Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

05 Nisan '08

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
460
 

Tarihin bilinmeyen dönemeçlerinden

Tarihin bilinmeyen dönemeçlerinden
 

resim: http://tinypic.com/jsj3g8.jpg altın orda savaşcıları


Tarihin her anı aslında bir dönemeçtir. Ancak öyle olaylar vardır ki bugün yaşadığımız dünyanın temelleri daha o günlere dayanır. Tarih sahnesinde yeralmayan pek çok toplum bu günün dünyasını nasıl şekillendirmiştir gelin bakalım.

İlhanlılar, küçük hanlar anlamındadır. Büyük Hanlar da doğal olarak Moğol imparatorları oluyorlardı. 1250 lerde İran, Mezopotamya ve Suriye de Cengiz’in torunu Hülagü tarafından kurulmuştur İlhanlı Hanedanlığı. 1253 te hanlar hanı Möngk’ün buyruğuyla ikisi de Müslüman olan iki büyük düşmanı yok etme emri veriliyor. Bunlardan ilki hazar’ın güneyindeki dağların merkezi Alamut yada ‘’Kartal Yuvası’nda’’ yerleşmiş olan İsmaililerdi. Bunlar Haşhaşin olarak da bilinen radikal Şiilerdi Möngk’ün düşmanlığının sebebi, kılık değiştirmiş 400 Haşhaşin’in başkentte kendisine karşı düzenledikleri suikastti. Bugünkü İran da Sünniliği 2 yüzyılda yaptıklarıyla yok olma getiren İsmaililer’i 1256 ve 1257 de yaptıkları seferlerle tamamen ortadan kaldırmışlardır. Tarihçi Gibbon’a göre Moğolların İsmailileri yok edişi ‘’İnsanlığa bir hizmetti. ‘’

İkinci olarakda Sünni İslamın 500 yıldır kalbinin attığı Bağdat’taki Abbasi Halifeliği idi. 1258 Yılında kent yağmalandığında ölü sayısı Hülagü’nün tahmini olan 200.000 ile tarihçi El Kazvini’nin tahmini 800.000 arsında değişir. Halife Mu’tasım teslim olmuş, kanı akıtılmadan halıya sarılıp atlara çiğnetmek suretiyle ölümü sağlanmıştır. Moğol geleneğine göre soylu kanı akıtılmazdı malum. Hülagü 1260 yılında Suriye’ye Eyyübi Hanedanına yöneldi. Möngk’ün ölüm haberiyle taht paylaşımı için geride küçük bir birlik bırakıp geriye döndü. Memluk ordusu, Celile deki meşhur Ayn Calut savaşında yenilgiye uğratdığı Moğolları durdurmuştur. Herhalde Möngk ölmeseydi Memluklularda tarih sahnesinden silinirdi . Tarih çok daha farklı çizilirdi sanırım.

Altın Orda Hanlığı Cengiz Han’ın torunu Batu tarafından kurulur. Hanlar hanı Ögedey, Volga Bulgarları ve Kıpçaklara karşı 150.000 kişilik ordusunun kumandasını Batu’ya verir. 1235 yılında sefere çıkar. Bulgarları ve Kıpçakları yenilgiye uğratır. 1237 yılında dağınık Rus prensliklerinde dağılmadık, yıkılmadık kent bırakmaz. Geride ölenlere ağlayacak bir çift göz bile bırakmadığını yazar tarih. Kiev düştükten sonra kiliseleri ve içinde sakladıkları azizlerin kemiklerini tiksintiyle ateşe verir. Yaka yıka Avrupa’nın içlerine dalarlar. Mağlup ettikleri Polonyalı ve Almanların kulaklarından 9 çuval doldururlar. 1242 Tarihinde Viyana önlerine geldiklerinde karşısında direnecek güç kalmamıştır. Ancak Hanlar hanı Ögedey’in ölüm haberiyle Batu han dönmek zorunda kalınca Avrupa kurtulur.

Daha sonra 1529 yılında Kanuni, 1683 yılında 4. Mehmed döneminde Osmanlılar tarafından iki kere daha kuşatılacak ama alınamayacaktır Viyana. Tarihte eğer yoktur ama olsaydı ne olurdu diye düşünebiliriz. İşte o durumda her halde çok farklı bir dünyada yaşıyor olurduk demek yanıltıcı olmaz sanırım. Örneğin Timur Beyazıda saldırmasaydı sanırım daha Fatih döneminde Viyana da İtalya da Osmanlı hanedanına katılırdı -. Eğer Atatürk öyle erken bir yaşta ölmeseydi acaba ne olurdu? Bu gün belki de hayal bile edemeyeceğimiz çok farklı bir dünyada yaşıyor olabilirdik. Belki hayal benimkisi ama olsun beyin jimnastiği olur. Bir insan hayatı, o hayat da alınan bir karar bütün insanlık tarihini ne kadar derinden etkileyebiliyor. Kendi yaşamlarımızda aldığımız kararlarda şüphe yok ki etkileri biz bilmesekte bu derece etkili. Bu kararların başkalarının hayatlarını ve geleceklerini de çok derinden etkilediğini bir gün öğrenebiliriz umarım.

Haşhaşin ve ismaililere ilişkin ilginç bir yazı için; http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=65441

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Tarihe "eğer" gözüyle bakmak benim içinde oldukça keyifli bir uğraştır sevgili kartal. Bu konuda "fatımiler" ve "ismaililer" de islam tarihinde farklı değerlendirilebilinir. Birde bilirsin tarih aslında galip gelenlerin tarihidir. Galip gelen haklı, başarılı ve doğrdur. Oysa tarihin akışını güç belirlemiştir ve genellikle güçle doğruluk arasında paralellik oldukça zayıftır. Mustafa Kemal bu güç dengesini yıkabildiği için, tarihin akışına farklı bir yön sunabilmiştir. Ama ben daha öncesinden daha farklı "eğer"lere takılmışımdır. Örneğin ittihatçılar 1900'ların başından Almanya ya eğilimli olmasalar ve Osmanlı Mustafa Kemal'in de öngördüğü gibi I. Dünya savaşına girmese, hatta belki de savaşta İngiltere yanında yer alıp, Rusya'da gelişen sürece karşı, Batının desteği ile ayakta kalacak olan bir Osmanlı, millileşme sürecini kendi doğallığı ile yaşasa acaba tarih daha farklı olur muydu? Bu belki de Tanzimatla başlayan modernleşme sürecinde keskin bir kopuş olmadan daha sağlıklı olurdu.

Bibliyofil 
 06.04.2008 13:16
Cevap :
Gerçekten çok değişik bir süreç yaşanırdı her halde hem bizim hem de dünyamız için. Kominizm rusyada kurulmaz belki de Marksın öngördüğü gibi batılı emperyalist ülkelerde yaşanırdı. Yazıda da belirttiğim gibi tarihin bir anında ya da süreçte alınan kararlar o kadar etkili oluyorki. Dediğin gibi belki osmanlı daha farklı bir pozisyonda olacaktı. Batı için önemli olan çıkarları olduğu için böl parçala yönet taktiğini her zaman uygularlar. Savaşta kazanan tarafta olsaydı acaba ne olurdu ilginç bir konu bence de. Ama çok farklı bir noktada olacağımız kesin. Belki de bu günkü arap devletleri gibi olurduk belkide daha farklı kim bilir? Değerli katkılarından dolayı teşekkür ederim. Saygılar...  07.04.2008 12:03
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 166
Toplam yorum
: 580
Toplam mesaj
: 76
Ort. okunma sayısı
: 1935
Kayıt tarihi
: 30.09.06
 
 

Sıcak bir Ankara yazında, 1975 yılında doğmuşum. İlk gençliğim Ankarada geçti. Üniversite yılları..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster