Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

13 Kasım '16

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
35
 

Türkçe anlatım

Türkçe anlatım
 


Türkçe anlatım,

metin,
bölümce,
tümce,
sözcük

birimleriyle gerçekleşir.

Anlatımda tümcenin alt birimi olan

belirtme öbekleri

de önem taşır.

Belirtme öbekleri

biçimsel olarak şöyle adlandırılır:

iyelik,
niteleme,
çekim,
bağlaç,
ünlem,
ikileme.

Bunlar yargısız anlatımlardır.

Örneklersek,

benim evim,

bebeğin sesi,

kırmızı halı,

birkaç kişi,

papatyadan beyaz,

denize karşı,

o ve ben,

ey çocuk,

siyah beyaz,

beyaz beyaz,

ev mev… vb.

Cahit Külebinin şiirine kulak verelim mi?

Bir mavi balon mudur bu yaz?
İçi sevi dolu yolculuk
Kurtar beni ey çocuk
Dişleri papatyadan beyaz

Örneklediğimiz belirtme öbeklerine ozan şiirinde yer vermiş.

Türkçede bu anlatım birimleri iç içe gelişir.

Metin

tüm anlatım birimlerini kapsar.

Metin

en büyük kümedir.

Bu bakımdan

Türkçe

matematiksel anlatımlı

bir dildir.

Matematikte kümeler konusu işlenirken

A ) B,

A kümesi kapsar B kümesini;

B ( A,

B kümesi alt kümesidir A’nın açıklaması Türkçe için de geçerlidir.

Örneğin,

metin ( bölümce ( tümce ( sözcük

sıralaması bir önceki sonrakini kapsar anlamındadır.

Bu adlandırmayı tersinden okursak

sözcük tümceyi, tümce bölümceyi, bölümcelerin metni

oluşturduğunu anlarız.

Bu durum matematik ile Türkçe ilişkisini göstermektedir.

Matematik Türkçe ilişkisini başka örneklerle çoğaltabiliriz.

Örneğin,

“üç yüz” niteleme öbeğinde yer alan önad tamlamasıdır.

Bu öbek

(3.100 = 300) bir çarpma işlemidir.

Bu örneği tersinden okursak,

“yüz üç”

niteleme öbeğinde yer alan

sayı öbeğidir.

Bu öbeğin de (100+3 = 103) bir toplama işlemi olduğu görülmektedir.

Türkçenin matematiksel anlatımını tümce bilgisinde de görüyoruz.

Örneğin,

“ Oya işini başarıyor.

Bu tümcede yargı gerçekleşmiş,

olumlu tümce.

“Oya işini başaramıyor değil.”

Tümce biçimce olumsuz anlamca olumlu, sonuç olumlu, yani başarıyor anlamında.Bu tümcede iki olumsuz öğe (başaramıyor, değil) olduğu için yargı olumlu oluyor.Bu matematikte (-.- = +) olduğu gibi.

Örneğimizi şöyle yazarsak,

“Oya başarıyor değil.”

tümcesi olumsuzluk bildirir.Yani,

“başaramıyor”

anlamını içermektedir.

Bunun böyle olması tümcede bir olumlu (başarıyor), bir de olumsuz (değil) yargısının bulunmasıdır.
Matematikte (+.- = -) olduğu gibi.

Türkçede en küçük anlatım birimi

sözcük,

anlamı ya da görevi olup dil içinde tek başına, söz öbekleri kurarak kullanılan

sesbirlikleridir.

Sözcük

duyumsal yönü (gösteren),

iç yönü (gösterilen)

olarak iki yönlüdür.

Örneğin,

y.a.p.r.a.k

ses dizileri gösteren,
sözcüğün karşıladığı kavram ise gösterilendir.

Sözcükle nesne arasında sesçe bağıntı yoktur.Her dil aynı kavramı değişik seslerle karşılar

.Ancak bir sözcüğün duyumsal yönüyle kavramsal yönü arasında köklü bir bağ vardır.

Örneğin,

elma

sözcüğünü duyunca zihinde nesnenin tasarımı olan kavram oluşur.

Bunun tersi de olabilir.Doğada elma nesnesini görünce göstergesi olan elmanın

gösteren

öğesini anımsarız.

Böylece göstergenin iki öğesi olan

gösteren,
gösterilen

arasında sıkı bir bağ olduğunu anlarız.

Dilde
somut kavramlar soyut kavramlardan,

özel kavramlar genel kavramlardan

önce gelir.

Örneğin,

“meyve”, “ elma, armut, üzüm...vb.”

varlıkların ortak adıdır.

Özel kavramlar var olmadan genel kavram oluşmaz.

Aynı zamanda genel kavramlar soyut,

özel kavramlar somuttur.

İşte kavramların önceliği

özel-somut-genel-soyut

sıralamasına dayanır.

Aynı zamanda

Türkçe ekonomik anlatımlı bir dildir.

Örneğin,

“Ankara’ya gitmemeliydiniz.”

yargısını

Fransızcada sekiz sözcükle anlatmak zorundasınız.

Vous n’ariez pas dû alle a Ankara

Şahin ÖZŞAHİN bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 711
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster