun şiirlerinde de bir iç ahenk,ritm vardır.Her konuyu şiire sokmuş;esprili bir dille dizelere dökmüştür.O,böyle şiir mi olur,diyenlerden daha çok okunmuştur. Sözgelimi,"Cep delik,cepken delik/Kevgir misin be kardeşim!"dizelerinden daha iyi anlatılır mı yoksulluk...Selam ve saygılarımla.  15.04.2017 16:31
 

Arkadaşım, yazınızla bir kez daha şairimin değerini ortaya çıkarmış olmanızdan mutlu oldum. Bu arada şunu da hatırlatmak istiyorum. Yıllardır her İstanbul'a gittiğimde Aşiyan'da mezarına uğrarım. Bu yıl nisan atısonunda değerli şairimin mezarına uğradığımda gördüm ki, Beykoz belediyesi tarafından şairime saygı gösterilip yeniden düzenlenmiş. Esenlikler diliyorum.

Şahin ÖZŞAHİN 
 15.04.2017 7:14
Cevap :
Şahin Bey,bu büyük şairin mezarını ziyaret ederek O'nu gönlünüzde yaşatıyorsunuz.Sağ olun.  15.04.2017 16:47
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 267
Toplam yorum
: 836
Toplam mesaj
: 5
Ort. okunma sayısı
: 723
Kayıt tarihi
: 04.12.12
 
 

Hüseyin BAŞDOĞAN, 1942'de Malatya- Arapgir'de doğdu.Arapgir Ortaokulunu, Diyarbakır Öğretmen Okul..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster