Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

05 Temmuz '19

 
Kategori
Kitap
Okunma Sayısı
113
 

Suç ve Ceza

Çoğumuz ortaokul- lise yıllarında, okumaya Dostoyevski'nin Suç ve Ceza yapıtıyla giriştik. Böyle klasikler, okumak için kolları sıvayanların ilk durağıdır. İleriki yaşlarda, gençlikte okunulan klasikleri yeniden okumak güzel olacaktır. 

Suç ve Ceza, 1866'da yazılmış, Rus ve dünya edebiyatının en iyilerinden, realist (gerçekçi) bir yapıttır. Ana karakter Raskolnikov'un iç dünyası, son derece başarılı anlatılmıştır. Yapıtın sorguladığı ana düşünce üzerinde duracağım. Kimsenin umurunda olmayan, kendi ''yüksek'' yolunuzda engel oluşturan, tefeci yaşlı bir kadını öldürmek, aktöreye uygun mudur? Aktöre var mıdır? (Aktöre ve sağtöre ahlak anlamındadır). Baltayı kaldırır ve yüksek yolunuzdaki engele indirirsiniz. Kimse bilmeyecekse eğer değersiz birinin ölmesi neden sorundur? Öz konumuz, bu soruda başlıyor.

İyi ve kötü, ak-kara kadar keskin kimi zaman. Ancak iyi ve kötü; güncel olaylar, siyaset, insan davranışları vb. ile sınırlandırılamaz. Kimse iyi ya da kötü değil. İyi ve kötü bunların, tümün üstünde. Melekler ve şeytanlar uydurmak biz insanların işi. Şeytan da biziz, melek de. 

Aktöre, iyilikte barınıyor. Ya da aktörenin barındığı yeri ''iyi'' diye adlandırıyoruz. İyiden kötüye geçiş zor değil tersine çok kolay. Ki bu kadar dinin var oluşu biraz da kişioğlunun kötüye eğilimini gemlemek amaçlı. Kişinin ateşte yanmamak için kaçındığı kötülükler ne kadar aktöre sayılır, orası tartışılır. Aktöre,  korku ve denetlendiğini bilme durumu sonucu edinilemez. 

Aktörenin iki ana dayanağı iyi ve kötüden oluşuyor, aynı zamanda en büyük aktöresizlikler iyi ve kötüyü kendimizce bir yere koymamızdan kaynaklanıyor. Değişmez bir aktöre anlayışının olmadığını düşünmekle birlikte, aktörenin evrensel değerler üzerinden kurulması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü aktöre için gereken ''empati''dir. Ne kadar çok kişiyi kapsarsa o kadar çok yontulur. İşbu evren aktöresi anlayışı nasıl kurulur?

Burada karşımıza evren değerleri çıkıyor, diğer deyişle insanlık değerleri. Önce insanı anlamak için primatların, hayvanların ötesinde canlılara inelim. Canlı dediğimiz, en büyük amacı oluşunu sürdürmek olan varlıktır. Başka yapılarda olanlar, evrimin sonsuz halkalarında yittiler. Tümün ötesinde tek bir gerçek var: ol, varlığını sürdür. İnsanlığın sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürebilmesi için kuralların, dinlerin, her şeyin ötesinde ''iyi''ye gereksinimi var. Kişileri, toplumları yararlı bir biçimde bağlayacak tek bağ iyiliktir. İnsanlığın varlığını sürdürebilmesi için ise evrensel değerlere gereksinimi vardır. Evrensel değerler ''tek dünya'' demek değildir. Birkaç ülkenin birleşip onayladığı değerlerle diğer ülkeleri yönlendirmeye çalışmaları da ''kötü''ye girer.

Kişi bazında incelersek, aktöre için kendi doğrularımızın sınırları olması zorunludur. Dünya görüşünüz kötü, yaşlı bir kadını öldürmeye el veriyor diye öldüremezsiniz. Başkalarının sınırları, kişinin sınırlarını yaratır. Sınırı aşmanın doğurduklarını, ''Suç ve Ceza'' başarıyla anlatıyor.

Evren aktöresi anlayışı, Suç ve Ceza gibi yapıtların ışığıyla kurulur, kurulmakta. Bir durumu anlamak için önce öğrenme isteği, sonra da sorgulama gerekir. Dostoyevski, Suç ve Ceza'da kişioğlunun başat sorunlarından ''ahlak, aktöre''yi sorguluyor. Yazın ve düşün yayına sivri konuları gererek okuyucuyu on ikiden vuruyor. 

Edebiyat ve Düşünce ile

Esen Kalın

Kerim Korkut, Zehra Nur Sarıoğlu bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Çok kitap okudum ama Suç ve Ceza'yı okumamıştım. Yazınızdan bir fikir edindim. Kaleminize ve emeğinize sağlık.

Dr Atanur Yıldız 
 08.07.2019 14:02
Cevap :
Teşekkürler.  08.07.2019 16:07
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 9
Toplam yorum
: 22
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 150
Kayıt tarihi
: 04.05.19
 
 

Her telden, bam teline basmaktan çekinmeyerek yazılmış yazılar... ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster