Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

21 Kasım '20

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
575
 

SÖZCÜKLER BAĞIRIYOR

 

"Sözcükler, insanların kullandığı en güçlü haplardır."

                                                         Rudyard Kipling

 

Türkçemizin yapı taşları olan kimi sözcükler, çığım çığım çığrışıyor ve bağım bağım bağırıyor! Örnek: Şans, atmak, evrak… Vb… Beni yanlış yerde kullanıyorsunuz, diye isyan ediyorlar.

Konuşma ve yazma uğraşımızda ikileme düştüğümüz her sözcük için yazım kılavuzu ya da sözlük en iyi rehber olur. Eğer bundan sonra da ikilem doğacaksa sözcükleri kullanırken varsa Türkçesini kullanmak en doğru yöntem ya da doğru yol olarak salık verilir.

Kullandığı sözcük, kimi zaman karşımızdaki insanın niteliğini gösterir. Ortamında seçilerek zamanında ve yerinde doğru olarak kullanılan her sözcük etkisini gösterir. Konuşanı ya da yazanı, uygulamada başarılı kılar.

Durum böyleyken, kimi sözcükleri yanlış kullanma eylemi gerçekleşirse işte o zaman o tür sözcükler isyan eder. Bir bakıma  Beni neden doğru yerde konuşmuyorsunuz, neden doğru yazmıyorsunuz?   diye başkaldırıda bulunur. Bunu önlemek için yakınımızda Yazım (imlâ) Kılavuzu ve Türkçe Sözlük bulunduralım. Başvurduğumuzda gerçek ve olumlu yanıt alınacaktır.

Gerek yazı dilinde ve gerekse konuşma dilinde yanlış kullanılan sözcükler var. Aşağıda kimi sözcüklerin anlamlarını ve hemen altında yanlış kullanıldığı şekliyle açıklamalı vermek gerekirse:

Biz: Çoğul birinci kişi zamiri…

Bizler: Çoğulun çoğulu olmayacağı düşüncesiyle yanlış kullanılmakta. Kılavuzda yok.

Evrak: İşlemli kâğıtlar.

Evraklar: Çoğulun çoğulu olmayacağı düşüncesiyle yanlış kullanılmakta.

Folklor: Halk bilgisi…

Folklor: Halk oyunları anlamında yanlış kullanılmakta... Halk oyunları, folklorun kollarından sadece birisidir.

Gurup: Batma, batış.

Grup: Takım, öbek.

Grup, kimi zaman gurup yerine ya da gurup, grup yerine yanlış kullanılmakta.

İnkılâb: Yenilik, devrim, dönüşme.

İnkılâp: Genelde böyle yazılıp böyle okunmakta... Ancak bu tür yazım, sözlüklerde bulunamadı.

Tebliğ: Bildirme. Tebellüğ: Bildiriyi alma.

Tebliğ ve tebellüğ sözcükleri çoğu zaman birbirlerinin yerine kullanılmakta.

Takdir: Değer biçme.

Takdir: Damıtma.

Takdirin yerine yanlış olarak taktir getirilmekte.

Siz: Çoğul ikinci kişi zamiri...

Sizler: Çoğulun çoğulu olmayacağı düşüncesiyle yanlış kullanılmakta. Kılavuzda yok.

Müdür: İdare eden, yönetmen.

Müdire, müdüre: Türkçe sözcüklerde erkeklik, dişilik yoktur. (Atatürk hiçbir zaman bu kullanımda seslenmemiştir.)

Sirküler: Çoğaltılan genelge… Sürgü: Böyle bir sözcük yok. Yanlış kullanılmakta.

Şans sözcüğü, çoğu zaman olanak ya da fırsat yerine yanlış kullanılmaktadır.

Atıyorum, diyorlar. Atmak, topu taca atmak ya da işkembeden atmak asıl anlam… Oysa yanlışlıkla örneğin yerine kullanılmaktadır

                                                                  ***

Böylesi yanlışları görünce ya da duyunca Türkçemiz adına üzülüyorum! Aşağıdaki dizgide yanlış kullanımda olan kimi sözcükler koyu olarak, doğruları ise  açık olarak aşağıdadır.

 

YANLIŞ                       DOĞRU

Antreman                   Antrenman

Arasıra                        Ara sıra

Ardarda                      Art arda

Arttırmak                    Artırmak

Birarada                      Bir arada

Bir çok/Bir kaç           Birçok/Birkaç

Birşey                          Bir şey

Bu gün                         Bugün

Çevrimiçi                     Çevrim içi

Direk                            Direkt

Döküman                     Doküman

Elele                              El ele

Espiri                            Espri

Farketmek                    Fark etmek

Haftasonu/Haftaiçi      Hafta sonu/Hafta içi

Haketmek                     Hak etmek

Heralde                         Herhalde

Herbiri                          Her biri

Hergün                          Her gün

Hiç bir                           Hiçbir

Hiçkimse                       Hiç kimse

Hoşgeldin                      Hoş geldin

İddaa                              İddia

İnsiyatif                          İnisiyatif

Kareografi                      Koreografi

Klüp                                Kulüp

Madem ki/Oysa ki          Mademki/Oysaki

Madur                              Mağdur

Makina                             Makine

Malesef                            Maalesef

Metod                               Metot

Müsade                             Müsaade

Müstehak                        Müstahak

Mütevazi                          Mütevazı

Orda/burda                      Orada/burada

Orjinal                              Orijinal

Pekçok/Pekaz                  Pek çok/Pek az

Sarfetmek                        Sarf etmek

Sohpet                              Sohbet

Süpriz                               Sürpriz

Şöför                                 Şoför

Tabi ki                               Tabii ki

Tekrardan                        Tekrar

Terketmek                         Terk etmek

Tesbit                                Tespit

Traş                                    Tıraş

Türkçe’de/Türkçe’nin       Türkçede/Türkçenin

Vaz geçmek                       Vazgeçmek

Yanısıra                             Yanı sıra

Güzel Türkçemizin tüm kirliliklerden ve yanlış kullanımlardan arındırılması, dileğimizdir. Güzel Türkçem başlıklı anlamlı şiirimle yazımı noktalıyorum.

 

Güzel Türkçem

 

Güzel Türkçem, tatlı dilim

Ağız tadı, bal şekerim.

 

Düşüncemdir ilmek ilmek

Ak kâğıtta sergilemek

 

Anadilim, sıcaklığım

Sesim, özüm, yüz aklığım.

 

Kırda çiçek, kitapta söz

Petek petek damlayan öz.

 

Salkım salkım üzüm bağım

Elmam, ayvam, şirin narım.

 

Şiir şiir kitaplığım

Simge simge al bayrağım

 

Güzel Türkçem sevincimsin

Hem gündüzüm, hem gecemsin.

 

Muhsin Durucan

             *

 

ETEM SEVİK, Dr Atanur Yıldız bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 684
Toplam yorum
: 480
Toplam mesaj
: 45
Ort. okunma sayısı
: 1361
Kayıt tarihi
: 18.08.08
 
 

Kırşehir Erkek İlköğretmen Okulu'nu, İzmir Buca Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümünü, İstanbul Çapa M..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster