Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

28 Mayıs '13

 
Kategori
Psikoloji
Okunma Sayısı
2601
 

Öznel akıl mı, nesnel akıl mı?

Öznel akıl mı, nesnel akıl mı?
 

Akıl


Düşünce tarihinde “Okul” sözü aslında birbirinden hiç de uzak olmayan iki ayrı anlamı gösterir. Bunlardan birincisi, içinde eğitim ve öğretimin gerçekleştiği kurumu dile getirirken, ikincisi belli bir iç bütünlüğü olan bir akımı veya geleneği vurgular. “Frankfurt Okulu” dendiğinde, aslında bu iki anlamın birlikteliğinden söz edilmelidir. Çünkü Frankfurt Okulu, bir yandan çağımızın en önemli düşünce akımlarından, geleneklerinden biriyken, diğer yandan eğitim ve öğretim ağırlıklı olmaktan çok araştırma ağırlıklı olsa da, aynı zamanda bir kurumsal yapıya da sahiptir.

Frankfurt Okulu geleneği aynı zamanda bir “akıl eleştirisi” olarak da okunabilir. Modern toplumun eleştirisinde en fazla kullandıkları alan, Aydınlanma’dan bu yana aklın gelişimidir. Horkheimer aklın eleştirisine girerken çok önemli bir ayrım yapar: “Verstand” (öznel akıl ya da anlama yetisi) ve “Vernunft” (nesnel akıl ya da evrensel akıl). Aslında bu, Kant’tan beri Alman felsefesinde önemli yeri olan bir ayrımdır.

Öznel akıl, sadece öznenin bir niteliğidir. Nesne ise düzensiz, kaotik bir yığındır. Öznel aklın görevi bu kaotik yığını düzenli bir hale getirmektir; onu, ayrıştırmak, sınıflandırmak ve kullanmaktır. Öznel akıl, parçalayıcı, analitik ve biçimseldir; şeylerin dış biçimleriyle, görünüşleriyle ilgilenir ve ayrı oluşu temel alır. Öznel akıl, görüngüler dünyasını sağduyu denebilecek harc-ı alem akla göre düzenleyip yapılaştırır.

Onun için dünya yalnızca kendilerine benzeyen ve birbirlerine tamamen zıt olan belli sayıda varlıklardan oluşmuş bir dünyadır. O, dünyayı böyle algılayabildiği için de, bu görünüşün oluşturduğu yüzeyin derinindeki diyalektik ilişkileri kavrayabilecek biçimde dolayımsızlığı aşıp, ardına nüfuz edememektedir.

Horkheimer’a göre, öznel akıl, düşünme aygıtının soyut işleyişidir, sınıflandırma, çıkarsama ve tümden gelme yeteneğidir. O, kabul edilmiş amaçlara ulaşmak için seçilen araçların yeterli olup olmadığı üzerinde durur, amaçların kendilerinin de akla uygun olup olmadığı sorusunu sormaz.

Nesnel akıl ise, öz ile görünüş arasında, parça ile bütün arasında bir bağlantı olduğunun farkında olan akıldır. Dünyanın parçalanmış, bölünmüş görüntüsünü daha yüksek bir birlik ideali adına eleştirebilen de bu akıldır.  Nesnel akıl, yüzeydeki görünüşü aşıp derindeki ilişkileri kavrayabilecek bir zihinsel yetidir.

Horkheimer’a göre, nesnel akıl kuramı, insan ve amaçlarını da içine almak üzere bütün varlıkları kapsayan bir sistem ya da hiyerarşi kurmanın peşindedir.

Peki biz veya seçilmiş akil insanlar, Dünyayı algılamada, olaylar karşısında, Öznel aklımımızı kullanıyoruz, yoksa Nesnel alkımımızı?

Eğer bizim tümüyle aklımız gitmiş, kaçmışsa, yoksa, azsa bu soruya cevap vermek zor olmaz mı?

Nizamettin BİBER 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Faydalı bilgiler. Biz aklımızı kutuplara gönderdiğimiz için son suale cevap vermek zor! Selâmlar...

İsmail Hakkı CENGİZ 
 29.05.2013 12:42
Cevap :
Merhaba, çok teşekkür eder, selamlar sunarım, beynimizdeki akılla ilgilenmiyoruz toplumca varsa yoksa midenimizin durumu :) hoş kalın  29.05.2013 15:38
 

Öznel de olsa nesnel de olsa içinde aşk-sevgi varsa muteberdir.Sevgiler...selamlar..

Mesut Selek 
 29.05.2013 0:08
Cevap :
Mesut Hocam, çok teşekkür ederim sevgi ile :))  29.05.2013 17:07
 

"Öğrenmek benim mutluluğumdur" Aydın olanla olmayanı,sözün terazisinde tartabiliriz". Düşünce Tarihi kitabında böyle demişti Orhan Hançerlioğlu.Bu akil adamlar, nesnel akla ayar çeken öznel aklı ve aklın gelişimi için eleştirisinin şart olduğunu duymuş,görmüş de,biliyorlar mı acaba?..Ne güzel bilgilendiriyorsunuz,değerli Nizamettin kardeşim.Sağolunuz.Biraz ağırdı,ama iki kez okuyunca oldu sanırım,anladım yani.sağlıcakla kalınız.

Abbas Oğuz 
 28.05.2013 20:02
Cevap :
Merhaba Abbas Kardeşim, ne harika bir tanım o kitabı okumuştum ama hafızamı tazeledin teşekkür ederim. Sosyal bilimlerin felsefesi dersinden, Aslında nesnel akıl baskın olmalı öznel aklın gerekliliğini de unutmamalı. Çok teşekkür ederim. Emek verdin eline sağlık. sevgi ve selam ile.  28.05.2013 22:54
 

Yüzeydeki görünüşü aşıp, derindeki ilişkileri kavrayabilecek akıl, nesnel akıldır. Ben bunu kullanmak istiyorum. Ancak öznel aklımdan da bir takım yetilerim kalsın istiyorum, bazı durumlarda onu da kullanayım istiyorum. Bazende hiç akıl makıl olmasın istiyorum, kalbimin yolu benim yolum olsun istiyorum. Ben ne çok şey istiyorum. :) Çok teşekkür ederim bu değerli yazı için.

DuyguCan 
 28.05.2013 17:39
Cevap :
Sevgili Duygu, Asıl olan rasyonel bir akılla sevgi dolu bir yürek, bunlarda sende var yeterince, isteyecek bir şeyin yok senin, çok doygun ve yetkinsin, bende sana var olan sevgimden ve bir miktarda bilgimi vermek istiyorum kabul buyur lütfen. :))  28.05.2013 22:57
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 881
Toplam yorum
: 3742
Toplam mesaj
: 85
Ort. okunma sayısı
: 2557
Kayıt tarihi
: 06.06.12
 
 

Yeni dünya düzensizliğinde insan olmaya çalışan ve okuyarak ne kadar cahil olduğunu gören, olayla..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster