Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

25 Mayıs '12

 
Kategori
Öykü
Okunma Sayısı
1639
 

Öyküde ton

Öyküde ton
 

Dilde ton, yazanın ya da konuşanın, konuyu ele alışındaki hassasiyetini, niyetini ve duygularını açığa çıkaran öğelerin tümüne denir.

Konuşmada ses, duyguları belirtecek biçimde çıkarılır. Buna sesin tonu denir. Metnin tonuysa yazarın niyeti ve duygularının aktarımıdır.

Yazar metin aracılığıyla okur üzerinde duygusal ya da düşünsel bir etki yaratmaya çalışır. Okuru ruhsal yönden etkileyip, onda hayranlık, coşku, acıma, nefret vb duygular uyandırmak, ona bazı fikirleri aşılayarak onu yönlendirmek, kışkırtmak, eyleme geçirmek isteyebilir.

Bunu yaparken de bazı şeyleri över, yerer, okuru güldürür ya da ağlatır. Biçemini de amacına göre belirler. Güldürücü, dokunaklı, duyguları kamçılayan, kişisel duyguları dile getiren, alaycı, eleştirel bir biçeme başvurur.

İşte okur üzerinde bıraktığı etki incelendiğinde, bir öykünün tonu ortaya çıkar. Güldüren ton okuru eğlendirir. Alaysı ton dolaylı yoldan bir şeyleri eleştirir. Trajik ton kötümser, kaderci, çıkışı olmayan bir gidişi anlatır. Dramatik ton, okuru heyecanlandırır, korkutur. Acıklı ton, heyecan verir, acıma duygusuna yol açar. Lirik ton kişisel duyguları aktarır, yergisel ton ise kişiyi, toplumu, düzeni taşlar.

Yazar, okurun ruhuna ulaşmak, onu öykü kişilerinin sevinçlerine, acılarına ortak etmek ister. Bu nedenle sevinç, sıkıntı, öfke, aşağılama, hayranlık, şikâyet, güvensizlik, kuşku, acıma, nefret gibi temel duygulardan yola çıkarak okurunu duygusal yönden etkilemeye çalışır. Öykü kişilerin duygularını, davranışlarını etkileyen, biçimleyen, yönlendiren sosyal ve politik yapıyı gözler önüne serer.

Öyküde ton, yazarın dünya görüşünün (iyimser, kötümser, geçmişe özlem duyan, umutlandırıcı, coşturucu) anlaşılmasına yardımcı olur. Onundünya görüşü de, aktarmak istediği duygularında gizlidir. Yazar, okuru düşündürmeyi, etkilemeyi, yönlendirmeyi amaçlayan mesajını açıkça verdiği gibi onu okurun anlayışına da bırakabilir. Bu nedenle duygu aktarımı ve duygulandırma için kullanılan sözcükler, başvurulan söz sanatları, anıştırmalar, betimlemeler ile öykü kişilerinin davranışları ve vücut dilleri çok önemlidir.

Bir öyküye güzel diyebilmek için ton da öykünün olmazsa olmazlarındandır.

 

 


 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Bu gibi yazılar bizim gibi amatör meraklı yazanlar için yol gösterici oluyor. Bu fikir şiire de yansıyabilir mi? Selamlar.

Şahin ÖZŞAHİN 
 26.05.2012 7:20
Cevap :
Merhaba, Teşekkür ederim. Elbette şiir için de geçerlidir. Hatta biraz daha ileriye götürecek olursak sanat amaçlı tüm yapıtlara da uygulanır diye düşünüyorum. Çalışmalarınızda başarılar dilerim.  26.05.2012 12:19
 

Bazen de yazarlar öyküde ton unsurunu okuru kendisinden uzaklaştırmak için kullanabilir. Okurun kendisinden uzaklaşıp başka bir kişiyle, başka bir mekânla ve zamanla buluşması onu hem içinde bulunduğu sıkıntılardan uzaklaştırır hem de onun hayalgücünü kullanmasına yardımcı olur, iç dünyasını zenginleştirir. Yazıdan yola çıkarak sizin, "Ördekler" isimli eserinizde yergisel tonu kullandığınızı söyleyebiliriz değil mi? Paylaşım için teşekkür ederim. Saygı ile.

Arda İnal 
 25.05.2012 11:04
Cevap :
Merhaba, Bir öyküde tek ton olmaz.Yazar, yergisel tonu destekleyen bir başka tonu örneğin alaysı tonu da kullanabilir. "Ördekler" öyküsünde bu iki tonu da görmek olasıdır. Siz, “Okurun kendisinden uzaklaşıp başka bir kişiyle, başka bir mekânla ve zamanla buluşması onu hem içinde bulunduğu sıkıntılardan uzaklaştırır hem de onun hayalgücünü kullanmasına yardımcı olur, iç dünyasını zenginleştirir” diyorsunuz. Buna yürekten katılırım ancak bu zaten öykünün amaçlarından biridir. Ton ise yazarın duygu ve düşünce aktarımı sonucu okurda bıraktığı duygusal tepkiyle ilgilidir. Teşekkür eder, sevgi ve saygılarımı sunarım.   25.05.2012 13:41
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 95
Toplam yorum
: 70
Toplam mesaj
: 21
Ort. okunma sayısı
: 1665
Kayıt tarihi
: 12.06.07
 
 

Emekli öğretim görevlisi, çevirmen, öykü yazarı, kültür ve düşün dergisi Gerçemek'in sahibi ve ge..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster