Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

26 Aralık '16

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
28
 

Tümce

Tümce
 

Yeni yıla yeni şiir kitabımla gireceğiz!


Yargı bildiren sözcüğe ya da sözcük dizisine tümce denir. 
 
Örneğin,
"Geldi.",
"O okuldan koşarak uzaklaştı."
 
Tümce, anlatımda en küçük düşünce / duygu birimidir.
 
Tümce ,
 
“ olumlu , 
olumsuz , 
yakın , 
uzak , 
anlamdaş ( eş anlam, özdeş ) , 
anlam daralması, 
anlam kayması , 
karşıt ( zıt ) anlam gibi temel anlamsal yargılar oluşturur . 
 
Bunların dışında başka anlamsal özellikler de gösterir : 
 
“Kesinlik ,
olasılık , 
koşul ,
şaşırma , 
kararlılık ,
kararsızlık ,
neden – sonuç ,
önyargı , 
açıklama ,
yadsıma , 
beğenme , 
öneri ,
karşılaştırma , 
eşitlik , 
süreklilik , 
varsayım ,
tezlik ,
yeterlik ,
tutarsızlık , 
öğüt , 
acıma ,
umursamazlık , 
öznellik ,
nesnellik , 
uyarı , 
yergi/eleştiri ,
beklenti ,
pişmanlık , 
küçümseme , 
tahmin/sezgi , 
özlem , 
çaresizlik,
beklenmezlik ,
inanmayış , 
hayıflanma / yakınma , 
istek , 
kınama , 
mutluluk , 
korkutma , 
sesleniş , 
değişmezlik , 
özeleştiri , 
abartma , 
usanç/bıkkınlık , 
buyuru / emir vb.
 
Bir tümceyi oluşturan sözcüklerin anlamları, anlam ilişkileri üzerinde durarak tümceyi yorumlarız.
 
Tümcenin anlamını belirlemek anahtar sözcük’ün anlamını çözmekten geçer . 
 
Anahtar sözcük, tümcedeki anlamı üzerine alan sözcük ya da sözcük öbeğidir. 
 
Belirlenen anlam tümce bütünlüğü içinde değerlendirilir .
 
Bir tümceyi kendi sözcük dizisi içinde değerlendirmemizi isteyen sorular tümcenin yorumunu gerektirir. 
 
Bir de 
 
iki tümceyi birlikte değerlendirmemizi gerektiren sorular geldiğinde 
bu kez, 
 
“ anlamdaş, 
karşıt anlam, 
yakın anlam, 
uzak anlam“ 
 
gibi 
 
temel anlamsal yargı bildiren tümceler ile 
 
“koşula bağlılık, 
 
neden-sonuç, 
 
amaç-sonuç “ 
 
ilişkisine dayanan anlamsal özellikler üzerinde durmamız gerekir.
 
Bir tümceyi bağımsız olarak değerlendirirken 
 
“ beğeni, 
öneri, 
varsayım, 
çaresizlik, 
olasılık, 
yakınma (hayıflanma ), 
sezgi ( tahmin ), 
belirtilmek / anlatılmak / vurgulanmak, 
 
hangi yargı çıkarılmaz “ vb. 
 
anlamları istenebilir. 
 
Bu tür sorularda soru köklerinde geçen anlamı üzerine alan sözcüğü belirlemek gerekir. Bu sözcük anahtar sözcüktür. 
 
Yanıtı istenen soru bu sözcük üzerindedir. Bu sözcüklerin anlamları üzerinde düşündükten sonra tümceyi yorumlamak gerekir.
 
Bir tümcede yer alan sözcükleri ve sözcük öbeklerini anlam bakımından değerlendirirken tümcede vurgulanan düşünceyi aramaya girişiriz; bu çalışma  tümce yorumu olarak adlandırılır.
 
Yorumla tümcede yer alan alt anlamları da belirleriz. 
 
Örneğin, 
 
"Birkaç çiçek aldım .”
 
tümcesinde 
 
“ ... lale ... menekşe ... aldım. “ 
 
anlamı da düşünülebilir. 
 
Bu yorumlayarak kazandırdığımız anlam tümcenin alt anlamıdır.
 
Tümcede yorum çalışmasınınsonuçlandırılması tümcenin anlamını  doğru biçimde belirlemekten geçer. 
 
Bunun için: 
 
1. Anahtar sözcük ya da sözcük öbeklerini belirleyerek tümcenin anlamını çözmek.
 
2. Belirlenen anlamları tümce bütünlüğü içinde değerlendirmek .(alt anlamlılık)
 
3. Soruda istenilen ile belirlenen anlamın aynı olup olmadığını karşılaştırarak denetlemek .
 
Yukarıda sıralanan üç aşamalı çalışmadan sonra tümcedeki anlamı kolaylıkla belirleyebiliriz. 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 702
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster