Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

01 Temmuz '11

 
Kategori
Güncel
Okunma Sayısı
702
 

Tuhaf bir denklem : Bir Tuncelili = Dört İstanbullu; 1 İzmir milletvekili = 13 Tunceli milletvekili

Tuhaf bir denklem : Bir Tuncelili = Dört İstanbullu; 1 İzmir milletvekili = 13 Tunceli milletvekili
 

Demokrasi bir anlamda, cinsiyeti, ırkı, dini, dili, milliyeti, yaşı, tahsili, mesleği, konumu ne olursa olsun, yasalar önünde herkesin eşit haklara sahip olması demektir. Gerçi uygulamada hepimiz bir biçimde bize ayrıcalık tanınmasını isteriz, bekleriz, hatta böyle bir durumdan büyük mutluluk duyarız.

Hani sıramızın gelmesi hayli uzun sürecek gibi görünen uzun bir kuyrukta beklerken, memurun biri, önünde bekleyen pek çok insan olduğu halde tanıdığı birine, “beyefendi sizi şöyle alalım” deyiverse, hakkımızın yendiğini düşünerek olayı protesto etmek için elimizden gelen her şeyi yaparız değil mi?

Oysa o memurun tanıdığı biz olsak, o kadar insanın hakkını yediğimizi hiç düşünmeden ağzımız kulaklarımız varmış biçimde nasıl da mutlu oluruz…. İşte bu çifte standart anlayışıdır ki, bizi bir türlü çağdaş demokrat bir toplum yapmıyor.

“Eşitlik”, gerçekten insani bir yaklaşım. Ama her zaman her yerde bunun sağlanması da mümkün olmuyor. Tam olarak eşitliğin uygulandığı alanlar da –eğer ucu bize dokunuyorsa– bazen bizi rahatsız edebiliyor. Mesela seçimlerde tam bir eşitlik anlayışı içinde herkese “tek bir oy hakkı” verilmiş.

Eskiden bunun getirdiği sonucu kimse düşünmezdi. Ama siyasi hayatta beklenmedik birtakım değişiklikler olunca, bazı kesimlerden, “bir çobanla bir profesörün oyu bir mi” şeklinde itirazlar yükselmeye başladı.

*****

Yeni bir seçimi daha geride bıraktık biliyorsunuz. Ülkemizdeki parlamento 550 temsilciden oluşuyor. Yüksek Seçim Kurulu her ile bir milletvekili verdikten sonra, kalan 469 milletvekilliğini de nüfusa bölerek bunun dağılımını yapıyor.

Ancak başlangıçta eşit bir uygulamaymış gibi görünmesine rağmen, neticede karşımıza çok anormal sonuçlar çıkıyor. Öyle ki, küçük şehirlerde oturan bir kişi, büyük şehirlerde oturan 4-5 kişiye bedel oluyor. Böyle bir eşitlik ve adalet anlayışı olabilir mi?

Bu seçimde 85 seçim bölgesinde, bir milletvekiline düşen seçmen sayısı, inanılmaz farklılıklar göstermektedir. Sözgelimi Tunceli’de 28.812 seçmene bir milletvekili seçme hakkı verilirken, İzmir ikinci Bölgede 113.678 seçmene de bir milletvekili seçme hakkı verilmektedir. Demek ki İzmir 2. Bölgede yaşayan 4 kişi, Tunceli’de yaşayan 1 kişiye ancak eşit olabilmektedir.

Şimdi illere göre kaç seçmene bir milletvekili düştüğünü görelim: (Türkiye genel ortalaması 91.340’tır)

TUNCELİ

28.812

ARDAHAN

34.580

KİLİS

37.936

GÜMÜŞHANE

44.437

HAKKARİ

44.910

BAYBURT

50.079

ŞIRNAK

51.003

SİİRT

51.140

BİNGÖL

52.724

MUŞ

53.566

IĞDIR

54.247

BİTLİS

58.866

KARS

61.787

ARTVİN

61.895

BURDUR

62.157

ÇANKIRI

64.507

KIRIKKALE

65.399

NEVŞEHİR

65.618

MARDİN

66.272

BOLU

66.800

BATMAN

67.598

VAN

68.377

AĞRI

69.675

BARTIN

70.038

Ş.URFA

70.758

BİLECİK

71.395

ADIYAMAN

72.947

NİĞDE

73.300

TOKAT

73.438

ERZİNCAN

74.259

ISPARTA

74.547

YALOVA

74.921

SİNOP

75.502

ELAZIĞ

75.661

RİZE

77.419

GİRESUN

77.450

AMASYA

78.116

OSMANİYE

78.244

KIRŞEHİR

78.474

DİYARBAKIR

78.883

YOZGAT

79.339

KARAMAN

79.629

DÜZCE

79.807

ERZURUM

80.256

K.MARAŞ

82.072

KARABÜK

82.103

AKSARAY

82.363

UŞAK

82.915

GAZİANTEP

83.628

KÜTAHYA

83.736

MALATYA

83.887

KIRKLARELİ

84.218

ORDU

84.755

SİVAS

86.358

SAKARYA

88.183

KASTAMONU

89.857

TRABZON

90.642

ZONGULDAK

91.128

ÇANAKKALE

91.567

KAYSERİ

92.254

HATAY

93.425

ESKİŞEHİR

96.046

DENİZLİ

96.054

KONYA

96.158

ÇORUM

96.457

MANİSA

96.590

AFYON

97.000

TEKİRDAĞ

97.095

SAMSUN

97.891

ANTALYA

99.228

KOCAELİ

99.690

ADANA

100.122

EDİRNE

100.203

MUĞLA

100.741

MERSİN

103.439

AYDIN

104.047

BURSA

104.264

BALIKESİR

108.342

ANKARA 2

108.950

İSTANBUL 3

109.086

İZMİR 1

109.878

İSTANBUL 2

109.907

ANKARA 1

110.969

İSTANBUL 1

112.515

İZMİR 2

113.678

Görüldüğü gibi iller arasında öyle bariz farklar var ki, -hatta buna fark demek bile yetmez- adeta bir uçurum... Öte yandan bütün uyarılara, temennilere ve ricalara rağmen, seçime katılma oranında da düşmeler olabilmektedir. Çok az sayıda seçmenin bulunduğu bir seçim bölgesinde, oyların farklı partilere dağıldığını da düşünürseniz, Türkiye ortalamasının çok altında bir sayı ile milletvekili seçilebilmektedir.

Yukarıda ortalama olarak 91.340 seçmene bir milletvekili düştüğünü söylemiştik. Seçimlerde geçerli oylara göre bu seçimde her milletvekiline ortalama 77.843 oy düşmüştür. Ancak partilere ve seçim bölgelerine göre baktığımızda ise milletvekilleri çok orantısız oylarla seçilmişlerdir.

İşte Ak Parti’nin çıkardığı milletvekillerinin hangi şehirde kaç oyla seçildiğini gösteren tablo:

İZMİR 2

93.632

TEKİRDAĞ

91.436

BALIKESİR

88.834

İSTANBUL 1

86.652

ANKARA 1

86.357

ANKARA 2

86.177

AFYON

85.505

MUĞLA

84.798

İSTANBUL 2

84.609

İSTANBUL 3

84.077

MANİSA

81.147

EDİRNE

79.955

BURSA

79.287

MERSİN

77.476

ANTALYA

76.876

SAMSUN

76.727

İZMİR 1

75.453

AYDIN

74.501

ESKİŞEHİR

73.812

KONYA

73.401

ERZİNCAN

72.957

ADANA

72.784

KOCAELİ

71.811

HATAY

70.463

ÇORUM

69.664

DENİZLİ

69.516

SİNOP

69.331

KAYSERİ

68.085

ÇANAKKALE

67.932

ISPARTA

67.468

TOKAT

67.245

SAKARYA

66.718

TRABZON

66.406

K.MARAŞ

65.090

KASTAMONU

64.828

KIRKLARELİ

62.215

ZONGULDAK

61.222

KÜTAHYA

60.308

YALOVA

58.957

MALATYA

58.712

SİVAS

58.410

OSMANİYE

57.679

BARTIN

57.570

YOZGAT

56.763

GAZİANTEP

56.560

ERZURUM

56.519

UŞAK

55.261

AMASYA

55.026

BİLECİK

54.734

ELAZIĞ

53.180

BOLU

51.763

ADIYAMAN

51.302

GİRESUN

51.272

ORDU

50.079

NİĞDE

50.005

ARTVİN

48.589

DÜZCE

46.887

KARS

45.485

RİZE

44.684

AKSARAY

43.989

Ş.URFA

42.887

VAN

42.780

BİNGÖL

42.288

KARABÜK

40.919

BATMAN

40.739

BURDUR

40.641

KARAMAN

40.079

BİTLİS

36.893

MUŞ

36.580

DİYARBAKIR

36.291

ÇANKIRI

36.241

ŞIRNAK

35.582

KIRIKKALE

34.883

MARDİN

34.340

NEVŞEHİR

34.002

KIRŞEHİR

32.719

AĞRI

32.087

SİİRT

29.204

BAYBURT

27.217

ARDAHAN

22.747

GÜMÜŞHANE

22.518

KİLİS

19.412

Görüldüğü gibi Kilis’te milletvekili seçilmek için Ak Parti’ye 19.412 oy yeterken, İzmir 2. Bölgede bir milletvekili için -bunun dört buçuk katı- tam 93.632 oy alması gerekmiştir. (Ak Parti’nin milletvekili oy ortalaması 65.199’dur)

Muhalefet partilerinin durumu daha da ilginç. İşte CHP milletvekillerinin seçilmek için aldıkları oylar:

KONYA

118.577

ANKARA 2

95.955

ORDU

94.069

DENİZLİ

93.228

ANKARA 1

91.509

ADANA

90.115

ESKİŞEHİR

89.267

KAYSERİ

89.224

İSTANBUL 1

87.829

SAKARYA

87.778

İZMİR 1

87.736

İSTANBUL 3

87.567

BALIKESİR

86.108

MALATYA

85.388

TOKAT

84.893

TRABZON

82.948

MANİSA

82.911

BURSA

82.329

ÇORUM

82.017

İSTANBUL 2

81.242

İZMİR 2

81.167

SAMSUN

81.115

AYDIN

80.112

GAZİANTEP

79.740

MUĞLA

78.925

KOCAELİ

78.354

ANTALYA

78.045

MERSİN

77.445

HATAY

76.394

TEKİRDAĞ

75.381

ZONGULDAK

72.951

AFYON

69.992

EDİRNE

68.061

UŞAK

66.187

ÇANAKKALE

64.528

K.MARAŞ

64.390

GİRESUN

61.394

KIRKLARELİ

59.619

AMASYA

58.888

SİVAS

56.364

ISPARTA

55.427

ADIYAMAN

50.615

BURDUR

42.187

YALOVA

40.852

NİĞDE

39.654

SİNOP

39.146

ERZİNCAN

38.804

ARTVİN

37.068

BOLU

35.504

BARTIN

34.395

ARDAHAN

17.423

TUNCELİ

13.362

Görüldüğü gibi CHP Tunceli’de 13.362 oyla bir milletvekili çıkarırken, Konya’da bunun tam dokuz katı aldığı 118.577 oyla ancak bir milletvekili çıkarabilmiştir.

*****

Milliyetçi Hareket Partisi’nin durumu aslında daha da kötü. İşte MHP’li milletvekillerinin seçilebilmek için illerinde aldıkları oylar:

İZMİR 2

148.837

İZMİR 1

134.220

KAYSERİ

132.738

İSTANBUL 1

130.168

BURSA

118.845

AYDIN

114.871

İSTANBUL 2

114.477

ANKARA 1

114.198

KOCAELİ

114.089

MERSİN

112.028

BALIKESİR

106.462

ANKARA 2

103.834

DENİZLİ

101.217

HATAY

100.310

İSTANBUL 3

85.657

SAMSUN

84.361

MUĞLA

84.303

ANTALYA

81.813

SAKARYA

81.362

AFYON

79.276

ADANA

79.231

GAZİANTEP

77.690

KONYA

76.173

ESKİŞEHİR

73.471

MANİSA

73.179

K.MARAŞ

73.013

TRABZON

69.369

TEKİRDAĞ

68.354

KÜTAHYA

59.222

TOKAT

57.149

OSMANİYE

55.250

ERZURUM

54.419

KASTAMONU

53.646

ISPARTA

48.321

YOZGAT

46.973

ELAZIĞ

45.703

BİLECİK

35.051

IĞDIR

27.502

Görüldüğü gibi MHP İzmir 2. Bölgede aldığı 148.837 oyla tek bir milletvekili çıkarabilmiştir. Bu Tunceli’deki 11 milletvekilliğinden daha fazladır. (MHP’nin milletvekili oy ortalaması 105.188’dir)

*****

Bağımsız adayların durumu da partilerden pek farklı değil. Merak edenler için onların kaç oyla seçildiklerine de bir göz atalım:

Pervin Buldan

25.437

Iğdır

Mülkiye Birtane

27.620

Kars

İdris Baluken

30.237

Bingöl

Esat Canan

30.977

Hakkari

Adil Kurt

31.756

Hakkari

Selahattin Demirtaş

31.927

Hakkari

Sırrı Sakık

36.567

Muş

Hüsamettin Zenderlioğlu

37.955

Bitlis

Demir Çelik

39.318

Muş

Hasip Kaplan

39.434

Şırnak

Faysal Sarıyıldız

39.570

Şırnak

Nazmi Gür

41.212

Van

İbrahim Binici

42.463

Şanlıurfa

Selma Irmak

46.278

Şırnak

Aysel Tuğluk

49.339

Van

Özdal Üçer

51.357

Van

Gültan Kışanak

51.577

Siirt

Erol Dora

52.582

Mardin

Gülseren Yıldırım

56.129

Mardin

Bengi Yıldız

56.691

Batman

Ayla Akat Ata

57.302

Batman

Ahmet Türk

60.023

Mardin

Emine Ayna

61.232

Diyarbakır

Nursel Aydoğan

65.138

Diyarbakır

Kemal Aktaş

65.447

Van

Şerafettin Elçi

66.119

Diyarbakır

Altan Tan

69.292

Diyarbakır

Leyla Zana

71.231

Diyarbakır

İbrahim Ayhan

77.416

Şanlıurfa

Halil Aksoy

82.996

Ağrı

Murat Bozlak

90.268

Adana

Ertuğrul Kürkçü

92.017

Mersin

Sebahat Tuncel

93.205

İstanbul 1

Sırrı Süreyya Önder

120.585

İstanbul 2

Abdullah Levent Tüzel

137.725

İstanbul 3

Bu sonuçlara bakıldığında ortada apaçık bir adaletsizlik olduğu rahatça görülmektedir.

Bu adaletsizliğin giderilmesi için -seçimde oy kullanmanın bir yaş sınırı olduğuna göre-, milletvekili sayısının tespitinde, öncelikle o ilin nüfusu değil, seçmen sayısı esas alınmalıdır.

İkincisi, en küçük vilayet baz alınarak değil, adaletli ve eşit seçmen sayısı baz alınarak seçim bölgeleri oluşturulmalıdır. Nüfusu çok olan şehirler nasıl birkaç bölgeye ayrılabiliyorsa, küçük birkaç il de bir seçim bölgesinde toplanabilmelidir.

Vatandaş nerde olursa olsun, birbiriyle eşit durumda olmalıdır. Peşin peşin İzmir’de İstanbul’da oturanlara, sizin dördünüzün ancak bir Tuncelili kadar değeriniz var demek, hakikaten izahı mümkün olmayan bir durumdur.

Memleketin bir köşesinde 13 bin oyla, öbür köşeside 148 bin oyla milletvekili seçilmenin mantığını da herhalde hem anlamak, hem de anlatmak çok zordur.

Belki en mantıklı çözüm, eşit seçmen sayısına göre tek kişilik seçim bölgeleri oluşturmak ve % 50’nin üzerinde oy alanları, yani gerçek çoğunluğun seçtiği adayları meclise göndermektir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Temelde her milletvekili mecliste kendi seçim bölgesini, basit ifadesiyle kendi kentinin halkını temsil eder. O seçim bölgesinde kaç seçmen yaşadığı önemli değildir. Her bir seçim bölgesi birbirinden bağımsızdır, birbirleriyle kıyaslamak pek doğru gelmiyor. Apartman yönetiminde bile daire başına bir oy hakkı vardır mesela, dairede yaşayanların sayısına göre oy hakkı artmaz ya da azalmaz. Sayısal açıdan kesin adaleti sağlamak için en az seçmenin yaşadığı ilin sayıları baz alınarak meclise birkaçbin vekil yığmak gerekir ki pratik olarak mümkün değil. Her ile bir temsilci de fazla rijit bir yaklaşım olur, adil de denemez. Şu an bir orta yol bulunmuş, o uygulanıyor. Bence makul.

Buz Adam 
 06.07.2011 22:52
Cevap :
Milletvekili yönetici değil, temsilcidir. Yönetici bir tane olur elbette. Ama temsilde her zaman oran esastır. Bir ortaklıkta hisse sayısına göre oy ve temsil hakkı yok mudur? Ekbette sizinki de bir görüştür. Saygı duyarım. Ama ortada bariz bir haksızlık var. Sonuçta milletvekilleri o ilin temsilcisiyse bu sefer de aynı şekilde 13 bin kişiye bir temsilci ya da 148 bin kişiye bir temsilci düşmesi sizce mantıklı mı? Öyle diyorsanız söylenecek bir şey yok. Katkınız için teşekkür eder selam ve saygılar sunarım.  07.07.2011 1:41
 

"Küçük bir kaç il de bir seçmen bölgesinde toplanabilmelidir" dışındaki her sözünüze katılıyorum. Rakamları konuşturabilmek konusunda uzmansınız. Kutluyorum. Bir de yorumum olacak Ahmet bey; bilirsiniz, deveye sormuşlar... Saygılar, selamlar.

hazandagüzeldir 
 05.07.2011 22:35
Cevap :
Deve hikayesini bir tarafa bırakalım artık diye düşünüyorum. O zaman "hiçbir şeyi düzeltmeye çalışmamak" gibi bir hataya düşüyoruz. Bazı şeylerde gelişmeler var ve yapılınca oluyormuş diyebiliyoruz. o zaman her şeye el atıp bir şeyleri düzeltmemiz lazım. Yani böyle gelmiş ama artık böyle gitmesin.. Birkaç ilin birleşmesi meselesine gelince, doğrusu biraz tuhaf, insanın gönlüne yatmıyor ama, şunu da unutmamak lazım. İşte üçünü beşini toplasan nüfusuyla bile bir şehir etmeyecek yerlere zamanında birileri politik sebeplerle "seni il yaptım" deyivermiş. Hani kulakları çınlasın Kılıçdaroğlu da her konuştuğu ilçede sizi il yapacağız diyordu. Yani durumun vehameti seçmen sayısında bile kendini gösteriyor. Katkılarınız için teşekkür ediyor selam ve saygılar sunuyorum.  07.07.2011 1:47
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 859
Toplam yorum
: 1414
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 945
Kayıt tarihi
: 21.06.06
 
 

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu, ekonomik..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster