Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

30 Ekim '07

 
Kategori
Kültürler
Okunma Sayısı
18041
 

Sındı nedir ? Görek ne ?

Sındı nedir ? Görek ne ?
 

Kerem bana Sındıyı getirir misin?
Sındı ne koca nine?
Babaanne diğer odadan seslenir: makas istiyor Kerem

Evet, sındı makas demek. Görek ‘de ,kilit ; ispirte,kibrit ; şavk,ışık ; velesbit,bisiklet; babba,ayakkabı ; garlık,sürahi ; peşgir,havlu ; dığan,tava; dastar, başörtüsü ; harım,bahçe ; cavır,düşman ; mıh, çivi ; paytar, veteriner ; boduç,testi; carcur,fermuar ; iliştir,kevgir ; yağlık,mendil; haranı ’da kazan demek.

Teke yöresi insanı tarihsel kültürüne has bir "ağız" la konuşur, yöre şivesi kendine özgü özellikleri olan bir konuşma şeklidir. Akdeniz Bölgesinin batısında; Antalya Körfezi ile Fethiye Körfezi arası, Burdur Gölü havzası ve Dalaman Çayı’nın yukarı havzasını - (Burdur ilinin tamamı, Antalya’ nın batısı, Muğla’ nın Fethiye, Denizli’ nin Acıpayam ve Çameli, Isparta’ nın batısı , Afyor’ un Dinar) - kapsayan Toros Dağları üzerinde yer alan platoya Teke yöresi denir ise de, doğuda Alanya, batıda Muğla içlerine, kuzeyde ise Sandıklı ve Dazkırı’ ya kadar olan bölgede kültürel etkisi görülür. Bu yörede kullanılan dil öz Türkçedir ve günümüze kadar korunarak gelmiştir ancak kelimelerin çoğu unutulmaya yüz tutmuştur.

Ege şivesi olarak adlandırılan şive ile büyük benzerlikler taşıyan yöre ağzı, kulağa hoş gelen, sevimli bir ağızdır. Son dönemde Ege bölgesi halkını konu alan filmlere - babam ve oğlum, karpuz kabuğundan gemiler yapmak, dondurmam gaymak gibi – bu şive, ayrı bir çekicilik katmıştır. Ne yapıyorsun yerine nediban der yöre halkı. Ne karışıyorsun yerine neneyon kâyasımısın. Ünnemek, çağırmak ; hadi gâri, acele et ; debenlemek,gezinmek ; nârasın,nerdeee ; bertmiş,ezilmiş; ağdırmak, dengesi bozuk ; fıydırmak, elle uzağa atmak ; gücüle, az önce; gelipbatırı, geliyor ; vardık olduk,az kaldı ; neddin,ne yaptın ; nişleyon, ne iş yapıyorsun ; netçen, ne yapacaksın ; gübüdek,aniden ; govlaşmak,dedikodu yapmak ; kendi feline,kendi başına ; apalamak,emeklemek ; dayfalmak,bayılacak gibi olmak; demitten,biraz önce ; dığdısının dığdısı,çok uzak akraba ; seğirtmek,koşmak ; sinmek saklanmak demek.

Konuşma ve yazı dili olarak binlerce yıllık bir geçmişe sahip, yapısıyla özellikleriyle zengin bir dildir Türkçemiz. Farklı lehçelerle, şivelerle geniş bir coğrafyada kullanılan bir dildir Türkçe. Yerel şiveler dilimizin zenginliğidir, rengidir. Türkçemizde yüz binlerle ifade edilen kelime olmasına rağmen, bu zenginlik günlük hayatta kullanılmamakta ve zamanla Türkçe kelimelerimiz unutulup yerlerini yabancı kelimeler doldurmaktadır.

Türk Dil Kurumunun, Türkçenin bütün söz varlığının kapsanması çalışmaları çerçevesinde hazırladığı Derleme Sözlüğündeki söz sayısı altı yüz bin civarındadır.

Türk dilini çağdaş bir kültür dili, devlet ve bilim dili haline getirmek her Türk aydınının ilk amacı olmalıdır. " Ulus " ve " dil " birbirinden soyutlanamaz iki kavram olduğuna göre dilin sahiplenilmesi demek öz kültürün sahiplenilmesi demektir.

B. Sıtkı Gürler 30.10.2007

Fotoğraf : http://www.tekeyoresi.com/

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Bizim yöremizde de yaygın olarak kullanılan ancak TDK Türkçe Sözlükte yer almayan bir çok kelimeyi Türk Dil Kurumunun sitesindeki bilgi edindirme formunu doldurmak suretiyle sözlüğe ithal ettirdim. Bir örnek vermek gerekirse köşe kelimesi bize farsça kuşe den gelmiştir. Bu sözcüğün öz be öz Türkçesi vardır ancak yaygın kullanılmamaktadır. Ne olduğunu sorarsanız büküç derim ve TDK Türkçe sözlükte artık bulabilirsinzi.

dervis üsküdar 
 29.12.2009 20:12
Cevap :
Türk dilini çağdaş bir kültür dili , devlet ve bilim dili haline getirmenin her Türk'ün ilk amacı olması gerektiği düşüncesinden hareketle , yöresel kelimeleri sözlüğe ilave ettirme çabalalarınızı takdirle karşıladığımı belirtmek isterim ki " Ulus " ve " Dil " birbirinden soyutlanamaz iki kavram olduğuna göre dilin sahiplenilmesi demek öz kültürün sahiplenilmesi demektir. Katkı ve yorumunuz için çok teşekkür ederim sayın Üsküdar. Saygılarımla  31.12.2009 19:23
 

ben kıbrıslıyım.biz hala daha sizin yazınızda belittiiniz çoğu kelimeyi tüm ülkede yaygın bir şekilde kullanıyoruz.çok güzel bir noktaya değindiniz.Kıbrıs Türk'tür Türk kalacak.Saygılarımla...

escypriott 
 04.12.2007 17:05
Cevap :
Katkınız ve güzel yorumunuz için teşekkür ediyorum sayın Şanlıdağ. Bu arada ÖSS için de size başarılar diliyorum. Umarım emeğinizin karşılığını alırsınız. Sevgiler.  05.12.2007 9:39
 

Yukarıdaki yazıda belirtilen hemen hemen tamamı benim köyümde de kullanılmaktadır. Fakat yazıda belirtilen yörelerin biraz dışında kalmaktayız. Denizli'nin Çal İlçesine bağlı AŞAĞISEYİT köyü. Hatta asagiseyit.com adresine girerek de bu bilgilerin orada olduğunu görebeilirsiniz. Bu güzel yazı, güzel bir çalışmanın ürünü olarak çok güzel olmuştur. Aslını inkar eden haramzadedir. Demiş atalarımız. Aslımızı unutmayalım unutturmayalım... Saygılarımla...

Fikret Tugcu 
 23.11.2007 23:51
Cevap :
Katkınız ve yorumunuz için çok teşekkür ederim sayın Tugcu. Saygılarımla  26.11.2007 8:57
 

Ben Burdur Aziziye Köyü'ndenim.Burdaki kelimelere fazla yabancı değilim.

metin acar 
 30.10.2007 17:13
Cevap :
Umarım bu kelimeler hep hatırlanır ve o güzel şivemiz bozulmadan sürer sayın Acar. Teşekkürler  30.10.2007 18:08
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 27
Toplam yorum
: 88
Toplam mesaj
: 37
Ort. okunma sayısı
: 12536
Kayıt tarihi
: 12.03.07
 
 

1960 Tefenni doğumluyum.Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonomi Bölümü 1..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster